Κολλάει στη γραφειοκρατία η κατάργηση δηλώσεων

Η γραφειοκρατία μπλοκάρει τις μεταρρυθμίσεις στη φορολογία. Σημαντικές
αλλαγές, οι οποίες θα μπορούσαν να υλοποιηθούν άμεσα και να αποτελέσουν το
πρώτο βήμα για την απλοποίηση των διαδικασιών, κολλάνε στα γρανάζια της
γραφειοκρατίας, με αποτέλεσμα να καθυστερεί και ο εκσυγχρονισμός του
φορολογικού συστήματος της χώρας. Πρόκειται για αλλαγές που έχουν ήδη τεθεί
προς συζήτηση στο τραπέζι του υπουργείου Οικονομικών, αλλά η υιοθέτησή τους
από το 2002 προσκρούει σε εμπόδια.

Μεταξύ των αλλαγών αυτών είναι:

* Η κατάργηση της υποχρέωσης υποβολής της φορολογικής δήλωσης για τους
μισθωτούς και τους συνταξιούχους που έχουν εισόδημα μέχρι 1,5 εκατ. δρχ.

* Η κατάργηση της υποβολής των δεκάδων δικαιολογητικών δαπανών των
φορολογουμένων που συνοδεύουν τη φορολογική δήλωση.

* Η κατάργηση των τεκμηρίων διαβίωσης Ι.Χ. αυτοκινήτου και μοτοσυκλέτας για
τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους.

* Η κατάργηση της μοναδικής, για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, υποχρέωσης που υπάρχει
στην Ελλάδα να θεωρούνται τα φορολογικά στοιχεία των επιτηδευματιών και των
επιχειρήσεων.

Οι αλλαγές αυτές, όπως εκτιμούν αρμόδια στελέχη του υπουργείου Οικονομικών, αν
εφαρμόζονταν, θα απήλλασσαν τα εκατομμύρια των φορολογουμένων από αρκετή
ταλαιπωρία, στην οποία υποβάλλονται σήμερα, θα ανακούφιζαν το φορολογικό
σύστημα της χώρας από πολύπλοκες και δαιδαλώδεις διαδικασίες και θα περιόριζαν
σημαντικά το μεγάλο κόστος της διαχείρισης του φορολογικού συστήματος, που
οφείλεται στις πολύπλοκες διαδικασίες του.

Καθυστερεί

Σύμφωνα με πληροφορίες, η ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών έχει ζητήσει από
τις αρμόδιες υπηρεσίες να εξετάσουν τη δυνατότητα κατάργησης, από το επόμενο
έτος, της υποχρεωτικής υποβολής φορολογικής δήλωσης για τους φορολογουμένους
που έχουν εισοδήματα μόνο από μισθούς και συντάξεις και μέχρι 1,5 εκατ. δρχ. Η
πρόταση αφορά στην κατάργηση της σχετικής υποχρέωσης από τις δηλώσεις που θα
υποβληθούν το 2002 με τα εισοδήματα που θα αποκτηθούν το 2001. Όμως, με βάση
τα μέχρι τώρα δεδομένα, δεν διαφαίνονται ισχυρές πιθανότητες να υιοθετηθεί
άμεσα η πρόταση αυτή, καθώς προβάλλονται μια σειρά από εμπόδια που αφορούν σε
γραφειοκρατικές διαδικασίες. Οι διαδικασίες αυτές σχετίζονται με το ότι πολλοί
φορείς του δημόσιου αλλά και του ιδιωτικού τομέα στις συναλλαγές τους με τους
φορολογουμένους ζητούν εκκαθαριστικό της φορολογικής τους δήλωσης ως
αποδεικτικό για το εισόδημα που δηλώνουν στην Εφορία. Μεταξύ αυτών, είναι η
ίδια η Εφορία για αγοραπωλησίες και μεταβιβάσεις ακινήτων, το ΙΚΑ για τη
χορήγηση του ΕΚΑΣ, οι τράπεζες για τη χορήγηση δανείων κ.ά. Το εμπόδιο που
προβάλλεται στην υλοποίηση του μέτρου αφορά στο πώς θα διεκπεραιώνουν τις
υποθέσεις τους αυτές οι φορολογούμενοι οι οποίοι δεν θα υποβάλλουν φορολογική
δήλωση, καθώς δεν θα διαθέτουν εκκαθαριστικό σημείωμα της Εφορίας. Επίσης,
προβάλλεται ως επιχείρημα ενάντια στην υιοθέτηση του μέτρου το ότι, αν
καταργηθεί η υποχρέωση υποβολής δήλωσης για μια μεγάλη κατηγορία
φορολογουμένων, δεν θα μπορούν να εξαχθούν αξιόπιστα στατιστικά στοιχεία
σχετικά με τη φορολογία εισοδήματος (αριθμός δηλώσεων, ύψος δηλωθέντος
εισοδήματος κ.ά).

Οι διαδικασίες αυτές προκαλούν δισταγμό στο υπουργείο Οικονομικών όσον αφορά
στη λήψη της απόφασης για την υιοθέτηση του μέτρου, αν και πολλά στελέχη
υποστηρίζουν ότι υπάρχουν λύσεις για να ξεπεραστούν τα γραφειοκρατικά εμπόδια.
Σύμφωνα με πληροφορίες, την οριστική απόφαση σχετικά με το μέτρο αυτό θα
κληθεί να λάβει ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Χριστοδουλάκης,
στις αρχές του επόμενου έτους.

