Ο πλανήτης κινδυνεύει ή οι οικολόγοι;

Ένα φάντασμα πλανιέται απειλητικά πάνω από την Ευρώπη. Η παρουσία του
τρομοκρατεί τις οικολογικές οργανώσεις και τους επιστήμονες
περιβαλλοντολόγους. Το φάντασμα ανήκει στον Δανό επιστήμονα Μπιόργκ Λόμποργκ
και παρουσιάζεται με τη μορφή του βιβλίου του «Ο Σκεπτικός Περιβαλλοντολόγος»
(The Skeptical Environmentalist) που καταρρίπτει με στέρεα επιχειρήματα και
θεμελιωμένα στατιστικά στοιχεία τους περισσότερους ισχυρισμούς των οικολόγων
για μια επικείμενη δήθεν καταστροφή του πλανήτη.

Σύμφωνα με τα αποδεικτικά στοιχεία του Λόμποργκ, συνοδευόμενα από εκατοντάδες
πυκνές υποσημειώσεις όπου αναφέρονται με κάθε λεπτομέρεια επιστημονικές πηγές
και θεμελιωμένα στατιστικά στοιχεία, η τρύπα του όζοντος επουλώνεται, ο
Αμαζόνιος έχει συρρικνωθεί μόνο κατά 14% από την ημέρα που εμφανίσθηκε ο
άνθρωπος πάνω στη Γη και μόνο το 0,7% των ειδών που υπάρχουν πάνω στην
επιφάνεια του πλανήτη πρόκειται να εξαφανισθούν στη διάρκεια των επόμενων 50
χρόνων – ένα ποσοστό δηλαδή ίδιο ή και μικρότερο από τη μέχρι τώρα πορεία
φυσιολογικής αντικατάστασης των ειδών στη διάρκεια της ζωής της Γης μας. Ο
Λόμποργκ αποδεικνύει πως το επίπεδο της ζωής των ανθρώπων όχι μόνο δεν
χειροτερεύει αλλά πως και οι φτωχότεροι ανάμεσά τους γίνονται βαθμιαία όλο και
πιο πλούσιοι. Τα πράγματα βέβαια δεν είναι τέλεια. Αλλά είναι πολύ καλύτερα
από τους ισχυρισμούς των οικολόγων αλλά και από κάθε άλλη φάση της ιστορικής
πορείας του ανθρώπου πάνω στη Γη.

Πρώην μέλος της Γκρίνπις και καθηγητής της Στατιστικής, ο Μπιόργκ Λόμποργκ
έχει γράψει ένα εξαιρετικά διεισδυτικό βιβλίο που δύσκολα μπορεί να
αμφισβητηθεί από τους αντιπάλους του. Γι’ αυτό και η αναταραχή που έχει
προκαλέσει στους κύκλους των επιστημόνων του περιβάλλοντος αλλά και ανάμεσα
στις οικολογικές οργανώσεις είναι συγκλονιστική. Το παγκόσμια έγκυρο βρετανικό
περιοδικό «Economist» σε ειδικό αφιέρωμά του για το βιβλίο του Λόμποργκ
επιτίθεται εναντίον των επικριτών του επισημαίνοντας τον πανικό που έχει
προκληθεί στις τάξεις τους. Το επιστημονικό περιοδικό «Scientific American»
αφιέρωσε σε ένα του τεύχος έντεκα ολόκληρα άρθρα (!) σε αντιπάλους του
Λόμποργκ για να ανατρέψουν την επιχειρηματολογία του. Οι απαντήσεις όμως των
οικολόγων και περιβαλλοντολόγων στα θεμελιωμένα επιχειρήματα του Λόμποργκ
παρουσιάζονται αδύνατες και ανούσιες. Περισσότερο υβριστικές και σε αρκετές
περιπτώσεις αδικαιολόγητα ειρωνικές οι θέσεις των περιβαλλοντολόγων, αδυνατούν
να δώσουν απάντηση στην ουσία των πέντε κυρίως τομέων πάνω στους οποίους ο
Λόμποργκ επικεντρώνει τη μελέτη του.

Αντί για ραγδαία μείωση των πρώτων υλών του πλανήτη, όπως διατυμπανίζουν οι
θεωρητικοί του περιβάλλοντος, ο Λόμποργκ αντίθετα υποστηρίζει πως τα αποθέματα
αυξάνουν. Στο φάσμα της επερχόμενης πείνας από την πληθυσμιακή έκρηξη που
απειλεί τον πλανήτη ο Λόμποργκ με στατιστικά επιχειρήματα αποδεικνύει πως η
αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού έχει σταματήσει και πως η αγροτική παραγωγή
έχει αυξηθεί, ελαχιστοποιώντας έτσι σχεδόν απόλυτα την προοπτική ενός
επικείμενου φαινομένου πείνας. Δεν υπάρχει κίνδυνος άμεσης και ριζικής
εξαφάνισης των διάφορων βιολογικών μορφών, υποστηρίζει ο Λόμποργκ, ούτε βέβαια
κινδυνεύει ο πλανήτης από αποψίλωση των δασών. Τέλος, ο Λόμποργκ με αδιάψευστα
στοιχεία αποδεικνύει πως η μόλυνση του περιβάλλοντος μειώνεται σε απόλυτη
αντιστοιχία με την αναπτυξιακή πορεία κάθε χώρας. Κατά συνέπεια, το περιβάλλον
δεν πρόκειται να σωθεί από μια συγκράτηση της οικονομικής ανάπτυξης, αλλά
αντίθετα από την άμεση επιτάχυνσή της.

