ΓΙΑΝΝΟΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ Μεταρρυθμίσεις τώρα και παντού

Να ανακτήσει ξανά το ΠΑΣΟΚ τη «μεταρρυθμιστική του ορμή» των περιόδων
1981-1989 και 1993-2000 και να γίνει «δύναμη διαρκούς αλλαγής και όχι κόμμα
διαχείρισης της εξουσίας» τονίζει σε συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο κ. Γιάννος
Παπαντωνίου. Ο υπουργός Άμυνας θεωρεί ότι για να διεκδικήσει το ΠΑΣΟΚ και πάλι
τη λαϊκή εντολή με αξιοπιστία το 2004, θα πρέπει να θέσει ως ξεκάθαρο στόχο τη
μεταρρύθμιση του πολιτικού συστήματος και της Δημόσιας Διοίκησης, με αλλαγές
«τώρα και παντού»…

Ένας ογκώδης φάκελος με την ένδειξη «διαβίωση στρατευμένων ­ νέα στρατόπεδα ­
βελτίωση ψυχαγωγίας ­ νέα ΚΨΜ», ή κάπως έτσι, «χαλάει» την εικόνα του συνήθως
άδειου γραφείου του υπουργού Άμυνας κ. Γ. Παπαντωνίου.

Αλλαγές βλέπω και στα ΚΨΜ. Θα βάλετε και… «φρουτάκια»;

«Ξεκινήσατε με χιούμορ, αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Το θέμα κατ’
αρχήν της διαβίωσης των στρατευμένων είναι πρώτη προτεραιότητα του υπουργείου
και σκοπεύω να προωθήσω όλες τις ενέργειες που έχω ανακοινώσει, πολύ γρήγορα.
Σε ό,τι αφορά αυτό που είπατε για τα “φρουτάκια”, βλέπω ότι τον τελευταίο
καιρό στη χώρα μας υπάρχει ένα γενικευμένο κλίμα απαξίωσης των θεσμών,
ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη Δημόσια Διοίκηση και τη λειτουργία του πολιτικού
μας συστήματος. Η πρόσφατη αήθης επίθεση εναντίον του ίδιου του Προέδρου της
Δημοκρατίας ­ απ’ όπου κι αν προέρχεται ­ είναι ενδεικτική αυτού του κλίματος.

Το ΠΑΣΟΚ, που είναι σήμερα ο κύριος φορέας των προοδευτικών δυνάμεων, θα
πρέπει να αντιμετωπίσει κατάματα την κατάσταση και να προτείνει λύσεις. Να
προτείνει διεξόδους, να ανοίξει μια μεγάλη συζήτηση».

Μήπως έχει αργήσει όμως; Δύο χρόνια πριν από τις εκλογές και παρά την
επίσπευση του συνεδρίου, παραμένει η εσωστρέφεια, η γκρίνια, οι
διαγκωνισμοί…

«Πιστεύω ότι παραμένουν όλα αυτά όχι τόσο διότι η κυβέρνηση αντιμετωπίζει
προβλήματα ­ κάθε κυβέρνηση αντιμετωπίζει. Παραμένουν στο μέτρο που το ΠΑΣΟΚ
δεν ανακτά τη μεταρρυθμιστική ορμή που είχε αναδείξει τα προηγούμενα χρόνια –
ιδιαίτερα τελευταία με την ένταξη στην ευρωζώνη.

Πρέπει να είμαστε ένα κόμμα που ανοίγει συνεχώς θέματα και αντιμετωπίζει τα
προβλήματα που απασχολούν τον λαό. Μεταρρύθμιση τώρα και παντού. Υπάρχουν
στοιχεία αυτής της πολιτικής σήμερα στην κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ. Πρέπει να
αναδειχθούν, όμως, με πολύ περισσότερο πολιτικό τρόπο και να γίνουν κτήμα της
κοινωνίας».

Αντί άλλων όμως άνοιξε θέμα διαδοχής του κ. Κ. Σημίτη και μάλιστα προ των
εκλογών. Ο κ. Γ. Παπαντωνίου είναι αυστηρός: «Θεωρώ απαράδεκτη όλη αυτή τη
συζήτηση. Πιστεύω», λέει, «ότι ο Κώστας Σημίτης είναι ένας αποτελεσματικός και
μακράς πνοής Πρωθυπουργός, συνέβαλε αποφασιστικά στον εκσυγχρονισμό της χώρας,
και έχει σημαντική προοπτική. Θεωρώ αδιανόητο να τεθεί θέμα ηγεσίας από
τρίτους παράγοντες, όπως εμφανίζεται σήμερα η κατάσταση είτε εντός, είτε εκτός
ΠΑΣΟΚ. Πρέπει, αντίθετα, να στηριχθεί ο Κώστας Σημίτης, ώστε μαζί με όλους
εμάς να εκπληρώσει τη δυνατή και ξεκάθαρη εντολή που πήρε από τον λαό και από
το συνέδριο και να ηγηθεί του ΠΑΣΟΚ, νικηφόρα, στις εκλογές του 2004».

