Από «πρόεδρος» νομάρχης;

Η πρώτη συνάντηση Κληρίδη – Ντενκτάς έγινε σε θετικό κλίμα. Τα σενάρια όμως για την τελική κατάληξη των συνομιλιών ποικίλλουν

Το σενάριο δεν είναι καθόλου φανταστικό: Σκηνή πρώτη: Ο πρόεδρος Κληρίδης και
ο Ραούφ Ντενκτάς αρχίζουν, στις 16 Ιανουαρίου, τις απευθείας συνομιλίες τους
μέσα σε θετικό κλίμα και εν μέσω πολλών προσδοκιών για την επίλυση του
Κυπριακού.

Σκηνή δεύτερη: Περί τον Ιούνιο, και ύστερα από πολλές συναντήσεις,
διαπιστώνεται ότι οι διαφορές δεν μπορούν να γεφυρωθούν και οι συνομιλίες
καταρρέουν.

Σκηνή τρίτη: Η ένταση διαδέχεται το διαπραγματευτικό κλίμα. Η Άγκυρα
επανέρχεται στην πολιτική των απειλών για προσάρτηση των κατεχομένων και ο
Ντενκτάς για αιματοχυσία, αν η Ευρωπαϊκή Ένωση εντάξει την Κύπρο στους κόλπους
της.

Σκηνή τέταρτη: Τα Ηνωμένα Έθνη, Αμερικανοί και Βρετανοί μεσολαβητές, σπεύδουν
να διασώσουν τη διαδικασία και να επαναφέρουν στο τραπέζι των συνομιλιών
Κληρίδη και Ντενκτάς με πιέσεις προς κάθε κατεύθυνση.

Σκηνή πέμπτη: Με το πλήρωμα του χρόνου η Ευρωπαϊκή Ένωση, κατά τας γραφάς της
και τις δηλώσεις αξιωματούχων της, αποφασίζει την ένταξη της Κύπρου χωρίς λύση
του προβλήματος. Στη Λευκωσία και την Αθήνα πανηγυρίζουν.

Σκηνή έκτη: Η Άγκυρα δημιουργεί πολεμικό κλίμα με προκλήσεις και επεισόδια
στην Κύπρο και παραβιάσεις στο Αιγαίο. Ο Ετζεβίτ ανακοινώνει ενώπιον της
τουρκικής Εθνοσυνέλευσης την προσάρτηση της κατεχόμενης Κύπρου στην Τουρκία.
Τα γεράκια στην Άγκυρα πανηγυρίζουν, με τη σειρά τους.

Δεν πρόκειται για σενάριο πολιτικής φαντασίας αφού συνιστά προβολή, στο
κοντινό μέλλον, διακηρυγμένων απειλών και προθέσων της Άγκυρας. Με ένα
ερωτηματικό. Και του Ραούφ Ντενκτάς;

Το ερώτημα ηχεί παράδοξα, καθώς χρόνια τώρα οι εκτιμήσεις της ελληνικής
πολιτικής είναι πως Άγκυρα και Ντενκτάς πάνε πακέτο. Τα τελευταία χρόνια,
μάλιστα, Ετζεβίτ και Ντενκτάς συναγωνίζονται σε κορόνες αδιαλλαξίας.

Ο ένας είναι ο πρωθυπουργός της εισβολής, ο άνθρωπος που έστειλε το 1974 τον
τουρκικό στρατό στο νησί και έδρεψε τις δάφνες.

Ο άλλος, όμως, είναι ο ιστορικός ηγέτης των Τουρκοκυπρίων. Η δράση του
εναντίον των Ελληνοκυπρίων τον έκανε εθνικό ήρωα στην Τουρκία, σε βαθμό που να
μην μπορεί να χαραχθεί τουρκική πολιτική για το Κυπριακό χωρίς αυτόν,
δεκαετίες τώρα.

Αν προχωρήσουμε λίγο παρακάτω το σενάριο της αρχής, θα δούμε πού οδηγεί. Με
την προσάρτηση τα προσχήματα θα παραμεριστούν, το ψευδοκράτος που
αυτοαποκαλείται «Τουρκική Δημοκρατία της Βορείου Κύπρου» θα μεταβληθεί σε
τουρκική επαρχία. «Η εξωτερική πολιτική και η άμυνα θα ασκούνται από την
Άγκυρα», διευκρίνισε ο Ετζεβίτ, όταν μίλησε για πρώτη φορά για προσάρτηση.

Και ο «πρόεδρος» Ντενκτάς τι θα γίνει; Στην καλύτερη περίπτωση έπαρχος ή
νομάρχης που θα διανέμει τα χρήματα που θα φτάνουν από την Άγκυρα. Αυτό το
κάνει και σήμερα αλλά με διαφορετικό κύρος και αίγλη.

Ο ίδιος ο Ντενκτάς παραπονέθηκε πρόσφατα, και μάλιστα σε δηλώσεις του στην
Τουρκία, πως απέτυχε και δεν έκανε τίποτα στη ζωή του. Γιατί όμως να
διακατέχεται από τέτοια θλιβερά αισθήματα ένας που ξεκίνησε ως νεαρός
δικηγόρος του βρετανικού στέμματος στα χρόνια της αποικιοκρατίας στην Κύπρο
και κατάφερε να θεωρείται περίπου εθνικός ήρωας των Τούρκων;

Η ψυχολογική ερμηνεία της στάσης των πρωταγωνιστών της ιστορίας είναι ασφαλώς
μια εκδοχή. Υπάρχουν όμως και τα αντικειμενικά δεδομένα και τα δεδομένα
συγκεκριμένων πολιτικών και στρατηγικών. Η αδιάλλακτη πολιτική της Άγκυρας και
του ίδιου, επί δεκαετίες, έφτασε σε αδιέξοδο.

