Η άλλη όψη του νέου νομίσματος

Η ένταξη της χώρας στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση δεν σημαίνει ότι ο
δρόμος για την οικονομία της έχει στρωθεί με ροδοπέταλα. Αντίθετα, όπως είχε
προειδοποιήσει στο παρελθόν ο ίδιος ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής
Τράπεζας κ. Βιμ Ντούιζενμπεργκ, η ένταξη μιας χώρας στην ευρωζώνη, χωρίς
ετοιμότητα, μπορεί να συνεπάγεται υψηλό κόστος, το οποίο θα φανεί κυρίως με
υψηλά επίπεδα ανεργίας.

Η Ελλάδα, βεβαίως, έχει βελτιώσει τη δημοσιονομική της εικόνα, ώστε να καλύψει
τα κριτήρια του Μάαστριχτ. Η εικόνα της οικονομίας της δεν είναι αυτή που ήταν
πριν από 10 χρόνια.

Όμως, η βελτίωση στην παραγωγική της βάση δεν ακολούθησε ανάλογους ρυθμούς. Οι
υποδομές της είναι ακόμη ανεπαρκέστατες, κυρίως στον τομέα των μεταφορών, ο
βαθμός χρησιμοποίησης της τεχνολογίας χαμηλός, με εξαίρεση ορισμένες
επιχειρήσεις στον τομέα των υπηρεσιών και στα μεγάλα αστικά κέντρα, η
εξειδίκευση του ανθρώπινου δυναμικού περιορισμένη. Το αποτέλεσμα είναι ότι η
ελληνική οικονομία δεν είναι ανταγωνιστική. Για την ακρίβεια, δεν είναι τόσο
ανταγωνιστική όσο θα έπρεπε για να σταθεί χωρίς πρόβλημα στην ευρωπαϊκή αγορά.

Στο παρελθόν, το πρόβλημα αντιμετωπιζόταν συχνά με υποτιμήσεις ή με
διολισθήσεις του εθνικού νομίσματος, που έδιναν διέξοδο στην ελληνική
παραγωγή. Η Ελλάδα τώρα δεν έχει τέτοιες δυνατότητες. Ευτυχώς, γιατί αν τις
ήθελε, δεν θα είχε λόγο να επιδιώκει την ένταξή της στην ΟΝΕ.

Αν, όμως, τα προϊόντα και οι υπηρεσίες της δεν μπορούν να φτάσουν στις
ευρωπαϊκές αγορές και να ικανοποιήσουν τη ζήτηση, τότε μοιραία θα υποχρεωθεί
να συρρικνώσει την παραγωγική της βάση. Και αυτό σημαίνει ανεργία.

Το ζητούμενο

Η ανταγωνιστικότητα είναι, επομένως, το ζητούμενο και σε αυτό συμφωνούν
κυβέρνηση και αντιπολίτευση. Συμφωνούν, επίσης, εργοδότες και εργαζόμενοι,
παρά το γεγονός ότι ο καθένας δίνει βάρος σε διαφορετικά στοιχεία της. Έτσι,
οι εργαζόμενοι παρατηρούν ­ και σωστά ­ ότι η ανταγωνιστικότητα προϋποθέτει
επενδύσεις και τεχνολογία, άρα ρίχνουν το μπαλάκι στους εργοδότες. Οι
τελευταίοι, πάλι, μιλούν για έλλειψη ευελιξίας στην αγορά εργασίας, που
αποθαρρύνει, όπως λένε, τις επενδύσεις. Επίσης, επιρρίπτουν ευθύνες στο
αναποτελεσματικό κράτος, το οποίο βάζει εμπόδια, αντί να διευκολύνει τις
επενδύσεις.

Γεγονός είναι ότι σε πολλά από αυτά, αν όχι σε όλα, χρειάζεται να γίνουν
παρεμβάσεις. Αλλά οι παρεμβάσεις αυτές, όποιες και αν είναι, πρέπει να γίνουν
γρήγορα και συντονισμένα, ώστε να δημιουργήσουν εικόνα αποφασιστικότητας και
να σβήσουν τις αρνητικές εντυπώσεις για την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας
και αγοράς.

