Πληρώνουμε 152 δισ. το χρόνο για να μάθουν τα παιδιά αγγλικά

Κι ενώ η πρόταση της κ. Άννας Διαμαντοπούλου για καθιέρωση της αγγλικής ως
δεύτερης επίσημης γλώσσας προκάλεσε ακόμα και την αντίδραση της Αρχιεπισκοπής
Αθηνών, η Ελληνίδα επίτροπος διευκρίνισε ότι πρέπει το επίσημο κράτος ν’
αναλάβει την ευθύνη της εξασφάλισης της γλωσσομάθειας, ώστε να μην υπάρχει
ανάγκη επικύρωσης από ξένους ή ιδιωτικούς οργανισμούς.

Την ίδια ώρα οι Έλληνες ναι μεν είναι οι περισσότερο γλωσσομαθείς στην
Ευρωπαϊκή Ένωση, εμφανίζοντας υψηλές επιδόσεις, αλλά ξοδεύουν μόνο για την
εκμάθηση της αγγλικής περίπου 152 δισεκατομμύρια το χρόνο σε φροντιστήρια και
ιδιαίτερα μαθήματα.

Όσο για την αγγλική, όπως προκύπτει από το Ειδικό Ευρωβαρόμετρο του 2000, τη
δημοσκόπηση της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης, το 75% των Ευρωπαίων τη θεωρεί πιο
χρήσιμη γλώσσα μετά τη μητρική του. Ακολουθεί η γαλλική με ποσοστό 40%, η
γερμανική με 23% και η ισπανική με 18%. Την ίδια ώρα το 41% των Ευρωπαίων
γνωρίζει αγγλικά, το 19% γαλλικά, το 10% γερμανικά, το 7% ισπανικά και το 3%
ιταλικά. Την αγγλική τη γνωρίζουν περισσότερο οι Σουηδοί σε ποσοστό 81%, οι
Ολλανδοί σε ποσοστό 80% και οι Δανοί σε ποσοστό 78%.

Η αγγλική όμως είναι και η γλώσσα που χρησιμοποιείται περισσότερο από τους
Ευρωπαίους (33%), ενώ δεν είναι αμελητέο το ποσοστό των Ευρωπαίων (74%) που
δεν γνωρίζουν δεύτερη ξένη γλώσσα.

Οι Έλληνες σε ποσοστό 91% και οι Δανοί με 97% είναι οι Ευρωπαίοι που θεωρούν
περισσότερο από τους υπόλοιπους ότι μια ξένη γλώσσα θα τους ήταν πολύ χρήσιμη,
σε αντίθεση με τους Αυστριακούς, αφού μόλις το 59% συμφωνεί με αυτή την άποψη.

Πολύ καλά γνωρίζουν οι Έλληνες την αγγλική, αφού το 24% που δηλώνει πολύ καλό
επίπεδο γνώσης είναι το δεύτερο υψηλότερο μετά των Δανών (37%) και κατά πολύ
πάνω από το μέσο κοινοτικό όρο που είναι 14%.

Τουλάχιστον μία ώρα την ημέρα χρησιμοποιεί την αγγλική το 14% των Ευρωπαίων.
Πρώτοι έρχονται και πάλι οι Ολλανδοί (23%) και οι Δανοί (21%). Τουλάχιστον μία
φορά την εβδομάδα χρησιμοποιεί την αγγλική το 15% των Ευρωπαίων. Αν και
γνώστες της γλώσσας, οι Έλληνες φαίνεται ότι δεν τη χρησιμοποιούν, αφού μόλις
το 12% (χαμηλότερο του κοινοτικού μέσου όρου) δηλώνει «ναι». Αντίθετα, το 28%
των Φιλανδών, το 23% των Σουηδών και το 21% των Αυστριακών τη χρησιμοποιούν.

