Η παγκοσμιοποίηση ενώνει πλούσιους και φτωχούς

Μετά τον καταστροφικό μήνα Σεπτέμβριο, όταν οι τρομοκρατικές επιθέσεις και τα
αντίποινα των Ηνωμένων Πολιτειών πύκνωσαν τα σύννεφα πάνω από την παγκόσμια
οικονομία, ο Νοέμβριος έδειξε την προσαρμοστικότητα της διαδικασίας της
παγκοσμιοποίησης. Η παγκόσμια οικονομική επιβράδυνση έχει ως αποτέλεσμα οι
περισσότερες χώρες του πλανήτη να ενωθούν, όχι μόνο για τη δίωξη των
τρομοκρατών αλλά και για την ενίσχυση της παγκόσμιας συνεργασίας. Διάφορες
εξελίξεις του Νοεμβρίου ενισχύουν τις ελπίδες για τη δημιουργία μιας
ισχυρότερης διεθνούς κοινότητας, με τα οικονομικά οφέλη που αυτή συνεπάγεται.

Θετικές εξελίξεις

Πρώτον, περισσότερες από 100 χώρες δήλωσαν παρουσία στο Μαρακές του Μαρόκου,
προκειμένου να ολοκληρώσουν μια μοναδική συμφωνία των Ηνωμένων Εθνών για τον
περιορισμό των παγκόσμιων κλιματικών αλλαγών. Οι χώρες αυτές συμφώνησαν να
μειώσουν τις εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου.
Πράγματι, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν ακόμη υπογράψει τη συμφωνία, παρά το
γεγονός ότι εκπέμπουν τον μεγαλύτερο όγκο αερίων που συμβάλλουν στη δημιουργία
του φαινομένου του θερμοκηπίου. Ωστόσο, το γεγονός ότι ο κόσμος μπορεί να
συμφωνήσει, παρά την απουσία των Ηνωμένων Πολιτειών, μπορεί να μας γεννά
ελπίδες για το μέλλον. Καμιά χώρα, από μόνη της, ακόμη και η μεγαλύτερη
οικονομία του πλανήτη, δεν μπορεί να εμποδίσει τη συνεργασία των υπολοίπων.
Κάποια στιγμή, σύντομα, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι πολύ πιθανόν να επανέλθουν
στο τραπέζι αυτών των παγκόσμιων διαπραγματεύσεων.

Ο Jeffrey Sachs είναι Καθηγητής Οικονομικών και διευθυντής του Κέντρου Διεθνούς Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ

Δεύτερον, η παγκόσμια κοινότητα υποδέχθηκε την Κίνα ως μέλος του Παγκόσμιου
Οργανισμού Εμπορίου. Για εκατοντάδες χρόνια, η Κίνα επέλεγε να μη συμμετέχει
στην παγκόσμια οικονομία. Στα μέσα του 19ου αιώνα, υπέφερε στα χέρια των
ευρωπαϊκών υπερδυνάμεων, οι οποίες προηγήθηκαν της Κίνας στη βιομηχανία και
την τεχνολογία. Μάλιστα, χρησιμοποίησαν αυτή την ισχύ για να αναγκάσουν τη
δυναστεία των Τσινγκ να κάνει υποχωρήσεις.

Στη συνέχεια, για περισσότερα από 100 χρόνια η Κίνα αντιμετώπιζε προβλήματα.
Μόλις τα τελευταία 20 χρόνια η Κίνα αποφάσισε να ενσωματωθεί στο παγκόσμιο
εμπορικό σύστημα. Η πρόσφατη είσοδος της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό
Εμπορίου είναι ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Η Κίνα επανήλθε
στην παγκόσμια κοινότητα ως μια συνεργάσιμη, σταθερή και πανίσχυρη χώρα, η
οποία θα είναι μία από τις κορυφαίες δυνάμεις του παγκόσμιου εμπορίου τα
επόμενα χρόνια.

Τρίτον, περισσότερες από 140 χώρες συμφώνησαν στην Ντόχα του Κατάρ να
ξεκινήσουν έναν νέο γύρο διαπραγματεύσεων για την απελευθέρωση του παγκόσμιου
εμπορίου. Ύστερα από πολλά χρόνια παγκόσμιων αντιδράσεων για το ελεύθερο
εμπόριο, σχεδόν όλες οι χώρες του πλανήτη επέλεξαν το εμπόριο αντί του
προστατευτισμού. Σημαντικό είναι, επίσης, το γεγονός ότι οι αναπτυσσόμενες
χώρες κατάφεραν να περάσουν στην ατζέντα των διαπραγματεύσεων πολλά από τα
θέματα που τις απασχολούν. Οι φτωχές χώρες κέρδισαν καλύτερη πρόσβαση στα
αναγκαία για τον πληθυσμό τους φάρμακα και με τις πιέσεις που άσκησαν
κατάφεραν να αποσπάσουν υποσχέσεις ότι οι πλούσιες χώρες θα καταπολεμήσουν τον
προστατευτισμό που εφαρμόζεται σε πολλούς κλάδους.