Τα τεκμήρια

Σε ισχύ θα εξακολουθήσουν να είναι και το 2002 και τα τεκμήρια διαβίωσης Ι.Χ.
αυτοκινήτων και μοτοσυκλετών των φορολογουμένων, παρ’ ότι είναι γενικά
παραδεκτό ότι δεν συμβάλλουν στον περιορισμό της φοροδιαφυγής. Είναι κοινό
μυστικό ότι η συντριπτική πλειονότητα των φορολογουμένων, είτε έχουν χαμηλά
είτε υψηλά εισοδήματα, καλύπτουν τα τεκμήρια διαβίωσης. Αυτό ισχύει σχεδόν εξ
ολοκλήρου για τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους. Ωστόσο, παρά τις
προτάσεις που έχουν υποβληθεί για την κατάργηση των τεκμηρίων διαβίωσης Ι.Χ.
αυτοκινήτων και μοτοσυκλετών για τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους, τα
τεκμήρια θα παραμείνουν σε ισχύ και για τα εισοδήματα που θα δηλωθούν στην
Εφορία το 2002. Και στην περίπτωση αυτή υπερίσχυσε ο φόβος ότι θα
καλλιεργούνταν στους φορολογουμένους η εντύπωση χαλάρωσης των ελέγχων της
Εφορίας και πως αυτό θα είχε επιπτώσεις στα φορολογικά έσοδα.

Η θεώρηση

Αμετάβλητο θα παραμείνει και το 2002 το καθεστώς υποχρεωτικής θεώρησης των
φορολογικών στοιχείων από τους φορολογουμένους και τις επιχειρήσεις, το οποίο,
παρ’ ότι το μέτρο αυτό δεν ισχύει σε καμία χώρα της Ευρώπης, αποτελεί αιτία
ταλαιπωρίας για χιλιάδες φορολογουμένους και παράλληλα δεν αντιμετωπίζει το
πρόβλημα της φοροδιαφυγής που γίνεται με τα πλαστά και εικονικά, αλλά
θεωρημένα, τιμολόγια. Όπως προκύπτει από τους ελέγχους των φορολογικών αρχών,
η αγορά έχει γεμίσει από εικονικά φορολογικά στοιχεία (τιμολόγια), τα οποία
είναι θεωρημένα από… την Εφορία. Η ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών έχει
αναβάλει την επανεξέταση του συγκεκριμένου μέτρου για τη δεύτερη φάση της
φορολογικής μεταρρύθμισης, το 2003, παρ’ ότι οι σχετικές αποφάσεις θα
μπορούσαν να ληφθούν πιο γρήγορα.

Το χαρτοβασίλειο των δικαιολογητικών

Σε εμπόδια σκοντάφτει και η κατάργηση της υποχρέωσης υποβολής, μαζί με τη
φορολογική δήλωση, των δικαιολογητικών αποδείξεων δαπανών και των άλλων
πιστοποιητικών που ορίζει η νομοθεσία. Η συζήτηση είναι, τουλάχιστον σε αυτήν
τη φάση, να καταργηθεί η σχετική υποχρέωση για τους φορολογουμένους που θα
υποβάλουν τη δήλωσή τους μέσω του Ίντερνετ, προκειμένου να δοθεί ένα επιπλέον
κίνητρο προς την κατεύθυνση αυτή.

Στην ουσία, πρόκειται για όλο αυτό το χαρτοβασίλειο των δικαιολογητικών
αποδείξεων δαπανών και άλλων πιστοποιητικών που υποχρεούνται να υποβάλουν οι
φορολογούμενοι στην Εφορία μαζί με τη φορολογική τους δήλωση. Τα «χαρτιά»
αυτά, στην πλειονότητά τους, δεν υποβάλλονται σε κανέναν έλεγχο από την
Εφορία. Αντίθετα, αποτελούν αιτία ταλαιπωρίας αλλά και αύξησης του
διαχειριστικού κόστους που απαιτεί η συγκέντρωσή τους από τις φορολογικές
αρχές.

Ωστόσο, η κατάργηση της υποχρέωσης αυτής, που δεν ισχύει σε πολλές ευρωπαϊκές
χώρες, προσκρούει στον φόβο που εκφράζεται από στελέχη του υπουργείου
Οικονομικών για το ενδεχόμενο να υπάρξουν απώλειες φορολογικών εσόδων, αν οι
φορολογούμενοι αφεθούν ελεύθεροι να δηλώσουν τα εισοδήματά τους και τις
δαπάνες τους.

Το θέμα αυτό είχε τεθεί προς συζήτηση και τους πρώτους μήνες του 2001 για τους
φορολογουμένους που θα υπέβαλαν τη δήλωσή τους μέσω του Ίντερνετ. Η πρόταση
προέβλεπε να υποχρεωθούν οι φορολογούμενοι να διατηρήσουν στο σπίτι τους τα
δικαιολογητικά των δαπανών τους και των βεβαιώσεων των αποδοχών τους και να τα
επιδείξουν στην περίπτωση που υποβληθούν σε έλεγχο. Τελικά, οι φόβοι
επικράτησαν και αποφασίσθηκε οι φορολογούμενοι αυτοί να αποστείλουν τα
δικαιολογητικά μέσω Ταχυδρομείου στη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών
Συστημάτων του υπουργείου Οικονομικών. Στην ουσία, οι συγκεκριμένοι
φορολογούμενοι υποβλήθηκαν και πάλι στη διαδικασία αποστολής στοιχείων της
δήλωσής τους μέσω του Ταχυδρομείου. Όσον αφορά στα δικαιολογητικά των δηλώσεων
που θα υποβληθούν το 2002 μέσω Ίντερνετ, δεν έχει ληφθεί ακόμη οριστική
απόφαση.