Έσοδα και πληθωρισμός τα αγκάθια για τον Χριστοδουλάκη

Οταν θα κοπάσουν οι πανηγυρισμοί για την έλευση του ευρώ και θα εξαλειφθεί η
σύγχυση των πρώτων ημερών στις συναλλαγές, ο υπουργός Οικονομίας και
Οικονομικών κ. Νίκος Χριστοδουλάκης θα έρθει αντιμέτωπος με δύο μεγάλα αγκάθια
της οικονομίας. Το πρώτο είναι ο πληθωρισμός, από τον οποίο θα κριθούν, σε
μεγάλο βαθμό, η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας στο νέο περιβάλλον
της ευρωζώνης, ο ρυθμός ανάπτυξης της χώρας και η πτώση της ανεργίας. Το
δεύτερο είναι η πορεία των εσόδων του Δημοσίου, από την οποία θα εξαρτηθεί
κατά πολύ η επίτευξη των στόχων της δημοσιονομικής πολιτικής της κυβέρνησης το
2002.

Ο κίνδυνος του πληθωρισμού

Ο πληθωρισμός ήδη ακολουθεί ανοδική πορεία, ενώ αρμόδια στελέχη του
οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης δεν κρύβουν την ανησυχία τους για τις
επιπτώσεις που θα έχει η εισαγωγή του ευρώ στις τιμές των προϊόντων στην
αγορά, το πρώτο τρίμηνο του 2002. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, ο
πληθωρισμός τον Δεκέμβριο αναμένεται να εκτιναχθεί στα επίπεδα του 2,8% –
2,9%, από 2,4% τον Νοέμβριο. Στην ουσία, θα επανέλθει στα επίπεδα του
Οκτωβρίου και ίσως υψηλότερα. Το άλμα του πληθωρισμού τον τελευταίο μήνα του
2001 οφείλεται στον παγετό, που ανέβασε στα ύψη τις τιμές των οπωρολαχανικών,
καθώς και στην άνοδο ­ αν και μικρή ­ που σημείωσαν οι λιανικές τιμές των
καυσίμων, λόγω των περιορισμών που επέβαλαν στην παραγωγή πετρελαίου οι χώρες
του ΟΠΕΚ.

Όμως, τα κακά νέα για τον πληθωρισμό προβλέπεται ότι θα συνεχισθούν και τον
Ιανουάριο. Τον μήνα αυτό ο πληθωρισμός θα σκαρφαλώσει σε επίπεδα πάνω από το
3%, ενώ απαισιόδοξες είναι οι εκτιμήσεις που υπάρχουν συνολικά για την πορεία
των τιμών το πρώτο τρίμηνο του έτους. Αρμόδιοι παράγοντες του οικονομικού
επιτελείου φοβούνται ότι, στο διάστημα αυτό, το κρίσιμο σημείο για τον
πληθωρισμό είναι η 1η Μαρτίου 2002, όταν θα σταματήσει η διπλή αναγραφή των
τιμών στην αγορά, με αποτέλεσμα ο καταναλωτής να μην μπορεί να κάνει εύκολα
άμεση σύγκριση των προηγούμενων τιμών σε δραχμές με τις νέες τιμές σε ευρώ.

Ο μεγάλος κίνδυνος που ελλοχεύει για τον πληθωρισμό είναι, από την ημερομηνία
αυτή, να υπάρξουν στην αγορά στρογγυλοποιήσεις των τιμών προς τον πλησιέστερο
μεγαλύτερο ακέραιο αριθμό σε ευρώ. Αυτό θα οδηγήσει προς τα πάνω τις τιμές στα
περισσότερα είδη και υπηρεσίες στην αγορά και θα προκαλέσει αλυσιδωτές
επιπτώσεις, των οποίων το εύρος κανείς δεν μπορεί να προβλέψει αυτή τη στιγμή.

Είναι σαφές ότι μια άνοδος του πληθωρισμού στην Ελλάδα, μεγαλύτερη από αυτή
που ενδεχομένως θα υπάρξει και σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα πλήξει
την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων και τις εξαγωγές της χώρας. Αυτό
θα φρενάρει κι άλλο τους ρυθμούς ανάπτυξης της οικονομίας, που ήδη έχουν
«τρωθεί» εξαιτίας της ύφεσης που επικρατεί στην παγκόσμια οικονομία. Επίσης,
θα δυσκολέψει τη μείωση της ανεργίας στο 10,5%, από 10,9% που προβλέπεται να
διαμορφωθεί φέτος και αποτελεί στόχο ύψιστης προτεραιότητας για την κυβέρνηση,
όπως ανέφερε προχθές ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών.

Αγωνία για τα έσοδα

Όμως και στον τομέα του κρατικού προϋπολογισμού υπάρχουν προβλήματα. Τον
Νοέμβριο, όταν ο κ. Χριστοδουλάκης εισηγήθηκε στην Κυβερνητική Επιτροπή το
πακέτο των φοροελαφρύνσεων του 2002 για επιχειρήσεις και φορολογούμενους,
ύψους 230 δισ. δραχμών, υπήρξαν και εισηγήσεις για αύξηση ορισμένων έμμεσων
φόρων, προκειμένου να καλυφθούν οι απώλειες στα έσοδα από τις φοροελαφρύνσεις.
Υπήρξαν και εισηγήσεις που δεν υιοθετήθηκαν, με αποτέλεσμα τώρα να υπάρχει
κίνδυνος στέρησης των εσόδων για το, λόγο αυτό.

