Διχόνοια στους ανθρώπους του προέδρου

Μαύρη διχόνοια επικρατεί στη «στρογγυλή τράπεζα των ιπποτών του
εκσυγχρονισμού». Από τους «ανθρώπους του Σημίτη» άλλοι έφυγαν και άλλοι δεν
μιλούν συχνά μεταξύ τους. Ανταγωνισμοί στο οικονομικό επιτελείο, «χαλασμένο
τηλέφωνο» στα επικοινωνιακά και αντιζηλίες για την «εύνοια» στον Νίκο
Χριστοδουλάκη. Είναι πράγματι μόνος στο Μέγαρο Μαξίμου ο Πρωθυπουργός;

Θ. Τσουκάτος – Γ. Πασχαλίδης. «Καλά, εσύ έφυγες νωρίς…» Το 2000 εξήλθαν του στενού πυρήνα συνεργατών του Πρωθυπουργού

Κάθε ηγέτης έχει τους «δικούς του ανθρώπους». Στην πολιτική μυθολογία η ομάδα
αυτή έχει λάβει κατά καιρούς διάφορα ονόματα. Τη δεκαετία του ’60, οι
σύμβουλοι του Τζων Κέννεντυ, κυρίως πανεπιστημιακοί από τη Μασαχουσέτη, ήταν
γνωστοί στους δημοσιογραφικούς κύκλους της Ουάσιγκτον ως «Κάμελοτ». Με τα
χρόνια όμως η πολιτική έλαβε λιγότερο ελιτίστικο χαρακτήρα.

Η αναλογία με τον «Βασιλιά Αρθούρο και τους ιππότες της στρογγυλής τραπέζης»
έγινε ντεμοντέ. Πολιτικοί όπως ο Μπιλ Κλίντον και ο Τόνι Μπλερ είχαν το
λεγόμενο «επιτελείο της κουζίνας» (αγγλιστί «kitchen cabinet»), μια «ποπ»
παρομοίωση, η οποία παρέπεμπε στην οικογενειακή καθημερινότητα.

Στην ελληνική πολιτική παράδοση η ονοματολογία της εξουσίας είχε περίπου
ανάλογη εξέλιξη. Ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε «περιβάλλον», αναφορά κάπως
«ηγεμονική» σε εκείνους με τους οποίους διαβουλευόταν στο Καστρί ή αργότερα
στην Εκάλη. Αντιθέτως, ο Κώστας Σημίτης είχε τον «πρωινό καφέ» στο Μέγαρο
Μαξίμου, όπου συναντούσε τους συνεργάτες του. Η σημειολογική διαφορά ήταν
διακριτή. Ο καφές ταίριαζε με το προφίλ των «εκσυγχρονιστών» ως διανοουμένων
της πολιτικής. Αραιά και που, ακόμη και ο ίδιος ο κ. Σημίτης έπινε έναν καφέ
στην Πλατεία Κολωνακίου, όπως και πριν γίνει Πρωθυπουργός.

Ν. Χριστοδουλάκης. Ως «πρώτος τη τάξει», θα χρειαστεί φυλαχτό για το «κακό μάτι»

Φθορές.Έξι χρόνια μετά την άνοδο στην εξουσία το ’96, η ομάδα στελεχών
που υποστήριξε τον κ. Σημίτη εμφανίζει φθορές. Κάποιοι έχουν αναχωρήσει,
κάποιοι κουράστηκαν και κάποιων οι σχέσεις δεν είναι αυτές που ήταν. Δύσκολη
αποδείχθηκε μετά το 2000 και η ενσωμάτωση νέων προσώπων στο «σύστημα Σημίτη».

Βεβαίως, η σημερινή κατάσταση είναι προϊόν μιας διαδικασίας που ξεκίνησε στο
παρελθόν. Όπως γινόταν με τους ιππότες στην αυλή του βασιλιά Αρθούρου, έτσι
και στη «στρογγυλή τράπεζα» του εκσυγχρονισμού δεν τα είχαν όλοι καλά με
όλους. Παραδείγματος χάριν, η αντιπαράθεση του Γιώργου Πασχαλίδη με τον Θόδωρο
Τσουκάτο χρονολογείται πολύ πριν από τις εκλογές του 2000. Ως «σινεφίλ», ο
πρώτος είχε αναφέρει κάποτε με νόημα στον κ. Σημίτη τον «Υπηρέτη» του Τζόζεφ
Λόουζι.

Στο φιλμ, ένας αβροδίαιτος λόρδος κυριαρχείται τελικά από τον μπάτλερ του, τον
οποίο υποδύεται ο Ντερκ Μπόγκαρτ. Δεν είναι βέβαιο ότι ο Πρωθυπουργός είχε
εκτιμήσει τότε το υπονοούμενο. Τις σχέσεις του «στρατηγού» με τους άλλους
«καφεπότες» είχε διαταράξει και το Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ του ’99.

