Ασυμφωνία χαρακτήρων

Στη δεκαετία του 1960, η απειλή για τη συνοχή της δυτικής συμμαχίας ήταν ο
στρατηγός Ντε Γκωλ. Σήμερα, είναι ο πρόεδρος Μπους. Η μονομέρεια της
αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής εξοργίζει τους Ευρωπαίους.

Οι διαξιφισμοί. Το ξέσπασμα Ζοσπέν εκφράζει τις ευρωπαϊκές ανησυχίες για τη μονοκρατορία των ΗΠΑ

«Είσαι αμερικανόφιλος ή αντιαμερικανός;». Πάνω-κάτω σε αυτό το ερώτημα
εξαντλείται σήμερα κάθε προβληματισμός για την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Ο ίδιος ο πρόεδρος Μπους το είχε θέσει πολύ πιο ωμά: όποιος δεν είναι μαζί
μας, είναι εναντίον μας.

Είναι, όμως, αντιαμερικανοί ο Γάλλος πρωθυπουργός Λιονέλ Ζοσπέν, ο Βρετανός
πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ, ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Ρούντολφ Σάρπινγκ, ο
Ισπανός υπουργός Εξωτερικών Χοσέ Πικέ, που η χώρα του προεδρεύει στην
Ευρωπαϊκή Ένωση; Ο πρώτος προειδοποίησε χθες την Αμερική για τη μονομερή
προσέγγισή της στον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας, συνεχίζοντας έτσι την κόντρα
που είχε ξεκινήσει προχθές ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ιμπέρ Βεντρίν, ο
οποίος είχε χαρακτηρίσει την αμερικανική εξωτερική πολιτική «απλοϊκή». Ο
δεύτερος, πιστός σύμμαχος των Αμερικανών μέχρι παρεξηγήσεως, είπε ότι για
οποιοδήποτε στρατιωτικό πλήγμα κατά του Ιράκ θα πρέπει πρώτα να υπάρξουν
αποδείξεις για την ενοχή του στις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου. Ο τρίτος
δήλωσε ότι η πολιτική αντιμετώπιση του Ιράκ είναι προτιμότερη από τη
στρατιωτική. Και ο τέταρτος ξεκαθάρισε ότι η χώρα του επιδιώκει τη «μέγιστη
δυνατή συνεργασία» με το Ιράν, μια χώρα που έχει βάλει στο στόχαστρό του ο
Μπους.

Ή μήπως είναι αντιαμερικανός ο Κόλιν Πάουελ; Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών,
ο οποίος προσπαθεί να διατηρήσει χαμηλούς τόνους στη διαρκή σύγκρουσή του με
τα «γεράκια» του Πενταγώνου, διαψεύδει ότι υπάρχει σοβαρή διάσταση απόψεων
μεταξύ Αμερικανών και Ευρωπαίων.

Η Γαλλία. Διαφορετική γνώμη έχει, όμως, ο Γάλλος πρωθυπουργός, ο οποίος
εξέφρασε χθες την ελπίδα να μην υποκύψει η Αμερική στον πειρασμό της
μονομέρειας. Μολονότι η Γαλλία υποστήριξε σθεναρά την αμερικανική εκστρατεία
κατά της τρομοκρατίας μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, ο Ζοσπέν είπε
ότι «δεν μπορούμε να αναγάγουμε όλα τα παγκόσμια προβλήματα σε έναν
μονοδιάστατο πόλεμο κατά της τρομοκρατίας και δεν μπορούμε να στηριζόμαστε
αποκλειστικά στη στρατιωτική ισχύ». Αφορμή για τις δηλώσεις Ζοσπέν αποτέλεσε η
προτεινόμενη αύξηση των αμερικανικών στρατιωτικών δαπανών κατά 14,5%.
Υποστηρίζοντας μια πολιτική προσέγγιση συνεργασίας στις διεθνείς σχέσεις, η
Γαλλία αποτελεί τον αντίποδα των αμερικανικών απόψεων, όπως επισημαίνει η
εφημερίδα «Φιγκαρό», σε μία περίοδο που ο πρόεδρος Μπους καταγγέλλει τον
«άξονα του κακού» (Ιράκ, Ιράν και Βόρεια Κορέα).

Τα σχόλια. Ακούγοντας κανείς τον Αμερικανό πρόεδρο να μιλάει,
σχηματίζει την εντύπωση πως ο μοναδικός στόχος του είναι η επιβεβαίωση της
αμερικανικής ισχύος, γράφει η «Γκάρντιαν». Οι άλλες φωνές, οι διαφορετικές,
ιδιαίτερα οι ευρωπαϊκές, μοιάζουν να μην τον ενδιαφέρουν, όταν μάλιστα ζητούν
επιτακτικά να επαναρχίσουν οι ειρηνευτικές συνομιλίες στη Μέση Ανατολή ή να
γίνουν σεβαστά τα ανθρώπινα δικαιώματα στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του
Γκουαντάναμο.

Μετά την εποχή της ενοχής (Βιετνάμ) και την εποχή των διθυράμβων (Κλίντον), οι
Αμερικανοί δεν αισθάνονται πως πρέπει να λογοδοτούν για τις αποφάσεις τους
παρά μόνο στο «εθνικό συμφέρον».