Το γεγονός αυτό, καθώς και η αβεβαιότητα σχετικά με τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ
κατά το 2002, εξαιτίας της αρνητικής διεθνούς οικονομικής κατάστασης, εξηγούν
την αγωνία που επικρατεί στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης για την
πορεία των εσόδων του προϋπολογισμού. Από τον ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης θα
κριθεί, σε μεγάλο βαθμό, η πορεία των φορολογικών εσόδων (ΦΠΑ, φόρος
εισοδήματος). Για να εκτελεσθεί ο προϋπολογισμός χωρίς αποκλίσεις, πρέπει τα
φορολογικά έσοδα να αυξηθούν κατά 6,1% ή κατά 700 δισ. δρχ. σε σχέση με
πέρυσι, γεγονός που είναι δύσκολο, αν ο ρυθμός ανάπτυξης το 2002 περιοριστεί
σε επίπεδα κάτω από το 3,8%, που προβλέπει το πρόγραμμα σταθερότητας.

Επιχείρηση πρόσθετα έσοδα

Έτσι ερμηνεύονται, σε κάποιο βαθμό, οι αλλεπάλληλες προσπάθειες που
καταβάλλονται το τελευταίο διάστημα από το οικονομικό επιτελείο προκειμένου να
ανακαλυφθούν πηγές πρόσθετων εσόδων για τον φετινό προϋπολογισμό. Η
αιφνιδιαστική αύξηση των αντικειμενικών τιμών των ακινήτων στους 28 δήμους της
χώρας, εννέα μήνες μετά την προηγούμενη αναπροσαρμογή τους, ήταν μία από αυτές
τις προσπάθειες.

Με τη νέα αύξηση των αντικειμενικών τιμών των ακινήτων στις περιοχές αυτές, το
υπουργείο Οικονομικών προσδοκούσε ότι θα εισπράξει αρκετά περισσότερα έσοδα
και ­ έτσι ­ θα αντιμετώπιζε μέρος του προβλήματος. Και αυτό, γιατί οι
φορολογούμενοι από τις περιοχές αυτές θα έσπευδαν στις Εφορίες μέσα στον
Ιανουάριο προκειμένου να υποβάλουν δηλώσεις γονικών παροχών, κληρονομιών και
δωρεών, για να γλιτώσουν την αύξηση των φόρων αυτών από 1ης Φεβρουαρίου 2002
που θα ίσχυαν οι νέες αντικειμενικές αξίες, οι οποίες θα ήταν αυξημένες μέχρι
και 54%.

Τελικά, όμως, το σχέδιο του υπουργείου Οικονομικών «κόλλησε» στις ισχυρές
αντιδράσεις που προκλήθηκαν για το θέμα. Τώρα, αν το υπουργείο κάνει αποδεκτές
τις νέες προσφυγές που θα κάνουν οι δήμοι και πάρει πίσω τις περισσότερες από
τις αυξήσεις, θα πρέπει να αναζητηθούν άλλες λύσεις για την αύξηση των εσόδων.
Ενδεχομένως στο πλαίσιο αυτό να εντάσσεται και η σπουδή του υπουργείου
Οικονομικών να ενημερώσει τις τράπεζες και, έτσι, και τους επενδυτές, μόλις
την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, ότι ο φόρος 7% στα ρέπος που θα λήξουν μετά την
1.1.2002, θα επιβληθεί σε όλη την απόδοσή τους, ακόμη και σ’ αυτή που
αντιστοιχεί στο 2001.

Σε διαφορετική περίπτωση, υπήρχε ο κίνδυνος πολλοί επενδυτές να επέλεγαν άλλη
μορφή τοποθέτησης και, έτσι, να περιορίζονταν τα έσοδα που προσδοκά το
υπουργείο από το μέτρο αυτό, τα οποία ανέρχονται σε 35 δισ. δρχ.

Ο πονοκέφαλος της ύφεσης

Ο πονοκέφαλος του οικονομικού επιτελείου για την πορεία των εσόδων οφείλεται
και στη μεγάλη αβεβαιότητα που υπάρχει σχετικά με τον ρυθμό οικονομικής
ανάπτυξης το 2002. Ο στόχος του προγράμματος σταθερότητας για αύξηση του ΑΕΠ
φέτος κατά 3,8%, από 4,1% πέρυσι, είναι επισφαλής, καθώς εξαρτάται από την
πορεία της διεθνούς οικονομίας που βρίσκεται σε ύφεση και κανείς αυτή τη
στιγμή δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια πότε θα βγει από την κατάσταση
αυτή.

Άλλωστε, το θολό τοπίο που υπάρχει στο μέτωπο της οικονομικής ανάπτυξης
προδιαγράφεται στην ίδια την εξαμηνιαία έκθεση του υπουργείου Οικονομίας. Η
έκθεση επισημαίνει ότι «η επιβράδυνση του ρυθμού ανόδου των εισαγωγών της
ευρωζώνης και των χωρών της ΚΑΕ περιορίζει τον ρυθμό αύξησης των εξαγωγών
αγαθών, από 11,8% το 2000 στο 4% το 2001.

Παράλληλα, ο ρυθμός αύξησης των εσόδων από τον τουρισμό και λοιπές υπηρεσίες
περιορίζεται στο 7%, από 24% πέρυσι». Η κατάσταση στους δύο αυτούς τομείς, που
διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό τον ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης της χώρας, δεν
προβλέπεται να αλλάξει προς το καλύτερο το 2002. Από την άλλη πλευρά,
εκτιμάται ότι το 2002 θα περιορισθεί και η συμβολή της μείωσης των επιτοκίων
στην αύξηση του ΑΕΠ, που πέρυσι ήτα ιδιαίτερα σημαντική και ανήλθε στο 30%.