Θέτετε θέμα «τρίτων παραγόντων». Αλλά εδώ υπάρχει ένα γενικότερο θέμα
συνωμοσιολογίας που ξεκινά από τα δείπνα και φθάνει στις παρεμβάσεις
βουλευτών…

«Δεν νομίζω ότι υπάρχει συνωμοσία και σε κάθε περίπτωση δεν νομίζω ότι αφορά
βουλευτές ή στελέχη του ΠΑΣΟΚ. Βλέπω όμως έναν συγκερασμό παραγόντων, οι
οποίοι υποθάλπουν αυτό το κλίμα της διαδοχολογίας με αποτέλεσμα πρωτοβουλίες
βουλευτών να προσλαμβάνουν διαστάσεις πολύ πέραν από τις προθέσεις εκείνων που
τις στήριξαν.

Θα πρέπει όλα τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, ιδιαίτερα ολόκληρη η Κοινοβουλευτική
Ομάδα, να είναι ενωμένα και συσπειρωμένα και να αποφεύγονται ενέργειες που θα
μπορούσαν να παρερμηνευτούν ή να οδηγήσουν σε αντίθετο αποτέλεσμα απ’ αυτό το
οποίον επεδίωξαν αυτοί που τις ανέλαβαν».

Στα ερωτήματα «και τώρα τι κάνουμε;» και «μετά την ΟΝΕ τι;», ο κ. Παπαντωνίου
παραδέχεται ότι η κυβέρνηση «δεν έχει δώσει ακόμα μια πειστική απάντηση». Όχι
γιατί δεν έχει πολιτικές ­ το αντίθετο ­ αλλά γιατί, όπως λέει, «δεν τις έχει
συνδέσει με έναν τρόπο που να είναι κατανοητός στον απλό πολίτη».

Για τον υπουργό Άμυνας «το όραμα τη νέα αυτή εποχή δεν μπορεί να συνοψιστεί
ούτε στο “Αθήνα 2004” ούτε στο “Ελλάδα 2004” ούτε σε επιμέρους θέματα. Ούτε
καν όροι, όπως πραγματική και κοινωνική σύγκλιση, είναι κατανοητοί από τον
πολίτη. Το όραμα, προσθέτει, είναι ουσιαστικότερο: Είναι μια μεγάλη πολιτική
και διοικητική μεταρρύθμιση, που θα καλύψει και το πολιτικό σύστημα και τη
Δημόσια Διοίκηση και θα οδηγήσει σε μία ενεργότερη συμμετοχή του πολίτη στα
δρώμενα της πολιτείας, μεγαλύτερη εμπιστοσύνη του πολίτη στους θεσμούς της
πολιτείας και, τέλος, μια καλύτερη εξυπηρέτηση του πολίτη απ’ όλο τον
διοικητικό μηχανισμό.

Η σχέση πολίτη – κράτους, πολίτη – πολιτικού κόμματος, πολίτη – εξουσίας είναι
το επίκεντρο αυτής της μεγάλης μεταρρυθμιστικής προσπάθειας, που πρέπει να
αναληφθεί από τώρα για τα επόμενα χρόνια.

Το ΠΑΣΟΚ, για να επιβιώσει ως πλειοψηφικό πολιτικό ρεύμα στη χώρα μας, θα
πρέπει να είναι δύναμη διαρκούς αλλαγής και όχι κόμμα διαχείρισης της
εξουσίας. Αν το ΠΑΣΟΚ μετεξελιχθεί σ’ ένα κόμμα διαχείρισης της εξουσίας, τότε
υπάρχει ένα καλύτερο κόμμα διαχείρισης της εξουσίας που είναι ένα συντηρητικό
κόμμα, όπως η Ν.Δ. Συνεπώς, για να διεκδικήσουμε και πάλι τη λαϊκή εντολή με
αξιοπιστία το 2004 θα πρέπει να καταθέσουμε ένα νέο φιλόδοξο στόχο: Όπως το
1981-1989 με τον Ανδρέα Παπανδρέου που αλλάξαμε τους όρους της δημοκρατίας στη
χώρα και πρόσφατα με τον Κ. Σημίτη για ΟΝΕ και ευρώ. Τώρα πρέπει να είναι το
πολιτικό σύστημα και η Δημόσια Διοίκηση».

