Η «χρονιά του Δράκου» για την 17 Νοέμβρη

Δολοφονία του Τομ Σόντερς. Το Λονδίνο περιμένει αποτελέσματα μέχρι τον Ιούνιο του 2002, οπότε θα έχουν συμπληρωθεί 2 χρόνια. Αν δεν υπάρξουν, τότε «το Λονδίνο ενδέχεται να αναθεωρήσει τη στάση του»

Θα είναι το 2002 η «χρονιά του Δράκου» για την τρομοκρατία στην Ελλάδα; Το
ερώτημα αυτό μοιράζονται όλοι οι ενδιαφερόμενοι, Έλληνες ή ξένοι, εν όψει του
νέου έτους. Όλοι συμφωνούν ότι το προσεχές δωδεκάμηνο ­ κατά ορισμένους δε,
ακόμη και το εξάμηνο ­ θα είναι κρίσιμο για την εξέλιξη της έρευνας για την 17
Νοέμβρη.

Στην κατεύθυνση αυτή συγκλίνουν μια σειρά από ενδείξεις. Έτσι, κυβερνητικές
πηγές βεβαιώνουν ότι τις τελευταίες εβδομάδες υπάρχει «αφόρητη αμερικανική
πίεση ότι πρέπει να γίνει κάτι με την 17Ν». Δεν είναι σαφές αν η πίεση είναι
γενικού περιεχομένου ή αφορά συγκεκριμένες ενέργειες.

Το κλίμα αυτό δεν εκφράζεται με δημόσιες δηλώσεις ή παραινέσεις. Είναι,
άλλωστε, χαρακτηριστικό ότι ο Αμερικανός πρέσβης Τόμας Μίλερ έχει υιοθετήσει
ένα σκόπιμα «χαμηλό προφίλ» στα θέματα αυτά. Εκδηλώθηκε όμως τον τελευταίο
μήνα κεκλεισμένων των θυρών σε συναντήσεις υπηρεσιακού ή πολιτικού χαρακτήρα.
Πρόκειται για εξέλιξη που προβληματίζει και ανησυχεί την ελληνική κυβέρνηση.

Προβληματισμό προκαλούν επίσης ανώνυμες «διαρροές», βρετανικής μάλλον
προελεύσεως, ότι υπάρχει πρόοδος στις έρευνες, η οποία καταλήγει σε ονόματα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα το δημοσίευμα του λονδρέζικου «Observer» της
περασμένης Κυριακής.

Οι Βρετανοί ήταν μέχρι τώρα «σιωπηλοί» και είχαν διαχειριστεί προσεκτικά τις
σχέσεις τους με τις ελληνικές αρχές, επικεντρώνοντας τις προσπάθειές τους σε
συλλογή εγκληματολογικών τεκμηρίων ­ όπως αυτά που βρίσκονταν στην έρευνα της
Σκότλαντ Γιαρντ, που παραδόθηκε το περασμένο καλοκαίρι στον υπουργό Δημόσιας
Τάξης Μιχ. Χρυσοχοΐδη. Αν και η πρεσβεία στις επαφές της με την κυβέρνηση
«νίπτει τας χείρας» και αρνείται κάθε σχέση, είναι διάχυτη στην Αθήνα η
απορία, αν το Λονδίνο «σκληραίνει» στο θέμα της τρομοκρατίας.

Άλλωστε, μια γεύση των βρετανικών δυνατοτήτων σε θέματα διπλωματικής
δολοπλοκίας έλαβε προσφάτως η Αθήνα στην περίπτωση του ευρωστρατού.

«Καλός μπάτσος- κακός μπάτσος»

Τούτο ίσως να μην είναι άσχετο με το γεγονός ότι τον Ιούνιο του 2002 θα
συμπληρωθούν δύο χρόνια από τη δολοφονία του Στίβεν Σόντερς. Σύμφωνα με
διπλωματικούς κύκλους, «αν ώς τότε δεν υπάρχουν αποτελέσματα, το Λονδίνο
ενδέχεται να αναθεωρήσει τη στάση του».

Ο συντονισμός κινήσεων Αμερικανών και Βρετανών δικαιώνει εκείνους που
πιστεύουν ότι υπάρχει μεταξύ τους κοινό πνεύμα. Παρά τις πολιτισμικές διαφορές
και κάποιες βρετανικές «ειρωνείες» για τις ερευνητικές μεθόδους του FBI, είναι
γεγονός ότι οι δύο χώρες συνεργάζονται στενά, μοιράζονται στοιχεία και έχουν
συναντίληψη του προβλήματος. «Τα υπόλοιπα», λένε καλά ενημερωμένες πηγές,
«είναι μια επανάληψη της τακτικής του γνωστού ντουέτου “καλού μπάτσου-κακού
μπάτσου”». Κοινώς, οι Βρετανοί χλευάζουν τους Αμερικανούς, για να κερδίσουν
την εμπιστοσύνη των Ελλήνων.

