Χαμός στον πάγο

Το καλλιτεχνικό πατινάζ σε όλες του τις μορφές – ατομικό ή ζευγαριών, αθλητικό
ή χορευτικό – είναι το πιο δημοφιλές αγώνισμα των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων
– και στο Σολτ Λέικ Σίτι πιο πολύ παρά ποτέ. Όχι μόνο γιατί, σε μια χώρα όπου
όλα αποτιμώνται σε χρήμα (σε σημείο που η Τζούλια Ρόμπερτς να θεωρείται
καλύτερη ηθοποιός από τη Μέριλ Στριπ), τα εισιτήρια για το πατινάζ ήταν τα
ακριβότερα και τα πιο δυσεύρετα, μετά την τελετή έναρξης (πεντακόσια με
οκτακόσια δολάρια για την τελετή, δηλαδή μόνο τετρακόσιες χιλιάδες δραχμές,
διακόσια πενήντα με πεντακόσια δολάρια η τζάμπα τιμή για το πατινάζ). Ήταν,
επιπλέον, το γεγονός που τράβηξε τη μεγαλύτερη δημοσιότητα και συζητήθηκε
περισσότερο μέσα και έξω από τους αγωνιστικούς χώρους. Και τελικά δικαίως.
Γιατί ο τρόπος που εξελίχθηκαν τα πράγματα μέσα στο παγοδρόμιο του Ντέλτα
Σέντερ (εκεί που συνήθως παίζουν οι Τζαζ του Στόκτον και του Μαλόουν)
προσέφερε απλόχερα θέαμα, αλλά και δράμα.

Από την ίδια του τη φύση, το καλλιτεχνικό πατινάζ είναι ένα υβριδικό σπορ,
κάτι ανάμεσα σε ακροβασία και μπαλέτο, μια Λίμνη των Κύκνων εκτελεσμένη από
πεζοναύτες. Απαιτεί απίστευτη, αλλά αφανή τεχνική. Οι ατέλειωτες επαναλήψεις
των ασκήσεων οφείλουν να αναδίνουν αυθορμητισμό και χάρη. Προϋποθέτει κάτι που
δεν διδάσκεται και δεν μαθαίνεται, χημεία μεταξύ του χορογράφου, του γυμναστή
και του εκτελεστή, των παρτενέρ μεταξύ τους, των αθλητών με το κοινό.
Υποτίθεται ότι κρίνεται με βάση το αθλητικό και το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα,
όμως τα κριτήρια και για τα δύο αυτά σκέλη δεν μπορεί παρά να είναι εντελώς
υποκειμενικά.

ΝΤΙΒΕΣ ΚΑΙ ΜΠΛΟΚΑ

Η δικαιοσύνη είναι μία εντελώς σχετική έννοια σε αυτό το άθλημα. Το
προπατορικό πρόβλημα των κριτών, είτε έχει σχέση με ανίερες συμμαχίες βάσει
προκαθορισμένων μπλοκ («Ανατολικοί» εναντίον «Δυτικών») είτε οφείλεται απλώς
σε διαφορετική αθλητική και αισθητική παιδεία, κάθε άλλο παρά έχει λυθεί ή
μπορεί να λυθεί. Το μεγαλύτερο πιθανότατα ζευγάρι όλων των εποχών, οι Βρετανοί
Τόρβιλ και Ντιν, έκαναν χρόνια για να γίνουν αποδεκτοί και να φθάσουν από το
χάλκινο μετάλλιο της πρώτης τους Ολυμπιάδας στον καταιγισμό εξαριών της
τελευταίας. Η Καταρίνα Βιτ χρωστά την ανάδειξή της σε παγκόσμια σούπερ σταρ
περισσότερο στην ομορφιά και την ντιβίστικη συμπεριφορά της παρά στα αθλητικά
προσόντα της.

Αυτό πάντως που συνέβη στον τελικό των ζευγαριών στο Σολτ Λέικ έχει ήδη πάρει
θέση ανάμεσα στις μυθικές στιγμές του αθλήματος. Οι Καναδοί παγκόσμιοι
πρωταθλητές προσπάθησαν να εκθρονίσουν, για πρώτη φορά μετά το 1962, τους
Ρώσους από το ψηλότερο σκαλί του βάθρου. Απέτυχαν με τη μικρότερη δυνατή
διαφορά και παρ’ όλο που οι αντίπαλοί τους δεν είχαν τεχνικά άψογο πρόγραμμα.
Για όποιον είχε την τύχη να βρίσκεται εκείνο το βράδυ στο Ντέλτα Σέντερ δεν
υπήρχε αμφιβολία ότι όποιος και να νικούσε θα το άξιζε. Αλλά, για μένα, δεν
υπήρχε επίσης ζήτημα ότι οι Ρώσοι, πιο όμορφοι, πιο γρήγοροι, πιο τολμηροί,
πιο χορευτές, διέθεταν μεγαλύτερη κλάση. Το πόσο μετράει ένα γλίστρημα μπροστά
στην αύρα μιας ολόκληρης παράστασης ήταν κάτι που οι κριτές έπρεπε, μέσα σε
λίγα δευτερόλεπτα, ν’ αποφασίσουν. Οριακά διάλεξαν τη χάρη – και γιουχαΐστηκαν
από το φιλοαμερικανικό κοινό. Όμως, η απόφαση της ομοσπονδίας, πέντε ημέρες
μετά, να κάνει δεκτή την καναδική ένσταση και να μοιράσει στα δύο το χρυσό
μετάλλιο, μόνο καλό δεν κάνει στον αθλητισμό. Η κακώς νοούμενη διπλωματία
υπήρξε τελικά η νικήτρια ενός μαγικού αγώνα.

ΟΙ ΡΩΣΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ

Στον τελικό των ανδρών, η συνολική υπεροχή τού νικητή Γιαγκούντιν ήταν
αναμφισβήτητη, παρά το ότι, και πάλι, ο συμπατριώτης του Πλουσένκο, με την
εμφάνισή του στο ελεύθερο πρόγραμμα, άγγιξε περισσότερο τη θεία χάρη. Εκεί
όμως που τα πράγματα αναμένονται ακόμα πιο συναρπαστικά είναι στον χορό των
ζευγαριών. Γιατί στην αθλητική μάχη μπερδεύεται και η προσωπική – και μάλιστα
με την πιο γυμνή της έκφραση, της ερωτικής αντιζηλίας. Η Μοσχοβίτισσα Μαρίνα
Ανισίνα, πρώην παρτενέρ στον πάγο και τη ζωή του Ίλια Άβερμπουκ, βρήκε
καταφύγιο στη Γαλλία και στον Γκουένταλ Πεζερά από τότε που αντικαταστάθηκε
στην καρδιά του μεγάλου Ρώσου. Και από τότε κερδίζει συνεχώς τον πρώην εραστή
της – κι ας μην έχει ακόμα μάθει τα λόγια της Μασσαλιώτιδας.