Σε ραγδαία εξέλιξη βρίσκεται η ανάπτυξη Ταχυκίνητων Ειδικών Δυνάμεων και η ενίσχυση της Διακλαδικότητας, διαβεβαιώνει ο υπουργός Άμυνας

Για το πολιτικό σύστημα, πώς βλέπετε να εξειδικεύονται οι συνταγματικές
αρχές μετά την αναθεώρηση; Περιλαμβάνει και τον εκλογικό νόμο;

«Το πρώτο είναι ο εκλογικός νόμος.

Ξέρετε την προτίμησή μου για το γερμανικό μοντέλο, που περιλαμβάνει
μονοεδρικές περιφέρειες και ένα αρκετά μεγάλο αριθμό εδρών με λίστα. Οι
μονοεδρικές περιφέρειες θα εισαγάγουν δύο σημαντικές καινοτομίες στη
λειτουργία του πολιτικού συστήματος. Θα υποσκάψουν το πολιτικό χρήμα, γιατί
πλέον θα έχουμε χαμηλές εκλογικές δαπάνες. Λιγότεροι ψηφοφόροι ανά περιφέρεια,
λιγότερες εκλογικές δαπάνες.

Επιπλέον, αντίπαλός σου δεν είναι το ίδιο σου το κόμμα, μέσα από τους
εσωκομματικούς σου ανταγωνιστές για τον σταυρό, αντίπαλος είναι η Ν.Δ., το ΚΚΕ
ή το οποιοδήποτε άλλο κόμμα στη συγκεκριμένη μονοεδρική.

Δεύτερη πτυχή είναι το θέμα του πολιτικού χρήματος ­ της χρηματοδότησης των
κομμάτων. Εκεί έχουν αναληφθεί πολύ σημαντικές πρωτοβουλίες στη Διακομματική
Επιτροπή, ο υπουργός Εσωτερικών κινεί τις πρωτοβουλίες αυτές. Θα πρέπει να
είμαστε πολύ αυστηροί, όπως γίνεται και σε πολλές άλλες χώρες. Χρειάζονται
διαφάνεια και πολύ αυστηρές ελεγκτικές διαδικασίες.

Το τρίτο θέμα είναι η λειτουργία των πολιτικών κομμάτων. Αν εισαχθούν οι
μονοεδρικές περιφέρειες, πλέον η επιλογή των υποψηφίων θα γίνεται από το κόμμα
και θα έχει πολύ μεγάλη σημασία, γιατί το κόμμα ουσιαστικά θα προεπιλέγει τους
βουλευτές που θα εκλεγούν, μέσα από την κατανομή τους σε καλές ή λιγότερο
καλές περιφέρειες.

Αυτό από μόνο του θα επιβάλει μια πολύ περισσότερο δημοκρατική λειτουργία των
πολιτικών κομμάτων, που θα πρέπει να έχουν διαδικασίες τέτοιες που να
εξασφαλίζουν σωστές επιλογές. Επιλογές οι οποίες θα έχουν μια λαϊκή,
γενικότερη, ανταπόκριση».

Η Δημόσια Διοίκηση είναι το άλλο μεγάλο κεφάλαιο το οποίο ο κ. Γ. Παπαντωνίου
προτείνει να «παρασύρει» η μεταρρυθμιστική ορμή του ΠΑΣΟΚ.

«Η Δημόσια Διοίκηση, λέει, πάσχει από δύο πλευρές. Κουβαλά πολλά προβλήματα
που παρελθόντος ­ πελατειακό κράτος, έντονος παρεμβατισμός των κομμάτων,
αναξιοκρατική λειτουργία. Έχουν, όμως, προστεθεί και νέα προβλήματα, όπως π.χ.
η ανεπαρκής εισαγωγή νέας τεχνολογίας.

Επιπλέον, έχουμε δημιουργήσει κι ένα πρόβλημα μόνοι μας. Ενώ σωστά
αποκεντρώσαμε το σύστημα, δεν φροντίσαμε να αντιμετωπίσουμε τις επικαλύψεις
αρμοδιοτήτων. Ποια είναι π.χ. τα όρια ευθύνης της κεντρικής διοίκησης του
περιφερειάρχη, του νομάρχη ή του δημάρχου;».

Όλα αυτά τα προβλήματα δημιουργούν, κατά τον κ. Παπαντωνίου, φαινόμενα
«αναξιοκρατίας και διαφθοράς». Και προτείνει τρεις λύσεις: ακριβή διευκρίνιση
αρμοδιοτήτων για να μην υπάρχει διάχυση ευθυνών, απλοποίηση διαδικασιών για
διαφάνεια, και θεσμοθέτηση ανεξάρτητων εποπτικών μηχανισμών ελέγχου. Έτσι θα
αναβαθμιστούν και οι παρεχόμενες υπηρεσίες στον πολίτη, ιδίως στην Υγεία και
την Παιδεία.