Ν. Θέμελης. Πρώτος μεταξύ ίσων στο Μαξίμου, έχει υποστεί τη μικρότερη φθορά

Από εκείνη την περίοδο χρονολογείται και η ρήξη του συμβούλου Τύπου του
Μαξίμου Γιώργου Πανταγιά με τον κ. Τσουκάτο, τον οποίο, σύμφωνα με μία εκδοχή,
αποκαλούσε «φαρμακοτρίφτη». Υπόγειες εντάσεις υπήρχαν και ανάμεσα στους κ. κ.
Τσουκάτο – Πασχαλίδη και τον διευθυντή του γραφείου του Πρωθυπουργού Νίκο
Θέμελη. Ο κ. Θέμελης, αρχαιότερος και στενότερος συνεργάτης του κ. Σημίτη,
ήταν και παραμένει primus inter pares στο Μαξίμου. Το βελούδινο στυλ, η
αυτοπειθαρχία του, αλλά κυρίως η απόσταση που κρατάει από τη δημοσιότητα,
είχαν ως αποτέλεσμα τα «εν οίκω» να μη γίνουν «εν δήμω».

Σ. Κοσμίδης. Η στενή σχέση του με τον Πρωθυπουργό παραμένει αδιατάρακτη

Ο Νοβάλις και το διαζύγιο. Τα τελευταία χρόνια της δεκαετίας του ’90, η
ΟΝΕ ήταν το «ιερό δισκοπότηρο» των ιπποτών της στρογγυλής τραπέζης του
Μαξίμου. Ο μεγάλος στόχος επέβαλε συλλογική προσπάθεια, αλλά συγκρατούσε και
τους ανταγωνισμούς μεταξύ του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης. Μετά τις
εκλογές του 2000, πάντως, τα πράγματα άλλαξαν δραστικά.

Ο Γ. Πασχαλίδης ανέλαβε το υπουργείο Μακεδονίας – Θράκης και απομακρύνθηκε
γεωγραφικά από το Μαξίμου, έπειτα από μια τετραετία στενότατης συνεργασίας με
τον κ. Σημίτη ως υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ.

Ο κ. Πασχαλιδης, που ο Γ. Βέλτσος παρομοίαζε λόγω ιδιοσυγκρασίας με τον
Γερμανό ρομαντικό ποιητή Νοβάλις, μετακόμισε στο παλαιό κυβερνείο της
Θεσσαλονίκης. Οι πολιτικές επαφές του με τον κ. Σημίτη αραίωσαν, ενώ κάποιοι
στο Υπουργικό Συμβούλιο διέβλεπαν μια ένταση στις σχέσεις τους. Από μια
ειρωνεία της πολιτικής, η ψυχική επανένωση ήρθε πρόσφατα με τα «φρουτάκια»,
όταν ο κ. Πασχαλίδης έλαβε πλήρη υποστήριξη από τον Πρωθυπουργό, ο οποίος τον
είχε διαρκώς δίπλα στην πρόσφατη περιοδεία του στη Βόρειο Ελλάδα.

Αν η απομάκρυνση του κ. Πασχαλίδη την τελευταία διετία υπήρξε ανεπαίσθητη, με
τον Θόδωρο Τσουκάτο τα πράγματα έγιναν πιο θεαματικά.

Τον Σεπτέμβριο του 2000, χαμογελαστός, όπως πάντα, ο «στρατηγός» συνόδεψε για
τελευταία φορά τον Πρωθυπουργό, μετά την ολοκλήρωση της κυριακάτικης
συνέντευξης Τύπου στη ΔΕΘ.

Ύστερα ήρθε η «κοτερολογία», η ρήξη με τον Κώστα Σκανδαλίδη στη Χαριλάου
Τρικούπη και η ενόχληση του κ. Σημίτη. Το «διαζύγιο» επισημοποιήθηκε σε μια
κρύα συνάντηση στο Μαξίμου κοντά στα Χριστούγεννα.

Ο Τσουκάτος συνεχίζει να αναστατώνει το «σύστημα Σημίτη» επιδεικνύοντας τις
οργανωτικές του ικανότητες, συλλέγοντας υπογραφές στη Βουλή ­ όπου μιλάει
διαρκώς στο κινητό του στο περιστύλιο ­ για θέματα κοινωνικής πολιτικής. Ο
«στρατηγός» έχει επικεντρώσει τις προσπάθειές του στην εκλογή του στη Β’
Αθηνών Τον ρόλο του στο κόμμα ανέλαβε ουσιαστικά ο Μιχ. Νεονάκης, του οποίου η
αναβάθμιση δεν δημιούργησε εντάσεις στο σύστημα προσώπων περί τον Πρωθυπουργό.

