Έρχεται ένα μακρύ, καυτό καλοκαίρι…

Από το τέλος Φεβρουαρίου αρχίζει το καλοκαίρι… Ένα μακρύ, άνυδρο
καλοκαίρι ύστερα από έναν χειμώνα μικρό σε διάρκεια αλλά σκληρό, με έντονες
και επαναλαμβανόμενες χιονοπτώσεις, ακόμα και σε μέρη όπου σπάνια έπεφτε χιόνι
στο παρελθόν. Με θερμοκρασίες πολύ κάτω από το μηδέν. Δεν πρόκειται για
εφιαλτικό σενάριο. Είναι η πρόγνωση για τους επόμενους μήνες.

Χειμώνα μικρό σε διάρκεια, αλλά έντονο σε φαινόμενα, όπως είναι οι χιονοπτώσεις, προβλέπουν ορισμένοι μετεωρολόγοι για το μέλλον

Επιστήμονες και μετεωρολογικά κέντρα σε όλον τον κόσμο επεξεργάζονται θεωρίες
αλλαγής του κλίματος, μιλούν για επαναπροσδιορισμό των τεσσάρων εποχών. Το
έντονο κύμα κακοκαιρίας στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο ήρθε να στηρίξει τα
επιχειρήματά τους.

Το Ινστιτούτο Βιομετεωρολογίας της Φλωρεντίας (Institute of Biometeorology
Florence), που ειδικεύεται στις μακροχρόνιες μετεωρολογικές προβλέψεις
(επιστημονικός συνεργάτης του οποίου είναι ο κ. Ραψομανίκης), προβλέπει από
τώρα «μία πολύ δύσκολη θερινή περίοδο, με υψηλές θερμοκρασίες, χωρίς βροχές,
με συνεχείς καύσωνες, η οποία μάλιστα θα αρχίσει ακόμα και από το τέλος
Φεβρουαρίου». Το ίδιο το Ινστιτούτο προβλέπει ότι μέχρι τότε ο χειμώνας θα
είναι ιδιαίτερα έντονος.

«Κατά τη γνώμη μου, ζούμε μία περίοδο ραγδαίων κλιματικών αλλαγών η οποία ίσως
να διαρκέσει ακόμα και 50 χρόνια», εξηγεί ο καθηγητής Χρήστος Ζερεφός,
διευθυντής στο Εργαστήριο Φυσικής της Ατμόσφαιρας του Αριστοτελείου
Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. «Όλα ξεκινούν από τον παράγοντα άνθρωπο. Οι
ανθρώπινες δραστηριότητες (υπερβιομηχάνιση, καταστροφή του περιβάλλοντος)
έχουν μεταβάλει σημαντικά τη σύσταση της ατμόσφαιρας, έχουν προκαλέσει
αλλαγές, τις οποίες δεν μπορούμε ακόμα να προσδιορίσουμε ούτε ως προς το
μέγεθος ούτε ως προς την ένταση».

Κίνδυνος για πλημμύρες

Ωστόσο, οι συζητήσεις και αντεγκλήσεις ανάμεσα σε κυβερνήσεις, διακρατικούς
οργανισμούς και επιστήμονες δίνουν και παίρνουν. «Δεν είναι σε καμία περίπτωση
συνηθισμένο να χιονίζει στην έρημο και σε περιοχές της Μέσης Ανατολής», εξηγεί
ο μετεωρολόγος κ. Κώστας Λαγουβάρδος. «Δεν είμαστε όμως βέβαιοι ως προς το αν
αποτελούν προάγγελο ευρύτερων κλιματικών αλλαγών». «Τα μέχρι τώρα στοιχεία
δείχνουν ότι τον χειμώνα θα έχουμε αυξημένες βροχοπτώσεις, που σημαίνει
κίνδυνος για πλημμύρες, χιονοπτώσεις και χαμηλές θερμοκρασίες», δηλώνει ο κ.
Σπύρος Ραψομανίκης, καθηγητής Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης και Αντιρρυπαντικής
Τεχνολογίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. «Όλοι γίναμε μάρτυρες τού τι
συνέβη. Μένει να επαληθευθεί η πρόβλεψή μας για μακρύ, θερμό καλοκαίρι, κύριο
χαρακτηριστικό του οποίου θα είναι οι καύσωνες», λέει.

Ακόμα και οι μετεωρολόγοι, οι οποίοι διαφωνούν με την εγκυρότητα των
μακροπρόθεσμων προγνώσεων, χαρακτηρίζουν «ακραία» τα πρόσφατα φαινόμενα.
«Είναι ασυνήθιστα, λόγω της παρατεταμένης χρονικής διάρκειάς τους», αναφέρει ο
Βρετανός μετεωρολόγος Νικ Ρίκετ, από τη Βρετανική Μετεωρολογική Υπηρεσία. «Η
θέση των μεγάλων ατμοσφαιρικών συστημάτων είναι αυτή που καθόρισε την ένταση
της τελευταίας κακοκαιρίας και σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί κάτι το
ιδιαίτερο», εξηγεί ο αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου
Αθηνών κ. Γιώργος Κάλος.