«Ναι» στην ανιχνευτική διαδικασία με την Τουρκία

Για τον επικείμενο ελληνοτουρκικό διάλογο, ο κ. Γ. Παπαντωνίου επισημαίνει
μεταξύ άλλων: «Όπως έχω πει, και όπως αναδείχθηκε σε πρόσφατη συνεδρίαση του
Υπουργικού Συμβουλίου, μπαίνουμε σε μια κρίσιμη περίοδο που συνδέεται με την
προσέγγιση κάποιων χρονικών οροσήμων σε ό,τι αφορά το Κυπριακό και το Αιγαίο
μέσα από το Ελσίνκι.

Για το Κυπριακό υπάρχει η προσέγγιση της ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας
στην Ε.Ε. Για τα ελληνοτουρκικά υπάρχει η προσέγγιση της καταληκτικής
ημερομηνίας που θέτει το Ελσίνκι για την αντιμετώπιση διμερών προβλημάτων
μεταξύ των υπό διεύρυνση χωρών, όπως η Τουρκία, και των χωρών-μελών της Ε.Ε.
Παράλληλα, υπάρχει και το θέμα του ευρωστρατού. Όλα αυτά σημαίνουν ότι τα
εθνικά θέματα μπαίνουν σε ευαίσθητη φάση. Πρέπει να αντιμετωπίσουμε με
αισιοδοξία τη φάση αυτή.

Αλλά από την άλλη πλευρά, πρέπει να γνωρίζουμε ότι απέναντί μας υπάρχουν
ισχυρές δυνάμεις. Υπάρχει το τουρκικό κατεστημένο, οι σκοπιμότητες των Μεγάλων
Δυνάμεων και ιδιαίτερα των ΗΠΑ. Θα πρέπει να προσεγγίσουμε τα ζητήματα αυτά με
σταθερότητα στις θέσεις μας και, βέβαια, την αυτονόητη ετοιμότητα στις Ένοπλες
Δυνάμεις της χώρας, που υπάρχουν για να λειτουργούν αποτρεπτικά σε κάθε
δυσάρεστο ενδεχόμενο.

Η κυβέρνηση αποφάσισε να προχωρήσει σε μια ανοιχτή ανιχνευτική διαδικασία σε
ό,τι αφορά τις προθέσεις της Τουρκίας. Είναι μια ορθή απόφαση. Εξάλλου, δεν
είναι η πρώτη φορά που διαλεγόμεθα με την Τουρκία και, όπως γνωρίζετε, πάγια
θέση μου είναι ότι πρέπει να μιλάμε με τους Τούρκους, εφόσον βεβαίως δεν
διαπραγματευόμαστε κυριαρχικά μας δικαιώματα».

Και οι Ένοπλες Δυνάμεις; Δεν χρειάζονται αλλαγές; Τι λέει ο υπουργός Άμυνας
έξι χρόνια μετά τα Ίμια, για τις δυσλειτουργίες που αναδείχθηκαν τότε;

«Στα Ίμια πράγματι αναδείχθηκαν οι αδυναμίες ενός συστήματος διοίκησης των
Ενόπλων Δυνάμεων, που αναγόταν στον ψυχρό πόλεμο και την αντιμετώπιση του από
Βορρά κινδύνου», τονίζει. «Είχαμε Ένοπλες Δυνάμεις που ανήκαν σε μια άλλη
εποχή.

Μετά το ’93, ξεκίνησε από το ΠΑΣΟΚ μια προσπάθεια ανασυγκρότησης των Ενόπλων
Δυνάμεων, η οποία στηρίχτηκε σε δύο άξονες: Ο πρώτος είναι οι εξοπλισμοί.
Είναι φανερό ότι έπρεπε να εκσυγχρονιστούν τα οπλικά συστήματα και να
εισαχθούν νέες τεχνολογίες και αυτό είναι σε πολύ θετική εξέλιξη. Και δεύτερος
άξονας ήταν η αναδιοργάνωση, η νέα αμυντική στρατηγική, που σημαίνει μια σειρά
από κρίσιμες αλλαγές, με τη συγκρότηση των διακλαδικών Στρατηγείων και τη νέα
δομή δυνάμεων, με την οποία ανατοποθετούμε τις δυνάμεις μας στη Θράκη και το
Αιγαίο για να αντιμετωπίσουμε την υπαρκτή απειλή της Τουρκίας. Όπως, επίσης, η
χρήση συστημάτων πληροφορικής και η ανάπτυξη των ταχυκίνητων ειδικών δυνάμεων,
η σημασία των οποία αναδείχθηκε και στα Ίμια.

Όλα αυτά τώρα είναι σε πολύ ραγδαία εξέλιξη. Τη διετία 2002-2003, θα
πραγματοποιηθούν μεγαλύτερες και ουσιαστικότερες αλλαγές στις Ένοπλες Δυνάμεις
της χώρας, σε σχέση με τα προηγούμενα 50 χρόνια!».