Βελούδο και σκιές

Παρά την βελούδινη προς τα έξω εικόνα, η ελληνοβρετανική συνεργασία δεν είναι
χωρίς σκιές. Η εδώ πρεσβεία έλαβε την πρωτοβουλία να καλεί Έλληνες
πανεπιστημιακούς για επισκέψεις στη Βρετανία. Σε ορισμένες περιπτώσεις όμως,
το επί βρετανικού εδάφους πολιτιστικό πρόγραμμα περιελάμβανε και κάποιες
«φιλικές συζητήσεις» για πρόσωπα και πράγματα των αρχών της δεκαετίας του ’70.

Κάποιοι αιφνιδιάστηκαν δυσάρεστα και όταν επέστρεψαν στην Αθήνα, η ενόχλησή
τους έγινε γνωστή στις ελληνικές αρχές, με αποτέλεσμα η κυβέρνηση να
διαμαρτυρηθεί στον Βρετανό πρέσβη.

Ασφαλώς, η απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης να αντιμετωπίσει δραστικά το θέμα
της τρομοκρατίας είναι ειλημμένη. Τούτο εκφράζεται τόσο από τις κατά καιρούς
δηλώσεις του Κώστα Σημίτη, όσο και από τη συνεργασία του με τον υπουργό
Δημόσιας Τάξης. Η κυβέρνηση είναι όμως αποφασισμένη να αντιμετωπίσει το θέμα,
στο πλαίσιο της νομιμότητας και του κράτους δικαίου.

Παράθυρο «ευκαιρίας»

Κατά τα λοιπά, ο ζήλος των ξένων έχει κυρίως να κάνει με τη συγκυρία. Οι
ανάγκες ασφάλειας του 2004 και η διασύνδεση του διεθνούς κύρους της χώρας με
την Ολυμπιάδα, καθιστά την Αθήνα ευάλωτη. Είναι το «παράθυρο ευκαιρίας» που
την ύπαρξή του αναγνωρίζουν οι ξένοι. Μόνο που όσο πιο μακριά από το 2004
βρισκόμαστε χρονικά, τόσο πιο γόνιμο το έδαφος για πιέσεις.

Όταν οι Αγώνες πλησιάσουν, η αντίστροφη μέτρηση θα καθιστά αδύνατους τους
εκβιασμούς. Οι ξένοι χορηγοί έχουν επενδύσει, η ΔΟΕ έχει δεσμευθεί. Τέλος, από
το φθινόπωρο του 2002 και μετά, η Ελλάδα μπαίνει στην τροχιά των εκλογών ­
αλλά και στην τροχιά της Προεδρίας της Ε.Ε. Από το 2003 και μετά, η
διαπραγματευτική θέση της χώρας ενισχύεται ­ ή, διαφορετικά, «το παράθυρο
κλείνει».

Γι’ αυτό, το 2002 είναι η «χρονιά του Δράκου», το δωδεκάμηνο που οι ξένοι θα
προσπαθήσουν πάση θυσία να αξιοποιήσουν. Άλλωστε, το αγγλοαμερικανικό
διπλωματικό σώμα εν Αθήναις δεν έχει πεισθεί για την αποφασιστικότητα της
κυβέρνησης.

Το ενδιαφέρον είναι ότι πρόσωπα που αγνοούνται δεν μπορούν να βρεθούν χωρίς τη
συνδρομή των ελληνικών αρχών. Για την κυβέρνηση Σημίτη, το πρόβλημα της
τρομοκρατίας παραμένει πολιτικό. Και από την άποψη αυτή, κυβερνητικά στελέχη
επισημαίνουν την απήχηση της εμφάνισης των συγγενών των θυμάτων τής 17Ν έξω
από τη Βουλή τη βραδιά του προϋπολογισμού. «Μια τέτοια πρωτοβουλία», λένε, «θα
ήταν αδιανόητη στο παρελθόν».

Πάντως, το ενδιαφέρον των ξένων «χρωματίζει» το πρόβλημα της τρομοκρατίας στην
Ελλάδα. Αν στην αμερικανική πρεσβεία ονειρεύονται συλλήψεις και οι Βρετανοί
«Σέρλοκ Χολμς» οραματίζονται καταδίκες, η διεθνής εμπειρία σε θέματα
τρομοκρατίας διδάσκει ότι η λύση δεν είναι πάντα η καταστολή. Από τις Ερυθρές
Ταξιαρχίες έως τον ΙΡΑ, οι κάννες σίγησαν όχι μόνο με συλλήψεις, αλλά και με
πολιτικές διευθετήσεις.

ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΣΗΜΕΙΟΛΟΓΙΑ

Οι Αμερικανοί ενοχοποιούν ­ η κυβέρνηση δεν πείθεται…

Τόμας Μίλερ. Έχει υιοθετήσει σκόπιμα «χαμηλό προφίλ». Ασκεί όμως αφόρητη πίεση κεκλεισμένων των θυρών σε συναντήσεις υπηρεσιακού ή πολιτικού χαρακτήρα

Το θέμα της τρομοκρατίας στην Ελλάδα είναι πλούσιο σε πολιτική σημειολογία.
Δεν είναι τυχαίο ότι μια πρόσφατη «ιδέα» της αμερικανικής πλευράς να
«ανακινηθεί» δικαστικά το θέμα της τρομοκρατίας κατόπιν μηνύσεων βουλευτή της
Ν.Δ. απορρίφθηκε μετά βδελυγμίας από την ελληνική κυβέρνηση. Σταθερά αρνητική
είναι η ελληνική πλευρά και σε άλλες αμερικανικές ιδέες για συλλήψεις προσώπων
από τον χώρο των Εξαρχείων, που είναι γνωστά ως «συνήθεις ύποπτοι», με την
ελπίδα ότι μέσω αυτών θα ξετυλιχθεί το κουβάρι που οδηγεί στον σκληρό πυρήνα
της 17Ν. Αντίστοιχα, γίνεται αποδεκτό ως υπόθεση εργασίας ότι ο πυρήνας μελών
της 17Ν βρισκόταν στις παρυφές μιας αντιδικτατορικής οργάνωσης. Στην οργάνωση
αυτή μετείχαν και επώνυμα πρόσωπα του προοδευτικού χώρου, ορισμένα από τα
οποία βρίσκονται σήμερα στο προσκήνιο της δημόσιας ζωής. Τα πρόσωπα αυτά δεν
είχαν καμία σχέση με την τρομοκρατία. Παρόλα αυτά, υπάρχει η τάση σε
ορισμένους αμερικανικούς κύκλους να ενοχοποιείται συνολικά ο χώρος αυτός. Την
προσέγγιση αυτή, που βλέπει «παντού υπόπτους», όχι μόνο δεν τη συμμερίζεται η
κυβέρνηση, αλλά τη θεωρεί και επικίνδυνη, καθώς μετατρέπει την έρευνα για τη
17Ν σε «παρονοϊκό κυνήγι μαγισσών».

Η μεγάλη ανατριχίλα

Δεν είναι η μόνη αμερικανική θεωρία που προκαλεί ανατριχίλα στους
κυβερνητικούς. Μια στυλιστική, γραφολογική και «πρακτορική» ανάλυση που θεωρεί
ως συντάκτη των προκηρύξεων Έλληνα λογοτέχνη (σε αυτόν αναφερόταν ο Τόμας
Νάιλς) δεν έχει πείσει την ελληνικές αρχές. Η ελληνική πλευρά καταλογίζει
στους Αμερικανούς εσφαλμένες εκτιμήσεις, λάθη και «μακροχρόνια εξάρτηση από
παρα-αστυνομικά κυκλώματα, από τα οποία αγόραζαν πληροφορίες». Σύμφωνα με την
αντίληψη αυτή, «αν μπορούν κάποιοι να συλλάβουν τη 17Ν, είμαστε εμείς και όχι
οι ξένοι». Στην Κατεχάκη επιμένουν ότι έχουν συγκροτημένη αντίληψη για την
τρομοκρατία στην Ελλάδα. Παρά τις σκιές και ορισμένα κατάλοιπα καχυποψίας, η
συνεργασία Ελλήνων και ξένων λειτουργεί ώς ένα σημείο. Μόνο που το συμπέρασμα
ορίζει και τις δυσκολίες. Ο «σκληρός πυρήνας» μελών της 17Ν ορίζεται ως
«αντάρτες πόλεων, διεθνιστές», με έντονα συνειδητοποιημένη αντίληψη δράσης και
επιχειρησιακών μεθόδων. Ορισμένα πρόσωπα αγνοούνται ακόμη και από τη δεκαετία
του ’70. Ορισμένων ακόμη και τα πραγματικά ονόματα δεν μπορούν να
ταυτοποιηθούν, καθώς είναι γνωστοί μόνο με τα προσωνύμια της παρανομίας.
Κάποιοι εθεάθησαν τελευταία φορά τυχαία στον δρόμο τη δεκαετία του ’80.
Σύμφωνα με ορισμένες πηγές, «η έρευνα δείχνει προς τη Θεσσαλονίκη».