Αντιζηλίες και «κακό μάτι»

Η είσοδος νέων προσώπων στο Μαξίμου δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Ο καθηγητής
Γκίκας Χαρδούβελης, οικονομικός σύμβουλος του Πρωθυπουργού από το 2000,
αναφέρεται σε πανεπιστημιακούς κύκλους ως «λαμπρός οικονομολόγος». Μονίμως
όμως βρίσκεται στο περιθώριο και ουδέποτε είχε με τον Πρωθυπουργό τη στενή
σχέση προκατόχων του όπως ο Νίκος Χριστοδουλάκης ή ο Τάσος Γιαννίτσης. Θεατής
ήταν ο κ. Χαρδούβελης και στην υπόθεση της συγχώνευσης Εθνικής – Alpha που
δίχασε και τραυμάτισε το ευρύτερο οικονομικό επιτελείο των εκσυγχρονιστών.

Τις ημέρες ανακοίνωσής της ο Γιάννης Στουρνάρας, διοικητής της Εμπορικής
Τράπεζας, επικεφαλής του ΣΟΕ κατά την προ-ΟΝΕ φάση και πρόσωπο το οποίο εκτιμά
ιδιαίτερα ο κ. Σημίτης, δεν απαντούσε στα τηλέφωνα των δημοσιογράφων. Το
γεγονός ότι το «ντιλ του αιώνα» αποδείχθηκε φιάσκο βάζει ένα ερωτηματικό στις
σχέσεις του Σημίτη με τον διοικητή της Εθνικής κ. Θ. Καρατζά, ο οποίος είχε
παρουσιάσει ως ρόδινες τις προοπτικές του «γάμου» των τραπεζών.

Πολιτικό θύμα της ιστορίας και ο υπουργός Οικονομίας που την έλαβε ως
«προίκα». Ομολογουμένως, ο κ. Χριστοδουλάκης βρίσκεται στο επίκεντρο της
«διχόνοιας των εκσυγχρονιστών». Πρώτος τη τάξει υπουργός, μετά την αλλαγή του
προβαδίσματος, κάθεται δίπλα στον Πρωθυπουργό στα υπουργικά συμβούλια. Το
γεγονός όμως έχει προκαλέσει αντιζηλίες ­ όπως ορθά φοβόταν ο Ν. Θέμελης. Αν
και η «ομάδα της Άνδρου» (όπου ο κ. Θέμελης και ο κ. Χριστοδουλάκης έχουν
εξοχικά) παραμένει συμπαγής και αποτελεί ένα ισχυρό τρίγωνο μαζί με τον γενικό
γραμματέα του Υπουργικού Συμβουλίου Σ. Κοσμίδη, ο κ. Χριστοδουλάκης κινδυνεύει
από το «κακό μάτι». Ακόμη και «σύντροφοι εκσυγχρονιστές» τού χρεώνουν
«πολιτική αλαζονεία» και υπενθυμίζουν ότι δεν έχει εκλεγεί βουλευτής, αλλά
ήταν για δεύτερη συνεχή φορά στη λίστα Επικρατείας.

Το «χαλασμένο τηλέφωνο». Πάντως, ο υπουργός Οικονομίας συνεχίζει να
απολαμβάνει την πλήρη εμπιστοσύνη του Πρωθυπουργού, εξ ου και ανατρέποντας την
κυβερνητική παράδοση αναλαμβάνει να εισηγηθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο το θέμα
της βασιλικής περιουσίας. Σημειωτέον ότι το ζήτημα αυτό είναι της αρμοδιότητας
του αναπληρωτή ΥΠΕΞ Τάσου Γιαννίτση. Η τοποθέτηση του τελευταίου στη θέση αυτή
είχε θεωρηθεί ως ένδειξη της επιθυμίας του Γραφείου του Πρωθυπουργού να έχει
έναν «άνθρωπο εμπιστοσύνης» εν όψει της Προεδρίας του 2003, για την οποία
πονοκεφαλιάζει ήδη ο κ. Θέμελης. Κάποιοι όμως λένε ότι ο κ. Γιαννίτσης έχει
τάσεις πολιτικής αυτονόμησης απέναντι στο «σύστημα του Μαξίμου». Σε ό,τι
αφορά, πάντως, την εξωτερική πολιτική, η αθέατη παρουσία του κ. Χρ. Ροζάκη,
έμπιστου συνομιλητή του κ. Σημίτη στα ελληνοτουρκικά, δεν απειλείται.

Τέλος, «χαλασμένο τηλέφωνο» υπήρξε και στο μέτωπο της επικοινωνίας όπου η
συνεργασία του νέου υπουργού Τύπου Χρ. Πρωτόπαπα με τον Γ. Πανταγιά δεν ήταν
πάντοτε αρμονική, ενώ σε κάποια φάση απαιτήθηκε επιδιαιτησία του Πρωθυπουργού
για να αρθούν οι παρεξηγήσεις.