Το μπαχτσίσι… λαδώνει το τουρκικό κράτος

«Τριάντα τέσσερα, έψιλον κάπα εξακόσια δέκα, κάνε στην άκρη». Ήταν αργά το
απόγευμα. Σταμάτησα ένα περαστικό ταξί. Μπήκα γρήγορα, γιατί είχε κίνηση, αλλά
το αυτοκίνητο δεν ξεκίνησε. Ο οδηγός έκανε στην άκρη και σταμάτησε
μουρμουρίζοντας. «Τριάντα τέσσερα έψιλον κάπα», ήταν η δική του πινακίδα. Τον
είχε διατάξει η τροχαία να σταματήσει. Τα αυτοκίνητα της τροχαίας, εδώ, έχουν
ένα μεγάλο μεγάφωνο στη σκεπή. Έτσι, οι αστυνομικοί δεν χρειάζεται να βγαίνουν
έξω.

Ο οδηγός του αυτοκινήτου της τροχαίας κατέβασε το τζάμι του, ο ταξιτζής
έσκυψε, του έδωσε τα χαρτιά που είχε πάρει μαζί του. Εκείνος, τα εξέτασε. Ο
ταξιτζής γύρισε και πήρε κάποιο άλλο χαρτί από τη μπροστινή θήκη. Έσκυψε πάλι
και το έδωσε στον αστυνομικό. Ύστερα, πήρε τα χαρτιά του, έβαλε μπρος και
ξεκινήσαμε.

«Συγγνώμη, αδελφή». «Σας έγραψε;». «Πάνε είκοσι εκατομμύρια» (πέντε χιλιάδες
δραχμές), αναστέναξε. Δεν τον είχε γράψει. Αν τον έγραφε, για την παράνομη
στάση, θα πλήρωνε σαράντα. (Η δική μου κούρσα έκανε ενάμιση). Το κόλπο, μου
εξήγησε, είναι το εξής: «ξεχνάς» κάποιο χαρτί στο αυτοκίνητο. Έχεις, έτσι, την
ευκαιρία να δεις τις διαθέσεις του αστυνομικού. Συνήθως έχει «καλές
διαθέσεις», οπότε, μέσα στο χαρτί που είχες ξεχάσει, βάζεις το μπαχτσίσι και
εντάξει.

Το Ίδρυμα Κοινωνικών Ερευνών «TESEV» ανακοίνωσε πριν από μία εβδομάδα τα
αποτελέσματα έρευνας που διενήργησε, με την υποστήριξη του τουρκικού κράτους,
για τη «Διαφθορά στην Τουρκία».

Η έρευνα, που κυκλοφόρησε και σε βιβλίο με τον ίδιο τίτλο, πιστοποιεί ότι στην
Τουρκία δεν μπορείς να κάνεις σχεδόν τίποτα χωρίς να «ασημώσεις». Το συνολικό
ποσό που διατέθηκε εδώ, σε λαδώματα, τα τελευταία δύο χρόνια, ανέρχεται σε
-τουλάχιστον – τετρακόσια δεκαπέντε εκατομμύρια δολάρια (415.000.000). Κι αυτό
μόνο για ζητήματα καθημερινότητας.

Το 23% αυτού του ποσού φαίνεται να έχει πάει στην τροχαία, το 20% σε τελωνεία,
13% στην αστυνομία (εκτός της τροχαίας), 12% στην πρωτοβάθμια και
δευτεροβάθμια εκπαίδευση, 11% σε υποθηκοφυλακεία, 7% σε κρατικά νοσοκομεία, 7%
σε δικαστήρια, 6% σε δήμους, 6% σε εφορείες.

Στην Τουρκία το ρουσφέτι, η δάνεια και διαφοροποιημένη σε εμάς έννοια, που στα
τουρκικά σημαίνει λάδωμα (δίνω ρουσφέτι, δωροδοκώ, παίρνω ρουσφέτι,
δωροδοκούμαι), είναι περίπου θεσμοθετημένο. Αυτό «αποκαλύφθηκε» πριν από
μερικές ημέρες, όταν ξέσπασε σκάνδαλο με πρωταγωνιστή τον υπουργό Υγείας,
μέλος του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης, Οσμάν Ντουρμούς.

Ο υπουργός είχε φροντίσει με τρόπο να εκλεγεί ισόβιος πρόεδρος του ιδρύματος
(Υγείας και Εκπαίδευσης) του υπουργείου του και είχε μεταβιβάσει σε αυτό τη
διαχείριση διαφόρων δημόσιων σχολών, αλλά και την εκμετάλλευση ιαματικών
πηγών.

Το ένα έφερε το άλλο: φανερώθηκε, τελικά, πως όλα τα υπουργεία στην Τουρκία
έχουν δικά τους ιδρύματα, που εξυπηρετούν σκοπούς παρόμοιους με του
υπουργείου. Αν έχω καταλάβει καλά, τα ιδρύματα αυτά συγκροτούνται με απόφαση
του υπουργικού συμβουλίου και επικεφαλής τους είναι ο κατά καιρούς υπουργός, ο
οποίος μπορεί να αποφασίσει να εισπράττει το ίδρυμα «τέλος», για παράδειγμα,
από τις συνταγές των κρατικών νοσοκομείων με σκοπό να κατασκευαστεί ένα
νοσοκομείο. Κάποια στιγμή, το διοικητικό συμβούλιο του ιδρύματος μπορεί να
αποφασίσει να μετατραπεί το νοσοκομείο, που λειτουργεί υπό ειδικό καθεστώς, σε
συνεταιρισμό των ιδρυτών του και να γίνει αστικός μη κερδοσκοπικός
οργανισμός…

Ως αποτέλεσμα της συγκεκριμένης πρακτικής, όταν πηγαίνει κάποιος να βγάλει
διαβατήριο, μέσα στα χαρτιά που πρέπει να προσκομίσει για την έκδοση είναι και
ένα παράβολο για το «Ίδρυμα Ενίσχυσης της Αστυνομίας». Πηγαίνει να καταθέσει
μήνυση, πρέπει να αγοράσει ειδικό φάκελο υποβολής της μήνυσης από το «Ίδρυμα
Δικαιοσύνης». Πληρώνει πρόστιμο για τροχαία παράβαση, πρέπει να προσκομίσει
απόκομμα γραμματίου προσφοράς στο «Ίδρυμα Τροχαίας» κ.λπ.

Το ογδόντα πέντε τοις εκατό της τουρκικής κοινωνίας, όπως προκύπτει επίσης από
την έρευνα του TESEV, πιστεύει ότι δεν μπορεί να κάνει τίποτα χωρίς να
λαδώσει, πιστεύει, όμως, επίσης ότι το λάδωμα μπορεί να προληφθεί με πολιτική
απόφαση. Οι «καθρέφτες» χρησιμεύουν για να βλέπεις πάντοτε τον χειρότερο εαυτό
σου – ως φαίνεται.