ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Οικογένεια Λάμπερτ

«Όλες οι ευτυχισμένες οικογένειες μοιάζουν μεταξύ τους, κάθε δυστυχισμένη
οικογένεια είναι δυστυχισμένη με τον δικό της τρόπο».

«Η ουτοπία δεν οδηγεί πουθενά». «Μικρό το κακό, εποχή που είναι». (Του Altan, από το «Εσπρέσσο»)

Εξωτερικά, η οικογένεια Λάμπερτ είναι ευτυχισμένη· μια ιδανική αμερικανική
οικογένεια, ίδια με πολλές άλλες, κατά το απόσπασμα με το οποίο αρχίζει η
«Άννα Καρένινα». Ο πατέρας Άλφρεντ, πρώην διευθυντής εταιρείας σιδηροδρόμων,
εξασφαλίζει τα υλικά αγαθά, ενώ την ψυχική ηρεμία προσφέρει η μητέρα Ένιντ,
μια γυναίκα που εκτιμά ιδιαίτερα την ηρεμία και τη γαλήνη. Στην
πραγματικότητα, όμως, η οικογένεια είναι δυστυχισμένη «με τον δικό της τρόπο».
Ο πρωτότοκος γιος Γκάρυ, που είναι τραπεζίτης, πάσχει από χρόνια κατάθλιψη. Ο
δευτερότοκος γιος Τσιπ, αφού έχασε την έδρα του στο Πανεπιστήμιο εξαιτίας μιας
υπόθεσης σεξουαλικής παρενόχλησης και απέτυχε ως σκηνοθέτης στο Χόλυγουντ,
έστησε μια κομπίνα στη Λιθουανία, όπου κόντεψε να σκοτωθεί. Η Ντενίζ, η πιο
νέα και πιο έξυπνη, είναι σεφ σε ένα δημοφιλές εστιατόριο της Φιλαδέλφειας,
αλλά αυτό δεν την κάνει λιγότερο ανασφαλή και μοναχική.

Κάθε γενιά προσπαθεί, ή νομίζει πως προσπαθεί, ή ισχυρίζεται πως προσπαθεί, να
αλλάξει τον κόσμο. Για να αλλάξουμε όμως τον περίγυρό μας, πρέπει πρώτα να
κάνουμε μια εσωτερική επανάσταση. Να κάνουμε τις «διορθώσεις» μας, όπως
λέγεται και το τελευταίο βιβλίο του Τζόναθαν Φράνζεν, που κάνει θραύση αυτές
τις μέρες στην Αμερική (The Corrections, εκδ. Farrar, Straus &
Giroux). Η Αμερική του 42χρονου συγγραφέα είναι άρρωστη, δεν μπορεί να κάνει
διορθώσεις. Η αμερικανική κοινωνία είναι παγιδευμένη. Κυριαρχείται από την
υποκρισία και τον καταναλωτισμό. Ψάχνει φάρμακα για κάθε πρόβλημα, ένα από τα
φάρμακα της μόδας μάλιστα λέγεται «βελτιωτικό της προσωπικότητας». Βασιλιάς
είναι το χρήμα, κάθε είδος πνευματικής δραστηριότητας έρχεται σε δεύτερο
πλάνο.

Φταίνε οι γονείς για τις αποτυχίες των παιδιών τους; Φταίει το κράτος; Φταίει
το σύστημα; Ο Φράνζεν αποφεύγει να πάρει θέση. Η επιτυχία του βιβλίου του,
όμως, δείχνει ότι το θέμα που πραγματεύεται ενδιαφέρει ιδιαίτερα τους
συμπατριώτες του. Και όχι μόνο τους κριτικούς, όπως συνέβαινε με τα
προηγούμενα βιβλία του. Με την «Εικοστή έβδομη πόλη», για παράδειγμα, που
υμνήθηκε από την κριτική, αλλά προσέκρουσε στην πλήρη αδιαφορία των
αναγνωστών. Με το «Ισχυρό κίνητρο», που οδήγησε τον συγγραφέα σε απελπισία και
κόντεψε να τον χωρίσει από τη γυναίκα του. Ή με την «Απαξίωση», που δεν βρήκε
ποτέ εκδότη. Ο Φράνζεν κατάφερε να ξεπεράσει όλα αυτά τα προβλήματα και με
άρθρο του που δημοσιεύτηκε το 1996 στο περιοδικό Harper’s υποσχέθηκε να
σώσει ο ίδιος ένα είδος που κινδυνεύει να εξαφανιστεί μέσα σε λίγα χρόνια,
νικημένο από τη δικτατορία της εικόνας: τη λογοτεχνία.

Το τελευταίο του βιβλίο («αριστούργημα», κατά το New York Times Review of
Books) δείχνει ότι κράτησε την υπόσχεσή του. Όσο για την οικογένεια
Λάμπερτ, δεν ανέκτησε την ευτυχία ούτε στην ύστατη προσπάθεια, στο
χριστουγεννιάτικο τραπέζι.