ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΠΕΤΣΑΛΝΙΚΟΣ Έξι τομές για γρήγορες δίκες

Εταιρείες «σεκιούριτι» αναλαμβάνουν τη φύλαξη των δικαστηρίων, ενώ σε
ιδιώτες θα ανατεθεί και το έργο καθαριότητας των δικαστικών μεγάρων. Ακόμη,
έρχονται ρυθμίσεις για επιτάχυνση της ποινικής δικαιοσύνης και άμεση
καθαρογραφή των αποφάσεων, ενώ αλλάζει ο τρόπος άσκησης των δικηγόρων και
καθιερώνεται σύστημα εξετάσεων για υποθηκοφύλακες και συμβολαιογράφους. Τα
πρώτα νομοθετικά μέτρα που προωθεί ο υπουργός Δικαιοσύνης φέρνουν έξι
σημαντικές αλλαγές στο δικαστικό σύστημα.

Ο νέος νόμος θα εφαρμοστεί. Με κατηγορηματικό τρόπο ο κ. Πετσάλνικος απαντά
στην απόφαση των δικηγόρων για αποχή από τις πολιτικές δίκες, με αίτημα να
παγώσουν οι νέες ρυθμίσεις για επιτάχυνση της διαδικασίας. Και προαναγγέλλει
μέτρα για πιο «γρήγορες δίκες» και σε ποινικό επίπεδο.

Κύριε υπουργέ, είναι σε εξέλιξη η αποχή των δικηγόρων για τις αλλαγές στα
πολυμελή πρωτοδικεία που αποσκοπούν στην επιτάχυνση του χρόνου εκδίκασης. Εάν
επιμείνουν οι δικηγόροι, τι προτίθεται να κάνει το υπουργείο;

«Θεωρώ ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος να επιμείνουν οι δικηγόροι σε μια απόφαση
περί αποχής που είχαν λάβει τον περασμένο Νοέμβριο στην ολομέλεια των προέδρων
των δικηγορικών συλλόγων, γιατί, όπως επανειλημμένα έχω ενημερώσει τους
εκπροσώπους τους, έχουμε εξασφαλίσει όλες τις προϋποθέσεις πριν από τη λήξη
του 2001 για την ομαλή εφαρμογή του νέου συστήματος. Έχουν εξασφαλιστεί οι
απαραίτητες αίθουσες, έχουν διασφαλισθεί οι απαραίτητες δικαστικές συνθέσεις,
και μάλιστα σε αυξημένο αριθμό, και βέβαια έχουν εγκατασταθεί τα σύγχρονα
μηχανήματα για τη μαγνητοφώνηση και απομαγνητοφώνηση των πρακτικών σε 92
συνολικά αίθουσες στα 63 πρωτοδικεία της χώρας, οι οποίες είναι σημαντικά
αυξημένες σε σχέση με τον αρχικό προγραμματισμό. Ενώ, τέλος, έχουν αναλάβει
υπηρεσία 450 δικαστικοί υπάλληλοι πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και συνεχίζονται
οι προσλήψεις μέσω της διαδικασίας του ΑΣΕΠ.

Η εφαρμογή του νέου συστήματος θα προχωρήσει».

Παρ’ όλα αυτά, η αποχή των δικηγόρων δεν παγώνει την εφαρμογή του νόμου;

«Όποιος επιμένει στην αποχή, ας αναλογισθεί γιατί πρέπει να
ταλαιπωρείται, χωρίς λόγο πλέον, στην έναρξη εφαρμογής του ένα σημαντικά
εκσυγχρονιστικό μέτρο. Πρέπει όμως να επισημάνω ότι σε διάφορα πρωτοδικεία σε
όλη την επικράτεια εφαρμόζεται από την πρώτη ημέρα το νέο σύστημα με επιτυχία,
γίνεται μαγνητοφώνηση και απομαγνητοφώνηση των δικών, γιατί έχουν αντιληφθεί
και οι δικηγόροι πως αυτό το σύστημα σε τελική ανάλυση λειτουργεί θετικά γι’
αυτούς».

Το νέο σύστημα καταγραφής των πρακτικών, πάντως, συνάντησε αντιδράσεις.
Υπήρξαν καταγγελίες ακόμη και για «σκανδαλώδη ανάθεση» του έργου σε ιδιωτική
εταιρεία.