Ο Λόμποργκ υποδεικνύει πως τα υπάρχοντα επιστημονικά στοιχεία συχνά
παραβλέπονται από τους κινδυνολόγους του περιβάλλοντος ή και καμιά φορά
χρησιμοποιούνται με, εκούσια η ακούσια, λανθασμένο τρόπο. Τα ίδια στοιχεία στα
χέρια του Λόμποργκ οδηγούν σε καθησυχαστικά συμπεράσματα, ενώ οι επαγγελματίες
περιβαλλοντολόγοι τα αξιοποιούν με τρόπο που προκαλεί πανικό, οδηγώντας στην
κινδυνολογία. Ο Λόμποργκ επιμένει στην αξιολόγηση του κόστους της
περιβαλλοντικής ρύπανσης και στην επιβολή μιας λογικής κόστους των δημοσίων
αγαθών – μιας αντίληψης δηλαδή που οδηγεί στην αρχή πως κάθε χρήση δημοσίου
αγαθού (και βέβαια και κάθε περιβαλλοντικού) έχει κόστος και συνεπάγεται
οικονομική επιβάρυνση για τους χρήστες είτε αυτοί είναι άτομα είτε εταιρείες
(βλ. σχετικά και την εργασία του καθηγητή Philip Graves, Valuing Public Goods,
Παν. του Κολοράντο, Οκτώβριος 2001, στην ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου). Στη
λογική ακριβώς αυτή είναι που αντιτίθενται σφόδρα οι περιβαλλοντολόγοι, οι
οποίοι μυθοποιούν τα προβλήματα της οικολογίας και αρνούνται να δεχθούν τη
λογική της επίλυσής τους όπως κάθε άλλο αληθινό ανθρώπινο πρόβλημα – βλέπε
σχετικά τον διάλογο του Λόμπεργκ με τον Βρετανό περιβαλλοντολόγο Τομ Μπερκ στο
περιοδικό «Prospect» του Οκτωβρίου 2001.

Εξάλλου, συχνά δημόσια οι ίδιοι ομολογούν πως υπερβάλλουν για να τρομάξουν τον
κόσμο. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Στέφεν Σνάιντερ, που αρθρογράφησε
με πάθος εναντiον των απόψεων του Λόμποργκ στο περίφημο ειδικό αφιέρωμα του
«Scientific American». Είχε όμως αυτός δηλώσει παλαιότερα (1989) στο
«Discover»: «Δεν είμαστε μοναχά επιστήμονες. Είμαστε και άνθρωποι. Και θα
θέλαμε να δούμε τον κόσμο να γίνεται ένα καλύτερο μέρος. Για να πετύχουμε κάτι
τέτοιο έχουμε ανάγκη να αποσπάσουμε με κάποιον τρόπο την προσοχή του κοινού.
Κι αυτό σημαίνει κατά βάση κάλυψη των απόψεών μας από τα ΜΜΕ. Έτσι προσφέρουμε
τρομοκρατικά σενάρια, κάνουμε απλουστευμένες και δραματοποιημένες δηλώσεις και
αποσιωπούμε τις όποιες επιστημονικές αμφιβολίες έχουμε για τα λεγόμενά μας. Ο
καθένας μας οφείλει να διαλέξει ανάμεσα στο να είναι αποτελεσματικός ή στο να
είναι ειλικρινής».

Συνειδητά λοιπόν οι «ανησυχούντες» περιβαλλοντολόγοι συχνά ψεύδονται. Για να
κινητοποιήσουν τον κόσμο. Δεν είναι ώρα λοιπόν τώρα να τους ζητήσουμε να
σιωπήσουν, μια και η αξιοπιστία τους έχει προσεγγίσει το μηδέν; Όπως
επισημαίνει σε κύριο άρθρο του ο «Economist» (2 Φεβρ. 2002) «η επιστήμη δεν
χρειάζεται υπερασπιστές για να αντιμετωπίσει τον κ. Λόμποργκ. Σίγουρα όμως
χρειάζεται υπεράσπιση από επιστήμονες του είδους του κ. Σνάιντερ»…