Δεν θέλουν «καλή γειτονία»

Σε βολιδοσκοπήσεις της Άγκυρας για το ενδεχόμενο υπογραφής ενός συμφώνου καλής
γειτονίας και μη επίθεσης προχώρησε προσφάτως η Αθήνα, αλλά… ακόμη αναμένει
την τουρκική αντίδραση.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Αθήνα «έβαλε στο τραπέζι» το ενδεχόμενο υπογραφής
ενός συμφώνου, κρίνοντας ότι η επιτάχυνση των εξελίξεων ­ έναρξη
διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό, επικείμενη ένταξη της Κύπρου, ευρωστρατός ­
θα έπρεπε να συνοδευτεί και από μια ακόμη κίνηση, συμβολικού κατά βάση
χαρακτήρα, που να καταδεικνύει στη διεθνή κοινότητα πως Ελλάδα και Τουρκία
έχουν και σε διμερές επίπεδο τη βούληση να προχωρήσουν και πέραν των θεμάτων
«χαμηλής πολιτικής».

Επιτυχής η «κοινοτικοποίηση»

Σημειώνεται ότι παλαιότερα η Άγκυρα ήταν αυτή που επεδίωκε διμερείς κινήσεις,
ενώ η Αθήνα είχε επιλέξει ­ με επιτυχία, από ό,τι αποδείχθηκε ­ την
«κοινοτικοποίηση» των όποιων ελληνοτουρκικών προβλημάτων. Τώρα, όμως, η
Τουρκία φαίνεται να αντιστέκεται σε μια συμβολική ενέργεια διμερούς χαρακτήρα
­ κι αυτό, όπως λένε διπλωματικές πηγές, οφείλεται στην αίσθηση που έχει
αποκτήσει τελευταία η Άγκυρα ότι στο πολυμερές επίπεδο είναι κερδισμένη. Το
κέρδος της συνίσταται στην εξέλιξη της υπόθεσης του ευρωστρατού, όπου παρότι
δεν έχει ληφθεί ακόμη καμιά απόφαση, μετά τη στάση του Κώστα Σημίτη στο
Λάακεν, η Τουρκία πιστεύει ότι έχει ήδη ένα κεκτημένο. Όπως είπε σε ομιλία του
την παραμονή της Πρωτοχρονιάς ο Μπουλέντ Ετζεβίτ, «έχουμε εξασφαλίσει την
υπόσχεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι δεν υπάρχει κανένα ενδεχόμενο επίθεσης κατά
της Τουρκίας. Η Ελλάς αντιτάχθηκε, αλλά δεν θα επιμείνει».

Δύσκολα

Η Αθήνα, που ήδη ετοιμάζεται για τη σκληρή διαπραγμάτευση της υπόθεσης του
ευρωστρατού στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναγνωρίζει ότι πλέον τα
πράγματα είναι πιο δύσκολα μετά τη θετική υποδοχή που είχε η φόρμουλα της
Άγκυρας από τους εταίρους. Σημειώνει ακόμη με κάποιο σκεπτικισμό πως μετά το
Λάακεν δεν έχει κάποια ένδειξη για το πού το πάει η ισπανική προεδρία ή οι
ισχυροί της Ένωσης.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, όπως λένε στο υπουργείο Εξωτερικών, μια διμερής
ελληνοτουρκική κίνηση θα βοηθούσε ώστε να αναιρεθεί ένα κλίμα καχυποψίας, που
θα μπορούσε να συνοψισθεί στη φράση «πάλι τα ελληνοτουρκικά δημιουργούν
πρόβλημα». Άλλωστε, σε μελέτη που εδώ και καιρό έχει στα χέρια του ο Γιώργος
Παπανδρέου από διεθνή ομάδα εμπειρογνωμόνων σημειώνεται ότι η διαδικασία
επίλυσης κρίσεων δεν είναι στατική, αλλά πρέπει, για να είναι επιτυχής, να
τροφοδοτείται διαρκώς με νέες ενέργειες.

Τις διμερείς κινήσεις, εξάλλου, ευνοεί ανέκαθεν η Ουάσιγκτον, κάτι που
αναμένεται να επαναδιατυπωθεί κατά τις συναντήσεις που θα έχει ο Αμερικανός
πρόεδρος Τζορτζ Μπους με τον Κώστα Σημίτη και τον Μπουλέντ Ετζεβίτ.

Αμερικανός αξιωματούχος έλεγε πως σε αυτήν την κατεύθυνση, η Ουάσιγκτον είναι
πάντα διαθέσιμη να «διευκολύνει», χωρίς αυτό να σημαίνει πίεση ή
διαμεσολάβηση. Όμως, σημείωνε, τα πράγματα κινούνται με γνώμονα το συμφέρον
των χωρών, κι αυτό το συμφέρον σε μεγάλο βαθμό ορίζεται και από τις επιθυμίες
της κοινής γνώμης.

Ο ευρωστρατός

Την ίδια στιγμή, βέβαια, η Αθήνα στην πρότασή της για σύμφωνο καλής γειτονίας
δεν ξεχνά την κοινοτική διάσταση, την οποία περιλαμβάνει στο σκεπτικό ­ ένα
ακόμη στοιχείο που προφανώς δεν αρέσει στην Τουρκία. Στο δε επίπεδο του
ευρωστρατού είναι αποφασισμένη να επικαλεστεί τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης
­ σύμφωνα με τις οποίες κάθε πολιτική της Ένωσης έχει πρωτίστως στόχο την
προάσπιση των συμφερόντων ασφαλείας των χωρών – μελών.