[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Ο χρόνος που κλείνει σφραγίστηκε αναμφίβολα από τα τραγικά γεγονότα της 11ης
Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη. Με τα γεγονότα αυτά δεν κατέρρευσαν μόνο οι δίδυμοι
πύργοι, αλλά και μύθοι και παραδοχές που θεωρούσαμε λίγο πολύ ακλόνητες όπως,
π.χ., ο μύθος της άτρωτης υπερδύναμης ή της νέας ειρηνικής τάξης. Οι
τρομοκρατικές επιθέσεις ανέδειξαν μια νέα πραγματικότητα με νέους κινδύνους,
αστάθειες και απειλές για το παγκόσμιο σύστημα. Ο μύθος «του τέλους της
Ιστορίας» (αν και όχι ιδιαίτερα πειστικός) κατέρρευσε, επίσης μαζί η πεποίθηση
ότι το τέλος του Ψυχρού Πολέμου θα οδηγούσε στην καθολικήεπικράτηση των αρχών
της δημοκρατίας. Μέσα στον χρόνο, όμως, φάνηκαν και τα όρια και οι αντιφάσεις
της διαδικασίας της παγκοσμιοποίησης. Το ετερόκλητο κίνημα κατά της
παγκοσμιοποίησης έκανε δυναμική εμφάνιση στο Γκέτεμποργκ (Σουηδία) και στη
Γένοβα αλλά ταυτόχρονα γέννησε νέα ερωτηματικά ως προς τους στόχους, τις
επιδιώξεις και την αποτελεσματικότητα. Ωστόσο, παρά τις αντιδράσεις, η
διαδικασία της παγκοσμιοποίησης προσέλαβε νέα δυναμική με τη συμφωνία για την
έναρξη νέου γύρου πολυμερών διαπραγματεύσεων για το διεθνές εμπόριο, που
αποφασίστηκε τον Νοέμβριο στην Ντοχά του Κατάρ.

Ο χρόνος όμως που πέρασε υπογράμμισε με έντονα δραματικό τρόπο την επιτακτική
ανάγκη για διεθνή συνεργασία και συλλογική παγκόσμια διακυβέρνηση για την
αντιμετώπιση των προβλημάτων που λαμβάνουν ολοένα και περισσότερο διεθνικό
χαρακτήρα. Ακόμα και οι ΗΠΑ ανακάλυψαν ότι δεν μπορούν να κατοχυρώσουν την
ασφάλειά τους «από μόνες τους» ή μόνο με την ενίσχυση του οπλοστασίου τους.
Χρειάζονται την οικοδόμηση ευρύτερων μορφών συνεργασίας. Χρειάζονται πολιτικές
που θα αντιμετωπίζουν τις γενεσιουργές αιτίες των προβλημάτων, όπως αυτών της
τρομοκρατίας και των συγκρούσεων. Πολιτικές για την εξάλειψη της φτώχειας και
ανισοκατανομής, για την παγκόσμια διακυβέρνηση και τον διάλογο των πολιτισμών.
Για όλα αυτά που συνέβησαν μέσα στον χρόνο το βιβλίο που προβληματίζει νομίζω
ότι είναι: F. Halliday: Two Hours that Shook the World, September 11, 2001,
Causes and Consequences (Λονδίνο, Saqi Books, 2001).

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος
του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (ΕΚΕΜ).