«Ο προκάτοχός μου, ο κ. Σταθόπουλος, με πλήρως διαφανείς διαδικασίες
δημόσιου διαγωνισμού ανέθεσε στη μειοδότρια εταιρεία την εγκατάσταση του
συστήματος μαγνητοφώνησης των πρακτικών και την απομαγνητοφώνηση με την
επίβλεψη των γραμματέων των δικαστηρίων. Όπως πληροφορήθηκα, οι δικαστικοί
υπάλληλοι αρχικά δεν είχαν αποδεχθεί να αναλάβουν την όλη διαδικασία, επειδή
θεωρούσαν ότι θα ήταν μια επίπονη και επιπρόσθετη εργασία, έστω κι αν
αμείβονταν με υπερωριακή απασχόληση. Ωστόσο, έχω πει και στους δικαστικούς
υπαλλήλους ότι μετά την πρώτη φάση εφαρμογής του συστήματος ­ η σύμβαση με την
εταιρεία είναι διάρκειας δύο ετών ­ και εφόσον οι ίδιοι το θελήσουν, θα
μπορούν να αναλάβουν την απομαγνητοφώνηση των πρακτικών οι ίδιοι».

Για την επιτάχυνση των δικών σε άλλα τμήματα των δικαστηρίων, στις ποινικές
υποθέσεις κ.λπ., θα ληφθούν μέτρα;

«Η επιτάχυνση της ποινικής διαδικασίας είναι από τις πρώτες προτεραιότητες του
υπουργείου Δικαιοσύνης, γιατί όντως το φαινόμενο της καθυστέρησης στον
προσδιορισμό και στην εκδίκαση των διαφόρων ποινικών υποθέσεων έχει προσλάβει
μεγάλες διαστάσεις. Χρειάζονται γρήγορες και αποφασιστικές βελτιώσεις στην
ισχύουσα νομοθεσία.

Συγκροτούμε άμεσα ομάδα εργασίας, η οποία σε σύντομο διάστημα θα διαμορφώσει
και θα προτείνει τα αναγκαία μέτρα που θα αφορούν όλο το φάσμα της ποινικής
διαδικασίας. Ο αρχικός σχεδιασμός περιλαμβάνει ρυθμίσεις για το πρόβλημα των
αναβολών, που πρέπει να χορηγούνται με φειδώ, την εξέταση του ενδελεχούς
ελέγχου της ουσιαστικής και νομικής βασιμότητας των εγκλήσεων – μηνύσεων, ώστε
να περιορισθεί η υπερφόρτωση των δικαστηρίων με αβάσιμες καταγγελίες και να
προστατευθούν οι πολίτες από τον διασυρμό και την ταλαιπωρία μιας άδικης
δίωξης. Πρέπει να δούμε επίσης το θέμα του περιορισμού ενδίκων μέσων που δεν
συμβάλλουν στην ορθή διάγνωση αλλά αντίθετα προκαλούν αδικαιολόγητη επιμήκυνση
του χρόνου εκδίκασης. Εκτιμώ επίσης ότι χρειάζεται η αποποινικοποίηση
ορισμένων παραβάσεων. Διοικητικά μέτρα όπως πρόστιμα κ.λπ. έχουν πολλές φορές
καλύτερα αποτελέσματα από την επιβολή ποινών. Το προσωρινό κλείσιμο ενός
νυχτερινού κέντρου π.χ. για παραβάσεις που αφορούν την λειτουργία του αποδίδει
καλύτερα από την επιβολή ποινής».

Αυτή τη στιγμή στα δικαστήρια της πρωτεύουσας εκκρεμούν προς καθαρογραφή
δεκάδες χιλιάδες αποφάσεις.