Η Ελλάδα έχει ήδη χάσει μια ευκαιρία. Εδώ και ένα χρόνο αποτελεί μέλος της
ευρωζώνης, χωρίς το ξένο κεφάλαιο να δείξει το παραμικρό ενδιαφέρον γι’ αυτό
το γεγονός. Αν εξαιρέσει κανείς την εισροή κεφαλαίων που σημειώθηκε προς το
Χρηματιστήριο το 1999, τίποτα άλλο δεν επενδύθηκε στην επικείμενη αναβάθμιση
της χώρας, που είναι ήδη γεγονός.

Ο κ. Χριστοδουλάκης, βεβαίως, επιμένει να μιλά για “παράθυρο στον χρόνο” που
έχει ανοίξει με την ένταξη της Ελλάδας στην ευρωζώνη και παραμένει ανοιχτό για
λίγο ακόμη. Στην πραγματικότητα, όμως, το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι νέο μέλος
της ζώνης του ευρώ, ελάχιστο ενδιαφέρον μπορεί πλέον να προκαλέσει.

Το νέο δέλεαρ είναι η Ολυμπιάδα του 2004, αλλά και αυτή έχει ημερομηνία λήξεως
και μάλιστα σύντομα. Μάλιστα, για την Ολυμπιάδα φροντίσαμε να δώσουμε τα
χειρότερα δυνατά διαπιστευτήρια, με τις καθυστερήσεις που σημειώθηκαν, οι
οποίες προκάλεσαν πλήθος δυσφημιστικών δημοσιευμάτων στον διεθνή Τύπο.

Αλλαγές συνηθειών

Ασφαλώς και υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης. Αλλά η συνταγή απαιτεί
συντονισμό όλων των κοινωνικών εταίρων και του κράτους στο σύνολό του. Απαιτεί
θυσίες, όχι οικονομικές, αλλά συνηθειών με τις οποίες έχουν διαποτιστεί επί
δεκαετίες οι κοινωνικές ομάδες. Πρέπει να ξεβολευτούμε, να πειθαρχήσουμε σε
έναν συγκεκριμένο τρόπο δουλειάς, όχι απαραιτήτως με περισσότερο χρόνο
απασχόλησης, να κυνηγήσουμε τις αγορές για να πουλήσουμε τα προϊόντα μας και
όχι τα κανάλια του κράτους για να επιδοτηθούμε, εμμέσως ή αμέσως, να
καταργήσουμε αντιπαραγωγικές δημόσιες υπηρεσίες και διαδικασίες που
αντιστρατεύονται, αντί να ενισχύουν, την παραγωγικότητα.

Αλλά, όταν περνούν χρόνια και χρόνια και η Ολυμπιακή ούτε εξυγιαίνεται ούτε
πωλείται, όταν ολοκληρώνονται δύο Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης και ακόμη δεν
έχει ολοκληρωθεί το ένα και μοναδικό σπουδαίο έργο του, ο οδικός άξονας Αθήνας
– Θεσσαλονίκης, όταν εισρέουν οι κοινοτικοί πόροι για να γίνει Κτηματολόγιο
και μετά ζητούνται πίσω, επειδή ακόμη και οι Βρυξέλλες πληροφορούνται ότι δεν
προχωρεί το έργο, ακυρώνεται κάθε άλλη προσπάθεια.

Τι κι αν το έλλειμμα του ελληνικού προϋπολογισμού έχει πλέον γίνει πλεόνασμα.
Με την πρώτη μεγάλη υπέρβαση του προϋπολογισμού της Ολυμπιάδας, θα ξαναγίνει
έλλειμμα. Και αυτό το γνωρίζει το ξένο κεφάλαιο, που τηρεί επιφυλακτική στάση.

Η Ελλάδα έχει ακόμη περιθώρια να διορθώσει αρκετά από τα κακώς κείμενα, γιατί
έχει εξασφαλίσει την εισροή των κοινοτικών πόρων έως το 2007, κάτι που θα
κρατήσει την επενδυτική δραστηριότητα σε υψηλά επίπεδα. Αλλά, στο παρελθόν,
έχει αποδείξει ότι είναι απολύτως ικανή να εξαντλήσει ένα “πακέτο” κοινοτικής
βοήθειας, χωρίς αυτό να οδηγήσει παρά σε ελάχιστη ποιοτική διαφορά και
αναβάθμιση του επιπέδου της ανταγωνιστικότητάς της.