Το Κυπριακό μάλιστα αποκτά τον χαρακτήρα του επείγοντος, καθώς η ένταξη της
Κύπρου βρίσκεται στο επόμενο κύμα και τα χρονικά περιθώρια εξαντλούνται.

Καθώς, κατά συνέπεια, μέσα στο νέο σκηνικό παίζεται εκτός των άλλων και η
προσωπική του τύχη, αν θα παραμείνει δηλαδή μια παντουρκική εθνική φυσιογνωμία
ή αν θα μεταβληθεί σε έναν αξιωματούχο της κυβέρνησης της Άγκυρας, ο Ντενκτάς
δείχνει με τις τελευταίες κινήσεις του ότι αποφάσισε «να παίξει γερά». Όχι
μόνον για τον ίδιο, αλλά ενδεχομένως και για τον γιο του που κάνει πολιτική
καριέρα σ’ ένα πολιτικό σκηνικό στο οποίο κυριαρχεί η επιβλητική σκιά του
πατέρα του.

Αν η συλλογιστική αυτή έχει βάση, τότε ο Ντενκτάς δεν πρέπει να αισθάνεται και
πολύ ευτυχής, με την προοπτική προσάρτησης των κατεχομένων στην Τουρκία, ως το
τελικό αποτέλεσμα μιας αδιάλλακτης πολιτικής. Αυτό το ενδεχόμενο θα τον έθετε,
ουσιαστικά, σε τιμητική αποστρατεία.

Αν, από την άλλη, στόχος του είναι να συνδέσει το όνομά του με την επέκταση
της τουρκικής επικράτειας στη μισή Κύπρο, εισπράττοντας τις ανάλογες τιμές και
την υστεροφημία, είχε πολλές «ευκαιρίες» να το κάνει στο παρελθόν.

Πάντως, ο Κληρίδης και ο Ντενκτάς λένε ότι βιάζονται. Ο Κύπριος πρόεδρος έχει
έναν πραγματικά ουσιαστικό λόγο. Δεν θέλει να φτάσει η ώρα της ένταξης με τις
συνομιλίες σε εκκρεμότητα, γιατί αυτό θα τον άφηνε εκτεθειμένο σε εκβιασμούς
είτε ως προς τη λύση είτε ως προς την ένταξη. Αυτός είναι και ο μεγαλύτερος
φόβος της ελληνοκυπριακής πλευράς. Ότι δηλαδή το σχέδιο των ξένων είναι ένα
πακέτο «λύσης – ένταξης»…

Μένει, βεβαίως, ανοικτό το ανάποδο σενάριο από εκείνο που περιγράψαμε στην
αρχή. Το σενάριο της συμφωνίας. Τις λεπτομέρειές του στην εκδοχή αυτή θα τις
γράψουν οι Κληρίδης και Ντενκτάς μέσα από ένα σκληρό διαπραγματευτικό
«πάρε-δώσε». Αν θα έχει το σενάριο αυτό χρώμα Κληρίδη ή χρώμα Ντενκτάς, θα
εξαρτηθεί από το ποιος έχει τα πιο δυνατά διαπραγματευτικά ατού.

Μεταμορφώθηκε σε μια νύχτα σε υπέρμαχο των συνομιλιών

Ο Ραούφ Ντενκτάς από τη μια νύχτα στην άλλη μεταμορφώθηκε σε υπέρμαχο των
συνομιλιών και της λύσης του Κυπριακού. Εκεί που ορκιζόταν πως οι
Τουρκοκύπριοι θα μπουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση μόνο μαζί με τη «μητέρα πατρίδα»,
τώρα λέει πως δεν πειράζει, αν προηγηθούν. Εκεί που κραύγαζε πως το τρένο της
Ευρώπης θα βρει μπροστά του τα τουρκικά τείχη και θα συντριβεί, τώρα θέλει να
επιβιβασθεί.

Όλα αυτά δεν πρέπει με κανέναν τρόπο να οδηγούν σε υπερεκτίμηση της όποιας
«στροφής» της τουρκικής πολιτικής στο Κυπριακό, μιας πολιτικής που έχει
διακριθεί από το 1950 για τη μεθοδικότητα και τη μακροπρόθεσμη στόχευσή της
και με αποτέλεσμα τη σημερινή διχοτομική κατάσταση στο νησί. Συνιστούν
υπογράμμιση παραγόντων και παραμέτρων που θα προσμετρήσουν μαζί ασφαλώς με
πολλούς άλλους στο μεγάλο διαπραγματευτικό παιχνίδι για την επίλυση του
Κυπριακού που ήδη έχει αρχίσει.

Ούτε σημαίνουν ότι ο Ρ. Ντενκτάς είναι έτοιμος να εγκαταλείψει τη θέση του για
συνομοσπονδία. Το ότι έπαψε να μιλά γι’ αυτήν δεν σημαίνει ότι δεν θα
επιμείνει μέχρι τέλους για δύο κράτη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ούτε
ασφαλώς είναι έτοιμος να «αμαυρώσει» την προσωπική του ιστορία.

Ήδη, ο Ρ. Ντενκτάς θριαμβολογεί ότι έπεισε τους Ευρωπαίους πως δεν είναι η
αδιάλλακτη πλευρά. Όμως, το παιχνίδι που άρχισε, αν και χρονικά περιορισμένο,
πάει πολύ πιο μακριά. Δεν είναι αυτήν τη φορά απλά μια μάχη εντυπώσεων, διότι
το ναυάγιο θα έχει κόστος. Για κάθε πλευρά.