ΑΓΝΟΟΥΜΕΝΟΙ ΚΑΙ ΑΝΤΑΡΤΕΣ

Το παζλ της 17Ν οδήγησε στο Παρίσι, αλλά μετά θολούρα…

Η 17 Νοέμβρη ως οργάνωση θυμίζει ομόκεντρους κύκλους. «Μέχρι την καρδιά του κρεμμυδιού μεσολαβούν αρκετά φύλλα και στρώματα»

Αν η 17Ν έχει στις τάξεις της «αντάρτες πόλεων», με οικονομική αυτονομία (τα
χρήματα από τις ληστείες της δεκαετίας του ’80), επιχειρησιακή αυτοτέλεια
(όπλα και ρουκέτες), που «ζουν δεύτερες ή τρίτες ζωές άγνωστοι μεταξύ
αγνώστων», πολλά πράγματα εξηγούνται. Πώς συνεχίζεται η δράση της οργάνωσης
εδώ και 26 χρόνια και γιατί οι θεωρίες περί επωνύμων έχουν αποδειχθεί τζίφος.

Η διαπίστωση αυτή μπορεί να ικανοποιεί τη λογική, έχει όμως πολλά προβλήματα
για τις διωκτικές αρχές. Για να τους συλλάβουν, θα πρέπει να τους βρουν και
για να τους βρουν θα πρέπει να τους ταυτοποιήσουν με κάποια πρόσωπα. Η υπόθεση
θυμίζει τον ομηρικό «Κανένα». Ακόμη και ορισμένοι ύποπτοι για σχέσεις με την
οργάνωση, οι οποίοι θα μπορούσαν να βρίσκονται στην περιφέρεια της 17Ν,
ενδέχεται να μην ξέρουν την ταυτότητα των προσώπων του «σκληρού πυρήνα» ­ να
γνωρίζουν δηλαδή ονόματα χωρίς αντίκρυσμα και διευθύνσεις χωρίς σημασία. Αυτό
περιορίζει και την αξία των «καμένων», δηλαδή εκείνων που την εμπλοκή τους με
την τρομοκρατία γνωρίζουν οι διωκτικές αρχές και θεωρούνται σήμερα
«ανενεργοί».

Η καρδιά του κρεμμυδιού

Εδώ έγκειται ο «επαγγελματισμός» της 17Ν, η οποία ως οργάνωση θυμίζει
ομόκεντρους κύκλους ­ μόνο που τα πρόσωπα κάθε κύκλου δεν γνωρίζουν
υποχρεωτικά αυτά που βρίσκονται στον επόμενο κύκλο προς τα μέσα. «Μέχρι την
καρδιά του κρεμμυδιού», λένε ενημερωμένες πηγές, «μεσολαβούν αρκετά φύλλα και
στρώματα». Δεν είναι βέβαιο αν η έρευνα έχει φθάσει στη μέση.

Πρόκειται πάντως για προσέγγιση που ταιριάζει περισσότερο σε μυστικές
υπηρεσίες παρά στην Αστυνομία. Πρόκειται επίσης για έρευνα που δεν
περιορίζεται στην Ελλάδα. Το ενδιαφέρον έχει από καιρό στραφεί και στη Γαλλία
­ πιο συγκεκριμένα στο Παρίσι. Παρά τις προόδους όμως, το αποτέλεσμα μοιάζει
με ένα «χαώδες παζλ». Σε κάποια σημεία υπάρχει εικόνα, σε κάποια άλλα υπάρχουν
κενά. Πολλά πρόσωπα είναι θολά. Άλλα είναι απλώς εξαφανισμένα. Τούτο σημαίνει
ότι τα τεκμήρια που έχουν συλλεγεί (DNA κ.λπ.) δεν μπορούν να συσχετισθούν με
υπόπτους.

Ακόμη χειρότερο είναι το γεγονός ότι δεν συμφωνούν όλοι για τα συμπεράσματα.
Στην ελληνική πλευρά, υπάρχει η εντύπωση ότι οι ξένοι λειτουργούν πολλές φορές
υπό την πίεση της γραφειοκρατίας στην οποία ανήκουν και αγωνιούν να επιτύχουν
τα αποτελέσματα που ζητούν οι προϊστάμενοί τους στο εξωτερικό.