Και μετά την 3η Δεκέμβρη… τι;

ΚΑΘΕ χρόνο στις 3 Δεκέμβρη οι πολίτες με αναπηρίες γίνονται το επίκεντρο της
αναφοράς, της προσοχής και του ενδιαφέροντος των ασχολουμένων με τα κοινά και
των ανθρώπων της ενημέρωσης. Είναι, βλέπετε, η Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με
Ειδικές Ανάγκες.

Εφέτος, όπως και κάθε χρόνο, θα γίνουν πάμπολλες εκδηλώσεις με επίκεντρο τον
συγκεκριμένο κοινωνικό χώρο. Θα ειπωθούν πολλά, θα εξαγγελθούν ουκ ολίγα. Και
το ερώτημα είναι: Μετά την 3η Δεκέμβρη… τι; Καλά όλα αυτά, τη συγκεκριμένη
ημέρα. Όλη την υπόλοιπη, όμως, χρονιά τι γίνεται;

Είναι αλήθεια ότι η θέση στην κοινωνία των πολιτών με αναπηρίες εν έτει 2001
δεν έχει καμιά σχέση με τη θέση που ΔΕΝ είχαν πριν από είκοσι ή πριν από
τριάντα χρόνια. Αρκεί να θυμίσουμε τον νόμο που όριζε ότι για να προσληφθεί
κάποιος σε εργασία, θα έπρεπε να είναι «υγιής και αρτιμελής». Σε αντίθετη
περίπτωση χανόταν στον «κοινωνικό Καιάδα» που υπήρχε και που δυστυχώς δεν έχει
εκλείψει ακόμη, παρά τα σημαντικά βήματα που έγιναν.

Θα στερείται αντικειμενικότητας, όποιος θα αμφισβητήσει ότι μετά το 1981
καταβλήθηκαν συντονισμένες προσπάθειες για τη βελτίωση και την αναβάθμιση της
θέσης των ατόμων με ειδικές ανάγκες, όπως αρχικά χαρακτηρίστηκαν οι πολίτες με
αναπηρίες. Χάρη στην πολιτική βούληση της κυβέρνησης της Αλλαγής και, κυρίως,
με τους αγώνες των αναπήρων, έγιναν νόμοι του κράτους που έδιναν ίσες
ευκαιρίες σε όσους συμπολίτες μας ήταν αδύνατη η κάθε είδους πρόσβαση στο
κοινωνικό γίγνεσθαι. Ήμουν αυτόπτης και αυτήκοος μάρτυρας σε μια επίσκεψη του
Ανδρέα Παπανδρέου στο Κέντρο Αποκατάστασης Τυφλών στην Καλλιθέα, όταν ο τότε
πρόεδρος της ΕΣΑΕΑ, ο Παναγιώτης Κουρουμπλής του είπε: «Κύριε Πρόεδρε, οι
συνάδελφοι με κινητικές αναπηρίες έχουν πρόβλημα πρόσβασης στους δημόσιους
χώρους». Και ο αείμνηστος πρωθυπουργός είχα απαντήσει: «Αυτό που με απασχολεί,
είναι το πώς όλα τα άτομα με ειδικές ανάγκες θα αποκτήσουν πρόσβαση όχι μόνο
χωροταξική, αλλά επαγγελματική, κοινωνική, θεραπευτική και μορφωτική, σε μια
κοινωνία που θα τους ανοίξει τις πόρτες».

