ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Της μιας δραχμής οι νοσταλγοί

Δεν το περίμενα, δεν το φανταζόμουν, κι όμως το έπαθα: ξεφυλλίζοντας
αφιερώματα και αναλύσεις για το επερχόμενο ευρώ, με κατέλαβε μια νοσταλγία
απροσδόκητη για τη δραχμή που διακριτικά αποσύρεται.

Σκαλίζω παιδικές μνήμες: Πότε ήταν που η εφημερίδα στο περίπτερο έκανε μιάμιση
δραχμή; Πότε ήταν που με μια εικοσάρα έπαιρνες καραμέλα γάλακτος ­ την κόκκινη
με την αγελάδα; Πότε ήταν που με ένα πενηνταράκι στο μηχάνημα, σου έβγαζε
στρογγυλή τσιχλόφουσκα και κάρτα με τη σημαία μιας χώρας ή τη φωτογραφία
ποδοσφαιριστή; Και είναι αλήθεια πως με ένα εικοσάρικο χαρτζιλίκι πηγαίναμε
σινεμά πρώτης προβολής και τρώγαμε και δύο σουβλάκια με πίτα μετά;

Απέσυρα σε παλιά κουτιά έναν μικρό θησαυρό από τάλιρα και δεκάρικα έως
δεκαχίλιαρα, μαζί με λιρέτες και εσκούδος, φράγκα, μάρκα και πεσέτες που
περίσσεψαν κατά καιρούς από ταξίδια. Δεν ήμουν ποτέ συλλέκτης κανενός είδους,
αλλά τα νομίσματα θα τα φυλάξω, νομίζω, με μεγάλη στοργή. Όπως και πολλοί από
εσάς, υποψιάζομαι.

Οι πιο ηλικιωμένοι θα συνεχίσουν χρόνια ολόκληρα να υπολογίζουν νοερά με
δραχμές. Όπως η θεία μου εκείνη που, στα μισά της δεκαετίας του ’60, με
έστελνε για ψώνια παραγγέλνοντάς μου ακόμη τις πατάτες σε οκάδες αντί κιλά. Ή
όπως ένας γλυκύτατος ράφτης στη γειτονιά που μέτραγε σε πήχες, δύο δεκαετίες
ολόκληρες μετά την εισαγωγή του μέτρου.

Και δεν θα ξαφνιαστώ καθόλου αν κάποτε ανακαλύψουμε κάποιο δίκτυο μυστικό, μια
κρυφή αδελφότητα νοσταλγών της δραχμής, που θα κάνουν παράνομες ελληνοποιήσεις
λογαριασμών, θα υπολογίζουν και θα συναλλάσσονται με το απαγορευμένο νόμισμα,
όπως εκείνος ο παντοπώλης από τη Βόρειο Αγγλία που δικάστηκε πέρυσι επειδή
επέμενε να μετρά και να ζυγίζει και να εξυπηρετεί τους πελάτες του με το
παραδοσιακό και ακατανόητο βρετανικό σύστημα, αγνοώντας το ξενόφερτο δεκαδικό.

Το νόμισμά μας είναι η ψυχή μας, θα λένε. Θα έχουν δίκιο; Εν μέρει…

Γιατί το νόμισμα δεν ήταν ποτέ ένα απλό εργαλείο συναλλαγής στην αγορά. Ήταν
κι ένα σύμβολο. Στοιχείο συστατικό μιας συλλογικής ταυτότητας και κάποιων
κοινών αξιών. Και, φυσικά, ήταν εργαλείο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής,
μέσον ελέγχου της φιλελεύθερης αγοράς από την κινητοποιό κρατική βούληση.

Θα γίνει ποτέ το ευρώ, με τα άχαρα και άψυχα αρχιτεκτονικά σχέδια που
σημαδεύουν τα χαρτονομίσματά του, κάτι τέτοιο; Θα το νιώσουμε ποτέ στ’ αλήθεια
δικό μας; Ένα κοινό σύμβολο, φορτισμένο με κοινές αξίες;

Όχι πως δεν νιώθω το ιστορικό και το αμετάκλητο της στιγμής, όπου δώδεκα
νομίσματα, δώδεκα λαών που μιλούν διαφορετικές γλώσσες και κοινωνούν
διαφορετικών πολιτισμών, εξαφανίζονται από προσώπου γης για να αντικατασταθούν
από ένα νέο και κοινό για όλους.

Όχι πως δεν αναγνωρίζω τη σημασία μιας Ευρώπης ανταγωνιστικότερης, δίχως
σύνορα στη διακίνηση ανθρώπων και αγαθών, απαλλαγμένης από νομισματικές
αναταραχές.

Όχι πως δεν καταλαβαίνω πως ειδικά για την Ελλάδα και την ασθενική δραχμή της
η ημέρα η χθεσινή είναι ασύλληπτο ιστορικό ορόσημο, αφού ό,τι κι αν συμβεί με
το ευρώ, είτε προκόψει είτε χαντακωθεί, για την Ελλάδα η μοίρα θα είναι,
αναμφίβολα, καλύτερη μέσα παρά έξω.

Αλλά με σιγοτρώει αυτή η αθώα νοσταλγία της δραχμής.

Κι αυτή η, λιγότερο αθώα, αμφιβολία: Θα γίνει το ευρώ κάτι περισσότερο από
κοινό των Ευρωπαίων νόμισμα; Θα βοηθήσει την Ευρώπη να γίνει κάτι περισσότερο
από ενιαία αγορά ­ μια κοινότητα που μοιράζεται κοινές αξίες και διαθέτει
ενιαίους θεσμούς, διαφανείς και δημοκρατικούς, πολιτικής και κοινωνικής
παρέμβασης στην αγορά; Ή θα μείνει για πάντα άψυχο ανταλλακτικό εργαλείο,
νόμισμα των τραπεζιτών και όχι των ανθρώπων;