Τέταρτον, ο πόλεμος στο Αφγανιστάν, όχι μόνον εξελίχθηκε ταχύτατα στο έδαφος
αλλά οδήγησε και σε πολλές διπλωματικές επιτυχίες. Τα Ηνωμένα Έθνη θα παίξουν
έναν κεντρικό ρόλο στη δημιουργία μιας βιώσιμης κυβέρνησης σε αυτήν τη χώρα
και στον συντονισμό της παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας στον αφγανικό λαό. Ο
αυξανόμενος ρόλος των Ηνωμένων Εθνών σε αυτήν τη διαδικασία βάζει τη σφραγίδα
του Διεθνούς Δικαίου και της διπλωματίας στον αγώνα ενάντια στην τρομοκρατία
και διαβεβαιώνει πολλές χώρες ότι αυτή είναι μια πραγματικά διεθνής προσπάθεια
και όχι απλώς μια αμερικανική εκστρατεία.

Το μήνυμα

Η πινακίδα σε δρόμο της Σαγκάης γράφει: «Η Κίνα εισέρχεται στον Παγκόσμιο
Οργανισμό Εμπορίου». Η είσοδος της ασιατικής χώρας στον ΠΟΕ αποτελεί ένα
σημαντικό βήμα προς την παγκοσμιοποίησηΕνώ όλα αυτά αποτελούν σημαντικά
επιτεύγματα, στέλνουν ένα σημαντικό μήνυμα: Η παγκόσμια κοινότητα ανακαλύπτει
νέους τρόπους να συνεργαστεί, παρά την παγκόσμια ύφεση και τα προβλήματα που
προκαλεί η τρομοκρατία. Ο αυξανόμενος ρόλος των διεθνών οργανισμών κάτω από
την ομπρέλα των Ηνωμένων Εθνών προσφέρει μεγαλύτερη αισιοδοξία ότι οι διαφορές
μπορούν να επιλυθούν ειρηνικά και αποτελεσματικά, ενώ διαπιστώνεται και
σημαντική συνεισφορά της επιστημονικής κοινότητας, όπως στη συνθήκη για την
αλλαγή του παγκόσμιου κλίματος. Καμιά χώρα δεν θέλει να είναι απούσα σε αυτή
την παγκόσμια διαδικασία. Την είσοδο της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό
Εμπορίου είναι σίγουρο ότι θα ακολουθήσει, τα επόμενα χρόνια, η είσοδος της
Ρωσίας.

Οι ακαδημαϊκοί και οι πολιτικοί παρατηρητές συζητούν για το κατά πόσον η
παγκοσμιοποίηση αποτελεί ένα πραγματικό φαινόμενο ή ένα απλό σλόγκαν, κατά
πόσον ωφελεί ή βλάπτει και κατά πόσον αποτελεί μια εύθραυστη διαδικασία που
μπορεί να ανατραπεί ή μια στέρεα διαδικασία που θα επιταχυνθεί τα επόμενα
χρόνια. Η άποψή μου είναι ότι αποτελεί μια ισχυρή και θετική δύναμη. Προσφέρει
στις χώρες τα οφέλη από την αύξηση του παγκόσμιου εμπορίου, την ταχύτερη
διάδοση των νέων τεχνολογιών για το αμοιβαίο συμφέρον και γεννά ελπίδες για
λιγότερη βία και σύγκρουση μεταξύ των κρατών. Οι συμφωνίες του Νοεμβρίου
δείχνουν ότι το μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη μοιράζεται αυτές τις ελπίδες και
είναι έτοιμο να διαθέσει πολιτικούς πόρους για την εξασφάλιση της επιτυχίας
αυτής της διαδικασίας.

Κρίσιμος ο ρόλος του ΟΗΕ

Είναι βέβαιον ότι η παγκοσμιοποίηση απαιτεί διεθνή καθοδήγηση και κανόνες. Δεν
μπορεί να είναι ένα παιχνίδι των πλουσίων εναντίον των φτωχών. Δεν μπορεί να
λειτουργήσει χωρίς Διεθνές Δίκαιο και διεθνείς οργανισμούς.

Γι’ αυτόν τον λόγο είναι αξιοσημείωτη η συμμετοχή των Ηνωμένων Εθνών στις
συμφωνίες του Νοεμβρίου. Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν δείξει την αξία τους στην
παγκόσμια διαχείριση του περιβάλλοντος, στο παγκόσμιο εμπόριο, στην
ανασυγκρότηση των κρατών και στην παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας. Οι Οργανισμοί
των Ηνωμένων Εθνών θα έχουν έναν κρίσιμο ρόλο να παίξουν τα επόμενα χρόνια
στην παροχή βοήθειας στις εξαθλιωμένες χώρες της Αφρικής και στην παραγωγή
μεγαλύτερου οφέλους από τη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης. Αυτόν τον μήνα, το
Νόμπελ Ειρήνης θα μοιραστούν ο Κόφι Ανάν, γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, και ο
ίδιος ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών. Το βραβείο αποτελεί αναγνώριση του ρόλου
που παίζουν τώρα τα Ηνωμένα Έθνη, αλλά και ­ κυρίως ­ του ρόλου που πρέπει να
εξακολουθήσουν να παίζουν στην προώθηση μιας επιτυχημένης και ειρηνικής
παγκοσμιοποίησης.

(c) Project Syndicate, Νοέμβριος 2001