Νομοθετικές ρυθμίσεις για την αποσυμφόρηση των δικαστηρίων προωθεί ο κ. Πετσάλνικος, ενώ το υπουργείο Δικαιοσύνης θα επεξεργαστεί και νομοσχέδιο για την αυστηρότερη αντιμετώπιση εγκλημάτων με ρατσιστικά κίνητρα

«Οι περισσότερες στο Πρωτοδικείο της Αθήνας. Εκκρεμούν ήδη 46.000
αποφάσεις παρελθόντων ετών κι αυτό είναι πράγματι ένα μεγάλο πρόβλημα τόσο για
τους δικηγόρους όσο και για τους διαδίκους. Εάν για παράδειγμα παρέλθει η
τριετία από τη δημοσίευση της απόφασης και εξακολουθεί να μην έχει
καθαρογραφεί, τότε ο διάδικος χάνει το δεύτερο βαθμό δικαιοδοσίας του.
Υπάρχουν και τέτοιοι κίνδυνοι και οι δικηγόροι συνήθως επισπεύδουν από μόνοι
τους την καθαρογραφή, είτε φωτοτυπώντας το σχέδιο της απόφασης και των
πρακτικών για να καθαρογράψουν εκτός δικαστηρίων και να τα παραδώσουν μετά
στον αρμόδιο γραμματέα, είτε καταβάλλοντας το κόστος της καθαρογραφής σε
κάποιους υπαλλήλους για να επισπεύσουν. Θα υπάρξουν άμεσα μέτρα για αυτό το
ζήτημα και το σχέδιό μας είναι να χρηματοδοτήσουμε, με τη σελίδα, την
καθαρογραφή των εκκρεμουσών αποφάσεων. Θα είναι έξτρα αμοιβή για τους
δικαστικούς υπαλλήλους και υπολογίζουμε ότι μέσα σε πέντε μήνες το πρόβλημα θα
έχει αντιμετωπιστεί».

Ο σχεδιασμός για την αναβάθμιση της δικαιοσύνης περνά αυτή τη στιγμή από
άλλα μέτρα;

«Για την αναβάθμιση της λειτουργίας της δεν παίζουν ρόλο μόνο οι μεγάλες
πρωτοβουλίες, αλλά και η επίλυση προβλημάτων της απλής καθημερινότητας, όπως η
φρούρηση των δικαστικών μεγάρων, η καθαριότητα των χώρων κ.λπ. Με νομοθετική
ρύθμιση που ετοιμάσαμε παρέχεται η δυνατότητα της ανάθεσης σε ιδιώτες της
εξωτερικής φύλαξης των κτιρίων, του ηλεκτρονικού ελέγχου των εισερχομένων
(υπάρχουν σύγχρονα μηχανήματα επί παραδείγματι στο κτίριο του Εφετείου Αθηνών
που δεν λειτουργούν από έλλειψη προσωπικού), του έργου της καθαριότητας.

Ακόμη αποφασίσαμε αλλαγές στην διαδικασία επιλογής των υποθηκοφυλάκων και των
συμβολαιογράφων και εξετάζονται αλλαγές στον τρόπο άσκησης των νέων
δικηγόρων».

Τι μπορεί να αλλάξει στην άσκηση των δικηγόρων;

«Θεωρώ ότι πρέπει να υπάρξει ένας καλύτερος τρόπος άσκησης. Η άσκηση
πρέπει να είναι ουσιαστική και να δίνει τα απαραίτητα εφόδια και κυρίως την
άμεση επαφή με την πράξη στους νέους που μετά τις νομικές σπουδές επιλέγουν να
ασκήσουν το λειτούργημα του δικηγόρου. Ο αρχικός σχεδιασμός για μια τέτοια
αλλαγή προβλέπει ο ασκούμενος στους 18 μήνες της άσκησης ν’ αποκτά την
εμπειρία της πράξης ασκούμενος τρεις μήνες στο Πρωτοδικείο, τρεις μήνες στην
Εισαγγελία, άλλους τόσους στις υπηρεσίες της δημόσιας διοίκησης και μετά στο
δικηγορικό γραφείο. Αυτό βέβαια είναι θέμα που πρέπει να συζητηθεί κατεξοχήν
με τους δικηγορικούς συλλόγους, αλλά εκτιμώ ότι θα οδηγήσει σε αναβάθμιση της
άσκησης και ουσιαστικοποίησης των εξετάσεων».

