Ο Παράδεισος μπορεί να περιμένει

Όλοι τους πίστευαν ότι θα πήγαιναν έτσι στον Παράδεισο. Αυτό είναι το κοινό
στοιχείο τους: των μεγάλων Χριστιανών μαρτύρων και των Εβραίων μαρτύρων που
επαναστάτησαν κατά των Ρωμαίων.

Ο Παράδεισος δεν υπάρχει. (Σκίτσο από τους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς»)

Των Μουσουλμάνων αεροπειρατών που καθοδήγησαν τα αεροπλάνα στους Δίδυμους
Πύργους του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου και των Παλαιστινίων που, καθημερινά
σχεδόν, ζώνονται με βόμβες και ανεβαίνουν σε λεωφορεία στην Ιερουσαλήμ ή τη
Χάιφα.

Όλοι τους έγιναν μάρτυρες επειδή πίστευαν ότι με αυτόν τον τρόπο θα κέρδιζαν
μια θέση στον Παράδεισο. Όλοι τους όμως, έπεσαν έξω. Οικτρά. Γιατί μία και
μοναδική είναι η αλήθεια για τον Παράδεισο. Και είναι τρομερή: δεν υπάρχει.

Αυτό τουλάχιστον ισχυρίζεται ο γνωστός συγγραφέας Πίτερ Γουάτσον. Ο διαπρεπής
Βρετανός ερευνητής στο βιβλίο του «Μια τρομερή ομορφιά: Οι άνθρωποι και οι
ιδέες που διαμόρφωσαν τον σύγχρονο νου» επιχειρεί να εξηγήσει πώς ξαφνικά η
ανθρωπότητα «επιλέγει» να εγκαταλείψει έναν πολιτισμό ανοχής και γοητεύεται
από την ιδέα της κατάκτησης «μιας θέσης στον Παράδεισο» μέσω της θυσίας και
της αυτοθυσίας.

Για να αποδείξει ότι στους κορυφαίους πολιτισμούς της αρχαίας εποχής
κυριαρχούσε η ιδέα της ανεκτικότητας, ο συγγραφέας επικαλείται κατ’ αρχήν τους
αρχαίους Έλληνες. Και αναφέρεται στην τηλεοπτική σειρά «Civilization» που
προβλήθηκε στο BBC, στην οποία ο δημιουργός της Κένεθ Κλαρκ ισχυριζόταν ότι
«για τους Έλληνες, οι θεοί είναι σαν και μας, μονάχα πιο όμορφοι, και έρχονται
στη γη για να διδάξουν σε μας τους ανθρώπους τη λογική, και τους νόμους της
αρμονίας».

Οι αρχαίοι Έλληνες δεν πίστευαν ότι υπήρχε μεγάλη διαφορά ανάμεσα στους
θνητούς και τους θεούς, με αποτέλεσμα να ενδιαφέρονται πολύ περισσότερο για το
τι οι άνθρωποι θα μπορούσαν μόνοι τους να επιτύχουν και γι’ αυτό ανέπτυξαν
τόσο πολύ τη φιλοσοφία, τις φυσικές επιστήμες, τη λογοτεχνία, την πολιτική, τη
νομική επιστήμη, την τέχνη και την αρχιτεκτονική.

Δοθείσης αυτής της κατάστασης ­ σύμφωνα πάντα με τον Γουάτσον ­ θα μπορούσε
κανείς να πει ότι ο κόσμος πήρε μια λανθασμένη στροφή γύρω στο 600 με 300
π.Χ.. Το 1949, στο έργο του «Η Προέλευση και ο Στόχος της Ιστορίας», ο
Γερμανός φιλόσοφος Καρλ Γιάσπερς πρωτοαναγνώρισε αυτό που αποκάλεσε η
«μεταιχμιακή» εποχή. Αυτή ήταν ­ όπως ο ίδιος είπε ­ η εποχή του Κομφούκιου
και του Λάο Τσε στην Κίνα, του Μαχαβίρα και του Βούδα στην Ινδία, του
Ζωροάστρη στο Ιράν, των προφητών στο Ισραήλ, και των φιλοσόφων στην Ελλάδα.
Υπήρχε λοιπόν τότε μια παγκόσμια στροφή προς τα έσω και με την εξαίρεση την
Ελλάδα (και επομένως και τη Ρώμη) οι κύριες ηθικές μονοθεϊστικές παραδόσεις
γεννήθηκαν. Σε όλες τις μονοθεϊστικές θρησκείες, ο Θεός αιφνιδίως έγινε Θεός
με Θ κεφαλαίο, και έγινε λιγότερο ανθρώπινος, πανίσχυρος, ζηλόφθων, θυμωμένος
και επικίνδυνος.

Ίσως λοιπόν τώρα ­ σήμερα ειδικά που ο κόσμος ολόκληρος μοιάζει να απειλείται
από φερέλπιδες μάρτυρες ­ έχει αυξημένη σημασία να αντιληφθούμε ότι, όπως
αποδεικνύεται μέσα από την ανάλυση της Ιστορίας, οι άνθρωποι που δεν
ακολουθούν μία από τις μεγάλες μονοθεϊστικές θρησκείες μοιάζουν να είναι πολύ
λιγότερο φανατικοί και πολύ περισσότερο ανεκτικοί από αυτούς που τις
ακολουθούν. Και, υπό τις παρούσες συνθήκες τουλάχιστον, αυτό δεν φαίνεται να
είναι καθόλου μα καθόλου άσχημο!