Θα χρειαζόταν πολύς χώρος για να καταγραφούν όλα όσα έγιναν όλα αυτά τα χρόνια
από την Πολιτεία αλλά και από την κοινωνία, που με τον αδιάκοπο αγώνα του
αναπηρικού και γονεϊκού συνδικαλιστικού κινήματος αποδέχτηκαν στην πράξη την
ικανοποίηση των αιτημάτων ζωής και κοινωνικής ενσωμάτωσης των συμπολιτών μας
με αναπηρίες. Όμως, ο δρόμος είναι ακόμη μακρύς. Απίστευτα μακρύς και
δύσβατος, αν σκεφτούμε ότι οφείλουμε να πετύχουμε όχι μόνο την οικονομική αλλά
και την κοινωνική σύγκλιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, της οποίας η Ελλάδα είναι
«πλήρες μέλος». Διότι είναι πολλά τα άλυτα προβλήματα των πολιτών με
αναπηρίες, παρά τα σημαντικά βήματα που έγιναν…

Ας δούμε, σε γενικές γραμμές, κάποια από αυτά…

* Υπάρχει μεγάλη έλλειψη δημόσιων κέντρων φυσικής αποκατάστασης για
όσους συνανθρώπους μας το χρειάζονται ύστερα από ένα σοβαρό ατύχημά τους.

* Σε πολλές περιπτώσεις ο νόμος 2643/98 για τις προσλήψεις πολιτών με
αναπηρίες ακυρώνεται στην πράξη, αφού είτε προσλαμβάνονται σε θέσεις, στις
υποχρεώσεις των οποίων αδυνατούν να ανταποκριθούν για φυσικούς λόγους είτε
προκηρύσσονται θέσεις οι οποίες καλύπτουν μικρό μέρος της μεγάλης ανεργίας που
υπάρχει στον χώρο των ευπαθών αυτών ομάδων.

* Κάτι πάρα πολύ βασικό, είναι ότι δεν έχει δοθεί βάρος στον τομέα της
πρόληψης των διαφόρων αναπηριών.

* Χιλιάδες παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες βρίσκονται
ουσιαστικά εκτός εκπαιδευτικής διαδικασίας λόγω έλλειψης (και στελέχωσης)
δημόσιων ειδικών σχολείων ή ειδικών τάξεων.

* Τα παρεχόμενα δικαιώματα δίνονται χωρίς να έχει γίνει συνολική και
συγκριτική μελέτη των αναγκών που συνεπάγεται η φύση κάθε αναπηρίας, με
αποτέλεσμα να υπάρχουν πάσχοντες με βαριά αναπηρία και με μικρό προσδόκιμο
όριο ζωής (π.χ. νεφροπαθείς), που εξισώνονται εργασιακά προς τους απόλυτα
υγιείς συναδέλφους τους!!!

* Οι γονείς αυτιστικών παιδιών, παιδιών με νοητική υστέρηση ή παιδιών
με βαριές πολλαπλές αναπηρίες βρίσκονται σε απόγνωση, διότι δεν απαντιέται
στην πράξη το αγωνιώδες ερώτημά τους για το τι θα απογίνουν τα παιδιά τους,
όταν εκείνοι δεν θα βρίσκονται πια στη ζωή.

Τα καίρια αυτά ζητήματα, όπως και πολλά επιμέρους που αφορούν κάθε αναπηρία
ξεχωριστά, θα μπορούσαν να μπουν σε τροχιά επίλυσης, χάρη σε δύο ιστορικές
συγκυρίες που παρουσιάζονται. Εννοούμε το Ευρωπαϊκό Έτος Ατόμων με Αναπηρίες
2003 και τους Παραολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Αν η κυβέρνηση αφουγκρασθεί τις
αγωνίες και τις προτάσεις του αναπηρικού και γονεϊκού κινήματος της χώρας μας
και συνεργασθεί σωστά (και, με εκατέρωθεν διάθεση γενναίας οικονομικής
συνδρομής, με την Ευρωπαϊκή Ένωση), τότε θα μπορούμε όλοι εμείς οι πολίτες με
αναπηρίες να έχουμε βάσιμους λόγους να χαμογελάσουμε…

Ο Γιώργος Καστρινάκης είναι δημοσιογράφος, πρόεδρος του Πανελληνίου
Συνδέσμου Νεφροπαθών, αντιπρόεδρος του Νομαρχιακού Συμβουλίου Αθήνας, και
διετέλεσε επί σειρά ετών μέλος της διοίκησης της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων
με Ειδικές Ανάγκες (ΕΣΑΕΑ).