Διαστάσεις Στο ιερό χώμα της Χαναάν

«Ξένε, κρέμασε τα όπλα στη φοινικιά μας/ κι άσε με να σπείρω το σιτάρι μου
στο ιερό χώμα της Χαναάν». («Σε μια Πέτρα της Χαναάν, στη Νεκρά Θάλασσα»)

Μαχμούντ Νταρουίς. Η ποίησή του γίνεται όλο και πιο προσωπική

Ο Μαχμούντ Νταρουίς εισέβαλε στην αραβική ποιητική σκηνή στα μέσα της
δεκαετίας του ’60 με τη δημοσίευση ποιημάτων που είχε γράψει όταν ζούσε στη
Χάιφα και δούλευε ως μεταφραστής για το Ισραηλινό Κομμουνιστικό Κόμμα. Μέσα σε
λίγα χρόνια έγινε ο κύριος εκφραστής της «ποίησης της αντίστασης»,
μεταφράστηκε σε 22 γλώσσες και έγινε το βασικό σημείο αναφοράς της
παλαιστινιακής διασποράς. Παράλληλα εξελέγη στην Εκτελεστική Επιτροπή της
Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης, από την οποία παραιτήθηκε το
1993 σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τις Συμφωνίες του Όσλο. Ύστερα από 11 χρόνια
εξορίας στο Παρίσι, επέστρεψε στη Μέση Ανατολή και εγκαταστάθηκε πρώτα στο
Αμμάν, και στη συνέχεια στη Ραμάλα, όπου εκδίδει τη λογοτεχνική επιθεώρηση
al-Karmel. Το έργο του απέκτησε πιο προσωπικό χαρακτήρα, δίνοντας όμως
πάντα έμφαση στον ξεριζωμό και τη μετανάστευση, στον χωρισμό και την απόσταση.

Το 1945, ο Τσέσλαβ Μίλος αναρωτιόταν: «Τι είναι η ποίηση/ που δεν σώζει τα
Έθνη ή τους λαούς;». Ο Νταρουίς έπαψε γρήγορα να ελπίζει ότι η ποίηση θα έσωζε
τον λαό του. Κι ανοίχτηκε σε άλλους ορίζοντες, άλλες λογοτεχνικές παραδόσεις,
προσπαθώντας να δημιουργήσει μια ποιητική κοινότητα πολιτισμών, ιδίως εκείνων
που κινδυνεύουν να εκλείψουν. Στην ποιητική του συλλογή με τίτλο «Ο Αδάμ των
δύο Εδέμ», που κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό στην Αμερική από τις εκδόσεις
Jusoor and Syracuse, αφιερώνει ένα ποίημα σε έναν Ιρακινό ποιητή: «Θα αφαιρέσω
τα δάκτυλα των νεκρών μου από το σώμα σου, / τα κουμπιά των πουκαμίσων τους
και τα πιστοποιητικά της γέννησής τους. / Θα πάρεις τα γράμματα των νεκρών σου
στην Ιερουσαλήμ. / Θα σκουπίσουμε το αίμα απ’ τα γυαλιά μας, / φίλε μου, / και
θα ξαναδιαβάσουμε τον Κάφκα μας/ και δυο παράθυρα θα ανοίξουμε σ’ ένα δρόμο
από σκιές». Με την εικόνα δύο Αράβων ποιητών που ξαναδιαβάζουν Κάφκα σ’ έναν
κόσμο σύγχυσης και αβεβαιότητας, ο Νταρουίς αντιπαραθέτει στις βόμβες και στο
μίσος τα μόνα όπλα που έχει εκείνος στη διάθεσή του: τη φαντασία και τη
γλώσσα.

Ειρήνη, συνύπαρξη, επικοινωνία: πόσο άκαιρες, πόσο αφελείς, ακόμη και πόσο
επικίνδυνες ακούγονται αυτές οι λέξεις στην εποχή της μάχης κατά του Κακού!
Αλλά ο ποιητής έχει δικαίωμα, έχει το προνόμιο, έχει το χρέος να ελπίζει: «Το
μόνο που θέλω από την αγάπη είναι μια αρχή. / Περιστέρια πέταξαν πάνω από τη
σκεπή του τελευταίου ουρανού, πέταξαν μακριά και συνέχισαν να πετάνε/ Όταν θα
έχουμε φύγει θα υπάρχει άφθονο κρασί στα πιθάρια. / Μια μικρή γη είναι αρκετή
για μας για να συναντιόμαστε/ είναι αρκετή για να αναδυθεί η ειρήνη»…