Ακραία και η ανετοιμότητα

Στο τέλος του προηγούμενου αιώνα (2000) ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ σε άρθρο
του που δημοσιεύτηκε και στην Ελλάδα σημείωνε ότι: Η αναφορά σε ακραίες
καταστάσεις της φύσης και στον όρο «φυσικές» καταστροφές μπορεί και να δρα
αποπροσανατολιστικά, αν δεν συνοδεύεται από την πολιτική βούληση και τα
αναγκαία πρακτικά μέτρα άμβλυνσης των συνεπειών.

Η διαχείριση του προαναγγελθέντος εγκαίρως από την ΕΜΥ χιονιά (πριν – κατά –
και μετά) απεικονίζει παραστατικά την ως άνω αναφορά του κ. Κόφι Ανάν. Ασφαλώς
και ήταν ακραία τα φυσικά φαινόμενα. Ακραίος όμως και ο εφησυχασμός κρίσιμων
και αρμόδιων τμημάτων της Δημόσιας Διοίκησης σε όλα τα επίπεδα.

Ακραία και η ανετοιμότητα βασικών κρίκων στη λειτουργία στοιχειωδών δημόσιων
αγαθών όπως είναι το Αεροδρόμιο, το υπερσύγχρονο, το καινούργιο! (Ας μην το
κατάλαβε ο διάσημος Ιάπων αρχιτέκτονας Κιγιόσι Τακεγιάμα κατά δήλωσή του στην
«Καθημερινή» της 6-1-2002. «Είναι ένα ανώνυμο αεροδρόμιο. Δεν κατάλαβα ότι
είναι καινούργιο».)

Ακραία και η μελαγχολία μας παρακολουθώντας την απόπειρα των θεσμικώς
υπευθύνων να αποσείσουν την ευθύνη του ρόλου τους, προτάσσοντας και
διακηρύσσοντας τον ηρωισμό των ανώνυμων συμπολιτών μας, που κατά κανόνα
ξεπέρασαν όντως το ανθρωπίνως αναμενόμενο. Το συνολικό σύστημα διαχείρισης και
αυτής της «κρίσης» φάνηκε δυστυχώς ακατάλληλο, χωρίς συνεκτικό σχέδιο δράσης
και με ράθυμα ανακλαστικά. Όλοι μας ασφαλώς, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό,
αιφνιδιαστήκαμε και φανήκαμε και αρκετά… κουλοχέρηδες. (Πού είναι οι
αλυσίδες, πού τοποθετούνται, πώς τοποθετούνται, πού είναι το φτυάρι, οι μπότες
κ.λπ.)

Αλλά και γι’ αυτά η οργανωμένη Πολιτεία μπορεί να προνοήσει μέσω των μέσων
ενημέρωσης εγκαίρως. (Τα Μέσα ας ενημερώνουν κατά τη διάρκεια εκπομπών μεγάλης
θέασης-ακρόασης. Άλλωστε το κόστος αυτής της «διαφήμισης» είναι πολύ μικρότερο
από τη δαπάνη αποκατάστασης των ζημιών που θα αποφευχθούν.)

Είναι λοιπόν επιτακτική ανάγκη η εξαγωγή αποκρυσταλλωμάτων εμπειρίας και
συμπερασμάτων προκειμένου να δημιουργηθεί στην Πολιτεία μας ένα αξιόπιστο
σύστημα διαχείρισης φαινομένων που είναι μεν ακραία αλλά αναμενόμενα. Να
απομειωθεί στο μέγιστο βαθμό το στοιχείο του αιφνιδιασμού. Η Αττική, για
παράδειγμα, έχει άμεση ανάγκη από σύγχρονο Σύστημα Μητροπολιτικής Διοίκησης.

Η φύση, το πολεοδομικό συγκρότημα, η κοινωνία, η ζωή, γενικότερα, λειτουργούν
κατά τους δικούς τους κανόνες και όρους. Δεν παρακολουθούν τη λογική των
αρμοδιοτήτων και των διοικητικών ορίων των κοινοτήτων – δήμων – νομαρχιών –
υπερνομαρχιών – περιφερειών ή των θεματικών αντικειμένων οργανισμών και
υπουργείων. Η Εθνική Οδός είναι οργανικό σύνολο επιμέρους στοιχείων και η
αξιόπιστη λειτουργία της (και χρήση βέβαια) προϋποθέτει σοβαρό – συνεκτικό –
υπεύθυνο και συγκεκριμένο σύστημα διοίκησης-διαχείρισης που να μην επιτρέπει
ασάφειες και παλινωδίες στις αποφάσεις και διάχυση ή μετατόπιση της ευθύνης.
Ας ετοιμαζόμαστε συνεπώς για τη συγκρότηση των προτάσεών μας και ας
προστατευθούμε όλοι από την «εύκολη» κριτική. Το θέμα αφορά όλους μας. Δεν
πρόκειται για πρόβλημα που μπορεί να το αντιμετωπίσει μόνη η οποιαδήποτε
κυβέρνηση. Πρόκειται για νοοτροπία. Η κυβέρνηση όμως έχει την κύρια ευθύνη και
οφείλει να αναλάβει την πρωτοβουλία για την πρόταση των αναγκαίων μέτρων σε
όλη την κλίμακα της διοίκησης της χώρας. Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος της
θεωρητικοποίησης, της ιδεολογικοποίησης των αδυναμιών μας και της επιβράβευσης
της ραθυμίας του συστήματος που, ως σύστημα πλέον, θα σαρκάζει λέγοντας: Ε! και;

Ο Κώστας Λιάσκας είναι πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας.