[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Ότι έχουμε μεγάλη ιδέα για τον εαυτό μας δεν υπάρχει ιδιαίτερη αμφιβολία.
Έρευνα του «Βήματος» έδειξε, π.χ., ότι το 88% των Ελλήνων πιστεύει πως ο
ελληνικός λαός «ξεχωρίζει πάντα για την ευφυΐα και τον πολιτισμό του». Αλλά
ξεχωρίζει ο σύγχρονος Έλληνας πράγματι σε πολιτισμό; Φοβάμαι ότι με
οποιοδήποτε ορισμό της έννοιας του πολιτισμού η απάντηση είναι μάλλον
αρνητική. Ότι μάλλον έχουμε να κάνουμε με έναν ακόμη από τους πολλούς μύθους
που με περισσή αυταρέσκεια συντηρούμε. Γιατί πώς μπορεί ένας λαός να ξεχωρίζει
σε πολιτισμό όταν, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έχει τη
χαμηλότερη δαπάνη απ’ όλες τις χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (με εξαίρεση
την Πορτογαλία) σε πολιτιστικά αγαθά (4,5% μόνο του οικογενειακού εισοδήματος)
και την υψηλότερη σε ταβέρνες; Πώς μπορεί να «ξεχωρίζει» όταν απ’ όλες τις
χώρες-μέλη τής Ε.Ε. η Ελλάδα έχει το χαμηλότερο ποσοστό πληθυσμού που διαβάζει
εφημερίδες (απελπιστικά χαμηλό ­ 22,5% για τους άνδρες, 17,2% για τις γυναίκες
­ Φινλανδία 93%, Γερμανία 79,9%, Δανία 76,8% κ.λπ.);

Όπως έγραψε πρόσφατα ο Γ. Ρωμαίος, η συνολική κυκλοφορία όλων των εφημερίδων
σήμερα είναι χαμηλότερη από την κυκλοφορία μόνο των «ΝΕΩΝ» πριν από είκοσι
χρόνια. Είναι δυνατόν να ξεχωρίζεις σήμερα σε πολιτισμό χωρίς να διαβάζεις
(εφημερίδες, βιβλία κ.λπ.) και να βλέπεις μόνο τηλεόραση (η Ελλάδα καταγράφει
τα υψηλότερα ποσοστά τηλεθέασης ­ 227 λεπτά καθημερινά). Αλλά πέρα από τα
θλιβερά αυτά στοιχεία που μας κατατάσσουν στην τελευταία θέση στην Ευρώπη,
υπάρχουν και οι εφιαλτικές πλειοψηφίες ­ οι πλειοψηφίες δηλαδή για το τι
βλέπει, τι ακούει, τι τραγουδά ο σημερινός Έλληνας. Απελπισία. Το απόλυτο
τίποτα. Επομένως, ας πάψουμε να βαυκαλιζόμαστε από τον μύθο ότι δήθεν
ξεχωρίζουμε σε πολιτισμό. Αν δεν είμαστε στη χειρότερη θέση στην Ευρώπη,
πάντως δεν είμαστε και στην καλύτερη. Κι ας αφήσουμε τους αρχαίους στην ησυχία
τους και ας προβληματιστούμε λίγο…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος
του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (ΕΚΕΜ).