ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Πανεπιστημιακή αυτο-πεποίθηση

Αφού όλα αλλάζουν και καλλωπίζονται για να μοιάζουν πιο globalised, αφού
στους ορεινούς όγκους και στις άγονες γραμμές οι εγκλωβισμένοι αναλφάβητοι
Έλληνες άρχισαν ήδη να μιλούν και να γράφουν «εις την αγγλικήν» (ώστε να τους
κατανοούν καλύτερα οι απούσες δημόσιες αρχές), αφού η Μπολόνια και η Πράγα
πιέζουν για ενιαιοποίηση του ευρωπαϊκού πανεπιστημιακού χώρου, θα μου
επιτρέψετε να διατυπώσω ορισμένες προτάσεις γενικού και ειδικού χαρακτήρα.

«Δεν βαριέσαι, είπε μέσα του.

Νοσταλγίες τώρα!

Καλά είναι κ’ εδώ»

Β. Βασιλικού, Bella Ciao

Κατ’ αρχάς πρέπει να μετονομασθεί το υπουργείο Εθνική Παιδείας και
Θρησκευμάτων σε υπουργείο Εκπαιδευτικής Πολιτικής και Διαπολιτισμικής
Συνεργασίας και, κατά δεύτερον, να ιδρυθούν δύο νέες θέσεις γενικών
γραμματέων: η μία θα αφορά την Ανώτατη Εκπαίδευση στο σύνολό της (ώστε να
συντονιστεί η πολιτική σε ΑΕΙ και ΤΕΙ) και η άλλη τις διεθνείς – ευρωπαϊκές
εκπαιδευτικές συνεργασίες (ώστε να υπάρχει συνεχής εκπροσώπηση στα fora των
διεθνών οργανισμών).

Εξίσου κρίσιμη είναι η λειτουργία Μόνιμης και Διαρκούς Επιτροπής Παιδείας στη
Βουλή. Η Επιτροπή αυτή θα επεξεργάζεται νομοθετικές προτάσεις που υποβάλλει το
υπουργείο Παιδείας, αφού όμως προηγουμένως τις έχει συζητήσει με τρεις
τουλάχιστον θεσμούς: τη Σύνοδο των Πρυτάνεων, το Συμβούλιο Κοινωνικού Διαλόγου
(όπου συμμετέχουν επιστημονικοί, επαγγελματικοί, κοινωνικοί φορείς) και το
Forum Παιδείας (το οποίο θα συγκροτείται από εκπαιδευτικά κέντρα και
ειδικούς).

Ως προς τη στρατηγική και το σχεδιασμό σ’ επίπεδο χωροταξίας νομίζω ότι ήρθε η
ώρα να υιοθετηθεί το μοντέλο του «συνολικού Ιδρύματος της Περιφέρειας», το
οποίο θα καλύπτει όλη τη μεταλυκειακή εκπαίδευση στην (κάθε) περιφέρεια και θα
είναι υπεύθυνο για την ίδρυση Σχολών ΑΕΙ, ΤΕΙ, ΙΕΚ, Κέντρων, Ερευνητικών
Ινστιτούτων κ.λπ.

Αυτή η καινοτόμος πρωτοβουλία για να είναι ολοκληρωμένη πρέπει να συνοδευτεί
από τρεις τουλάχιστον διορθωτικές κινήσεις: α) την αλλαγή του τρόπου εισαγωγής
των φοιτητών στα ΑΕΙ – ΤΕΙ (να εισάγονται σε Σχολή και αργότερα να εγγράφονται
σε Τμήμα). β) Την κατάργηση πολλών Τμημάτων που υπολειτουργούν ή έκλεισαν τον
κύκλο πανεπιστημιακής ζωής. γ) Τη θεσμική – οργανωτική – οικονομική δυνατότητα
ίδρυσης δίγλωσσων ή πολύγλωσσων Τμημάτων (για Έλληνες και αλλοδαπούς φοιτητές)
από τα ΑΕΙ – ΤΕΙ που θα συνάπτουν διμερείς ή πολυμερείς συμφωνίες με
αντίστοιχα και ομόλογα ιδρύματα του εξωτερικού.

Χρήσιμη ακόμα θα ήταν η θέσπιση ενός Οργανισμού Πανεπιστημιακών Εγκαταστάσεων
(όπως ο ΟΣΚ), ώστε ν’ αποκτήσουν επιτέλους τα πανεπιστημιακά κτίρια και οι
πανεπιστημιουπόλεις κάποιο χρώμα και στυλ.

Τώρα στα interna corporis.

Τα ΑΕΙ – ΤΕΙ δεν πρέπει πλέον να διοικούνται με βάση πολιτικές υποσχέσεις,
εσωτερικές εξουσίες, προσβάσεις οικονομικών παραγόντων ή δίκτυα
αλληλοεξυπηρέτησης. Οφείλουμε να σπάσουμε όλους τους ομφάλιους λώρους
εξάρτησης – επιρροής ταυτόχρονα. Τούτο θα συμβεί με μέτρα όπως: α) υιοθέτηση
και τήρηση του τρίπτυχου «Προγραμματισμός – Απολογισμός – Αξιολόγηση» ώστε να
ελέγχονται ακαδημαϊκά οι λειτουργίες και οι λειτουργοί. β) Θέσπιση μίας και
μόνο θητείας πρύτανη – αντιπρύτανη (ώστε να ενδιαφέρονται για το ίδρυμα και
όχι για το πολιτικό τους image). γ) Αλλαγή της σύνθεσης της Συγκλήτου και του
Πρυτανικού Συμβουλίου (όργανα που έχουν τελείως παρεκκλίνει της νομιμότητας ή
έχουν αδρανοποιηθεί). δ) Πρόβλεψη διαπανεπιστημιακών, διασχολικών,
διατμηματικών, διατομεακών θεσμικών και επίσημων συνεργασιών και λειτουργιών
(ώστε να σπάσει η κάθετη ιεραρχία – εξουσία των «κουκιών» που ταλανίζει κάθε
ίδρυμα ή και κάθε μονάδα του).

Υπάρχουν πολλές δυνατότητες για εσωτερική εξυγίανση και εξωτερική ανάπτυξη.
Δεν μένει παρά να πιστέψουμε στη μακροπρόθεσμη επένδυση της Παιδείας αντί να
καλλιεργούμε την κοντόφθαλμη πρακτική της προσέλκυσης ψήφων…

ΥΓ: Προσοχή στο πανεπιστημιακό άσυλο. Το ‘χουν βάλει (κι αυτό) στο μάτι
«τρομοκράτες» και «αντιτρομοκράτες».

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.