Τα ρεύματα χάνουν τον… δρόμο τους!

Υπεύθυνο είναι το φαινόμενο του θερμοκηπίου, εξηγεί ο καθηγητής κ. Χρήστος
Ζερεφός. «Η αλλοίωση της σύστασης της ατμόσφαιρας, η εμφάνιση σε αυτήν μεγάλων
ποσοτήτων διοξειδίου του άνθρακα και μεθανίου έχουν επιπτώσεις και στην κίνηση
των αερίων ρευμάτων στην ατμόσφαιρα».

Αυτό σημαίνει ότι ψυχρές ή θερμές αέριες μάζες ακολουθούν διαφορετικά
δρομολόγια απ’ ό,τι συνήθως. Αυτό συνέβη την περίοδο των Χριστουγέννων. Ψυχρές
μάζες ήλθαν κατ’ ευθείαν από τον Βόρειο Πόλο, ακολουθώντας τελείως διαφορετικό
«μονοπάτι» απ’ ό,τι συνήθως. Σε συνδυασμό με βαρομετρικά συστήματα που
δημιουργήθηκαν στη Μεσόγειο, είχαμε εμφάνιση ακραίων φαινομένων.

Ελ Νίνιο και Λα Νίνια: Οι… μικροί που αναστατώνουν τον πλανήτη

Το Ελ Νίνιο και το Λα Νίνια αποτελούν σημεία αναφοράς των μετεωρολόγων σχετικά
με τις κλιματικές αλλαγές. «Πρόκειται για μετεωρολογικές σταθερές. Για
φαινόμενα ιδιαίτερα σημαντικά που επηρεάζουν ολόκληρο τον πλανήτη», λέει ο κ.
Ζερεφός.

Το Λα Νίνια και το Ελ Νίνιο είναι δύο τελείως διαφορετικά φαινόμενα. Στη
διάρκεια του πρώτου, επικρατούν ψυχρές συνθήκες στη θαλάσσια περιοχή του
Νότιου Ειρηνικού.

Στην άλλη άκρη του ωκεανού όμως, στην Ασία, την Πολυνησία και την Αυστραλία,
τα νερά είναι θερμά.

Τελευταία φορά που εμφανίστηκε το Ελ Νίνιο ήταν το 1998. «Ήταν η χειρότερη
χρονιά στην ιστορία του φαινομένου», λέει ο κ. Ζερεφός. «Είχαν σημειωθεί
τεράστιες οικονομικές και υλικές καταστροφές σε πολλές περιοχές, ενώ υπήρξαν
και σημαντικές απώλειες σε ανθρώπινες ζωές».

Πάντως, η κακοκαιρία στη Λεκάνη της Μεσογείου δεν έχει άμεση σχέση με το Ελ
Νίνιο. «Υπάρχουν κύκλοι εμφάνισης του φαινομένου. Είμαστε στη μέση αυτού του
κύκλου. Δεν νομίζω να εμφανισθεί τα αμέσως επόμενα χρόνια», τονίζει ο κ. Ζερεφός.

Αντιστρόφως… ανάλογος ο καιρός σε Βόρειο Ατλαντικό και Μεσόγειο

Σύμφωνα με Αμερικανούς επιστήμονες από τα Πανεπιστήμια του Χάρβαρντ και του
Σικάγου, υπάρχει έντονη σύνδεση μεταξύ του καιρού στον Βόρειο Ατλαντικό και
αυτού στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι επιστήμονες ανακοίνωσαν ότι ασυνήθιστα
υψηλές πιέσεις στην περιοχή της Γροιλανδίας συνδέονται με αυξημένη δημιουργία
χαμηλών βαρομετρικών στην Α. Μεσόγειο.

«Για τη μελέτη τους, οι επιστήμονες κατέγραψαν τις βροχοπτώσεις στην Ανατολική
Μεσόγειο από τον Οκτώβριο έως και τον Μάρτιο των ετών από το 1950 έως το 1993
και κατέταξαν τους έξι πιο βροχερούς χειμώνες, καθώς και τους έξι πιο ξηρούς»,
εξηγεί ο μετεωρολόγος κ. Λαγουβάρδος. «Για την ίδια περίοδο, οι ερευνητές
ανέλυσαν τις πιέσεις πάνω από όλη την Ευρώπη και τον Ατλαντικό».

Το σύστημα λειτουργεί περίπου όπως το παιδικό παιχνίδι τραμπάλα. Υψηλό
βαρομετρικό στη Γροιλανδία, χαμηλό στη Μεσόγειο και αντίστροφα. Τα αίτια αυτής
της σχέσης δεν έχουν ακόμα καθοριστεί.