Και για τους συμβολαιογράφους, τι αλλαγές προβλέπονται;

«Έχω ήδη σταματήσει τη διαδικασία διορισμού των υποθηκοφυλάκων “δι΄ επιλογής”,
που ισχύει από το 1941 (!) και κατά την οποία εγένετο μόνο αξιολόγηση των
δικαιολογητικών. Οι κενές θέσεις υποθηκοφυλάκων αλλά και συμβολαιογράφων θα
πληρούνται μετά από γραπτές και μόνο εξετάσεις. Θα ακολουθείται διαδικασία
ανάλογη με τις γραπτές εξετάσεις του ΑΣΕΠ ή των Πανελλαδικών του υπουργείου
Παιδείας. Θεωρώ ότι και στον χώρο της δικαιοσύνης θα πρέπει να ισχύουν
διαδικασίες που εξασφαλίζουν απόλυτα την αξιοκρατία και τη διαφάνεια».

Ανήκει στο παρελθόν η ένταση με την Εκκλησία

Νέα πορεία στις σχέσεις του υπουργείου Δικαιοσύνης με την Εκκλησία επιχειρεί
να χαράξει ο κ. Πετσάλνικος, τονίζοντας ότι «η ένταση ανήκει στο παρελθόν».
Παράλληλα, ξεκαθαρίζει πως «ούτε σκέψη» υπάρχει για νομοθετικές αλλαγές σε
θέματα που αφορούν και την Εκκλησία, όπως ο υποχρεωτικός πολιτικός γάμος
κ.λπ., ενώ υπογραμμίζει ότι «οι πόρτες του υπουργείου είναι ανοιχτές» για
διάλογο με τον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο.

Η κρίση με την Εκκλησία, κύριε υπουργέ, ανήκει στο παρελθόν για το
υπουργείο Δικαιοσύνης;

Δεν νομίζω ότι υπήρχε κρίση, αλλά εάν υπήρξε κάποια ένταση, αυτή ανήκει πια
στο παρελθόν…

Προτίθεστε να έχετε μια συνάντηση με τον Αρχιεπίσκοπο για ζητήματα κοινού
ενδιαφέροντος;

Το έχω πει ήδη από την ανάληψη των καθηκόντων μου και ύστερα, μάλιστα, από τη
θερμότητα με την οποία μου εδόθησαν τα συγχαρητήρια κατά την ορκωμοσία μου από
τον Αρχιεπίσκοπο, ότι η πόρτα μας είναι πάντα ανοιχτή. Εάν υπάρχουν θέματα
κοινού ενδιαφέροντος, ευχαρίστως να τα συζητήσουμε όποτε θελήσει η Εκκλησία.

Θα επιδιώξετε εσείς κάποια συνάντηση;

Επαναλαμβάνω, εάν η Εκκλησία κρίνει ότι υπάρχουν θέματα κοινού ενδιαφέροντος,
θα συνεργαστούμε. Εκτός, βέβαια, από το ζήτημα της αναγραφής του θρησκεύματος
στις ταυτότητες. Είναι πλέον κοινή πεποίθηση ότι το θέμα αυτό έχει λήξει
οριστικά.

Θέμα κοινού ενδιαφέροντος, επομένως, μπορεί να θεωρηθεί το ζήτημα του
υποχρεωτικού πολιτικού γάμου. Είχε ανακινηθεί κατά το πρόσφατο παρελθόν.

Δεν υπάρχει ούτε σκέψη στο υπουργείο και στην κυβέρνηση για την
υποχρεωτικότητα του πολιτικού γάμου. Εκτιμώ ότι η θέσπιση στη δεκαετία του ‘
80 της δυνατότητας τέλεσης είτε θρησκευτικού είτε πολιτικού γάμου έδωσε τη
δυνατότητα της ελεύθερης επιλογής στους πολίτες αυτής της χώρας και δεν
υπάρχει κανένας λόγος να υπάρξει αλλαγή του σχετικού θεσμικού πλαισίου. Αυτό
είναι ξεκάθαρο από την πλευρά μου.

Για το ζήτημα της αποποινικοποίησης του προσηλυτισμού ισχύει το ίδιο;

Δεν μας απασχολεί, ως υπουργείο, αυτό το θέμα. Όπως δεν υπάρχει σκέψη
μονομερούς απόφασης για κανένα άλλο θέμα που είναι αρμοδιότητας του υπουργείου
Δικαιοσύνης και αφορά τις σχέσεις με την Εκκλησία.