Τρίτη λύση η συνύπαρξη, με τη μορφή είτε δύο κρατών είτε ομοσπονδίας

Αυτές τις ημέρες που όλα φαίνεται να καταρρέουν στη Μέση Ανατολή ­ τόσο η
πιθανότητα να αποκτήσουν οι Παλαιστίνιοι δικό τους κράτος όσο και η πιθανότητα
να ενσωματωθούν οι Ισραηλινοί σε μια περιοχή όπου οι Άραβες αποτελούν
συντριπτική πλειοψηφία ­ θεωρούμε χρέος μας να πούμε μερικές βασικές αλήθειες.

Ο ένας από μας είναι Παλαιστίνιος πατριώτης (και όχι εθνικιστής). Ο άλλος δεν
έχει άλλη πατρίδα από τη Γαλλία, γεγονός που δεν τον οδηγεί όμως να απαρνηθεί
ένα μέρος της κληρονομιάς του αρχαίου Ισραήλ, ούτε να αδιαφορεί για την τύχη
εκατομμυρίων Εβραίων που έχουν μαζί του κάτι κοινό.

Και οι δύο είμαστε ιστορικοί.

Η δημιουργία του κράτους του Ισραήλ συνοδεύθηκε, κάτω από τα αδιάφορα μάτια
του δυτικού και σοβιετικού κόσμου, από την υποχρεωτική έξοδο εκατοντάδων
χιλιάδων Παλαιστινίων. Σήμερα, αυτοί οι πρόσφυγες και οι απόγονοί τους δεν
αμφισβητούν την ύπαρξη του κράτους του Ισραήλ στον βαθμό που θα αναγνωριστεί η
αδικία που υπέστησαν και θα τεθούν σε διαπραγμάτευση τα δικαιώματά τους.

Δύο τρόμοι αλληλοτροφοδούνται αυτές τις ημέρες. Η παλαιστινιακή τρομοκρατία,
περιθωριακή την εποχή του Γιτζάκ Ράμπιν, έχει προσλάβει δραματικό χαρακτήρα. Η
ισραηλινή απάντηση, με τις «επιλεκτικές δολοφονίες», είναι κατά μία έννοια
ακόμη πιο δραματική. Πώς θα βγούμε από αυτή την κρίση; Τρεις λύσεις φαίνονται
«λογικές». Η πρώτη είναι η εκδίωξη των Παλαιστινίων από το λεγόμενο «Ερέτζ
Ισραήλ», το Μεγάλο Ισραήλ. Διανοείται κανείς πόσα εγκλήματα πρέπει να
διαπραχθούν για να επιτευχθεί αυτό το αποτέλεσμα; Πιστεύει κανείς ότι ο
αραβικός κόσμος μπορεί να το αποδεχθεί;

Η δεύτερη λύση είναι η αντίστροφη της πρώτης: η προώθηση των Ισραηλινών σε πιο
ήπιες περιοχές, στις Ηνωμένες Πολιτείες ή στην Ευρώπη. Είναι κάτι αδύνατο στο
άμεσο μέλλον. Μακροπρόθεσμα, όμως; Το βέβαιο είναι ότι οι Ισραηλινοί θέλουν να
μείνουν στη χώρα τους και δεν εννοούν να καταλήξουν σαν τη γαλλική Αλγερία. Η
τρίτη λύση είναι η συνύπαρξη, με τη μορφή είτε δύο χωριστών κρατών είτε μιας
ομοσπονδίας ή συνομοσπονδίας. Δύο θεμελιώδεις αρχές την καθιστούν ακόμη και
σήμερα δυνατή. Η πρώτη είναι η πολιτική, κοινωνική και οικονομική ισότητα,
κάτι που αφορά τόσο τους Παλαιστινίους του Ισραήλ όσο και τους Ισραηλινούς που
θα αποφάσιζαν να παραμείνουν σε παλαιστινιακό έδαφος. Η δεύτερη αρχή είναι η
αμοιβαιότητα. Κάθε αποκήρυξη της κυριαρχίας από τη μία πλευρά πρέπει να έχει
το ισοδύναμό της στην άλλη. Κι αυτό ισχύει για όλα τα προβλήματα,
συμπεριλαμβανομένων της Ιερουσαλήμ και των προσφύγων. Οφείλουμε να
παρατηρήσουμε ότι η κυβέρνηση του Αριέλ Σαρόν έχει ακολουθήσει μέχρι τώρα τον
αντίθετο δρόμο. Ακόμη κι αν έχει αναγνωρίσει με μισή καρδιά το δικαίωμα των
Παλαιστινίων για ένα κράτος, εννοεί το κράτος αυτό ως μια σειρά από
μπαντουστάν. Ένα τέτοιο κράτος δεν μπορεί να επιβιώσει και να αναπτυχθεί με
ειρηνικό τρόπο. Οι εξτρεμιστές και των δύο πλευρών το έχουν αντιληφθεί.

Ο Ελίας Σανμπάρ είναι αρχισυντάκτης της «Επιθεώρησης Παλαιστινιακών
Σπουδών». Ο Πιερ Βιντάλ-Νακέ είναι ιστορικός.