Να ζήσουμε μαζί, ίσοι και συγχρόνως διαφορετικοί

‘ Αυτό που ονομάζουμε παγκοσμιοποίηση, αυτό που θέτουμε απέναντί μας ως στόχο,
δεν είναι αποκλειστικά η διεθνοποίηση των εμπορικών συναλλαγών. Είναι, πάνω
απ’ όλα, η ιδεολογία στο όνομα της οποίας η οικονομία, ως παγκόσμια, πρέπει να
έχει προτεραιότητα επί της πολιτικής και κοινωνικής λογικής, οι οποίες
περιορίζονται στο εθνικό επίπεδο.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, αυτή η ιδεολογία της παγκοσμιοποίησης
απέκτησε πολλούς οπαδούς. Από το 1996-1997, όμως, γινόμαστε μάρτυρες μιας
διττής αντίδρασης: μιας αντίδρασης καταρχήν πνευματικής, διότι οι
οικονομολόγοι δεν πιστεύουν ότι η οικονομική ανάπτυξη κρίνεται κατ’ ουσίαν από
το άνοιγμα του διεθνούς εμπορίου, και κατόπιν πολιτικής, διότι η αδυναμία των
χωρών και των κοινωνικών ομάδων ωθεί σε συμπεριφορές ρήξης που γίνονται ολοένα
και περισσότερο θεαματικές καίτοι διαθέτουν περιορισμένη πρακτική δυνατότητα.

Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι τα ΜΜΕ
προσέδωσαν στο κίνημα ή μάλλον στα κινήματα εναντίον της παγκοσμιοποίησης μία
σημασία που δεν θα είχαν λάβει ποτέ με βάση αποκλειστικά την ικανότητα δράσης
τους. Όχι ότι αυτό είναι κατακριτέο, τα κινήματα αυτά είναι και πρέπει να τα
θεωρούμε εξαιρετικά σημαντικά. Πρέπει, όμως, να έχουμε και συνείδηση των
δυσχερών συγκυριών που αντιμετωπίζουν. Δεν είναι και τόσο εύκολο να επικρίνει
κανείς τον δυτικό κόσμο την ώρα που ο Μπιν Λάντεν ή οι Ταλιμπάν μοιάζουν οι
πιο ορατοί εχθροί της Αμερικής.

Η λύση γι’ αυτά τα κινήματα θα είναι να ενισχύσουν το πολιτικό και κυρίως το
κοινωνικό τους περιεχόμενο, καθότι το κοινωνικό περιεχόμενο των διαμαρτυριών
παραμένει ασαφές. Μόνο με συγκροτημένο πρόγραμμα και συντονισμένη δράση θα
μπορέσουμε μια μέρα “να ζήσουμε μαζί, ίσοι και συγχρόνως διαφορετικοί”. Κι εδώ
ακριβώς έγκειται η σημασία του Πόρτο Αλέγκρε και του 2ου Παγκόσμιου Κοινωνικού
Φόρουμ.

Δυστυχώς, οι επαγγελματικές μου υποχρεώσεις θα με κρατήσουν μακριά από αυτό.
Είμαι βέβαιος, όμως, ότι η συνάντηση θα είναι εποικοδομητική.

Θα ήθελα πάντως να προσθέσω κάτι ακόμη. Πριν από λίγες ημέρες έφυγε από κοντά
μας ο Πιερ Μπουρντιέ, αυτός ο μεγάλος ανθρωπολόγος και κοινωνιολόγος. Και
επειδή η συγκυρία ήταν τέτοια, ειπώθηκαν πολλά όσον αφορά τον ρόλο που έπαιξε
στην ιστορία των κινημάτων εναντίον της παγκοσμιοποίησης. Θα ήθελα να
επισημάνω, λοιπόν, ότι δεν μπορούμε να περιορίζουμε το έργο του σε αυτό τον
ρόλο. Η δουλειά του, που είναι τεράστια, έχει πολύ πιο θεωρητικά κέντρα και
μεγάλη συνοχή.

Παρότι αναφέρθηκε, πράγματι, στα κοινωνικά κινήματα, ο Πιερ Μπουρντιέ υπήρξε η
κεντρική φυσιογνωμία της κριτικής κοινωνιολογίας και της ανάλυσης των
κοινωνικών ντετερμινισμών στη διάρκεια όλου του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα.
Αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε ‘.

Ο Αλέν Τουρέν, ιστορικός, κοινωνιολόγος και συγγραφέας, είναι διευθυντής
του Κέντρου Κοινωνιολογικής Ανάλυσης και Παρέμβασης στην Ανωτάτη Σχολή
Κοινωνικών Σπουδών του Παρισιού και συγγραφέας πολυάριθμων βιβλίων.