Ωστόσο στην περιστασιακή χρήση της αγγλικής έχουμε καλή βαθμολογία, αφού το
50% των Ελλήνων χρησιμοποιεί την αγγλική περιστασιακά σε ταξίδια στο εξωτερικό
ή όταν έρχονται ξένοι επισκέπτες στη χώρα μας. Το ποσοστό αυτό είναι 56% για
τους Δανούς, 47% για τους Σουηδούς και 44% για τους Γάλλους.

Όσο για τον τρόπο εκμάθησης της γλώσσας, το 59% των Ευρωπαίων έμαθε μια ξένη
γλώσσα στη Μέση Εκπαίδευση. Πρώτοι έρχονται οι Δανοί με 79% και τελευταίοι οι
Έλληνες, αφού μόνο το 28% έμαθε ξένη γλώσσα στη Μέση Εκπαίδευση.

Το κόστος

Όλ’ αυτά την ώρα που έχει καθιερωθεί η υποχρεωτική διδασκαλία της αγγλικής σε
όλα τα Δημοτικά Σχολεία (τετραθέσια και άνω) από την Δ’ Δημοτικού και μετά,
αλλά και στα Γυμνάσια, με παράλληλη διδασκαλία σε 741 Γυμνάσια της γαλλικής ή
της γερμανικής. Επίσης σε 140 Γυμνάσια διδάσκεται μόνο η γερμανική μετά την
αγγλική, ενώ στα Λύκεια οι μαθητές μπορούν να επιλέξουν ανάμεσα στα αγγλικά
και στα γαλλικά.

Αλλά και οι αριθμοί δείχνουν ότι το κόστος της εκμάθησης ξένης γλώσσας είναι
«πλήρως ιδιωτικοποιημένο». Όπως προκύπτει από στοιχεία του Βρετανικού
Συμβουλίου, του Συλλόγου Καθηγητών Ξένων Γλωσσών «Βύρωνας» και της Ομοσπονδίας
Ιδιοκτητών Φροντιστηρίων Ξένων Γλωσσών (PALSO), οι Έλληνες γονείς πληρώνουν
περίπου 152 δισεκατομμύρια δραχμές το χρόνο για να μάθουν τα παιδιά τους
αγγλικά. Τα 120 δισ. αφορούν τα δίδακτρα, τα 7 δισ. τα βιβλία, τα 5,5 δισ.
εξέταστρα διαφόρων πτυχίων και τα 20 δισ. ιδιαίτερα μαθήματα. Σύμφωνα με τις
εκτιμήσεις (για το 2000) περίπου 800.000 μαθητές παρακολουθούν μαθήματα
αγγλικής γλώσσας σε φροντιστήρια ή στο σπίτι, ενώ ο μέσος όρος διδάκτρων για
εννέα μήνες φοίτησης είναι 150.000 δραχμές το χρόνο.

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι Έλληνες δηλώνουν σε ποσοστό 45%, που είναι
και το υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πως η βασική πηγή πληροφόρησης όταν
σκοπεύουν να μάθουν μια ξένη γλώσσα είναι τα ιδιωτικά ινστιτούτα ξένων
γλωσσών. Έτσι, παρ’ όλο που το 13% θα ήταν διατεθειμένο ν’ αφιερώσει από πέντε
έως έξι ώρες την εβδομάδα για να μάθει μια ξένη γλώσσα, το 30% δεν το κάνει
επειδή «τα δίδακτρα είναι πολύ ακριβά». Δεν προκαλεί επίσης έκπληξη το ότι
δηλώνουν (35%) ότι θα μάθαιναν μια ξένη γλώσσα «αν τα μαθήματα ήταν δωρεάν».

Κυβερνητικός εκπρόσωπος

Πάντως ο κυβερνητικός εκπρόσωπος σε σχετική ερώτηση που έγινε χθες για το αν
διαφωνεί ή συμφωνεί η κυβέρνηση με την πρόταση της κ. Διαμαντοπούλου να
καθιερωθεί ως δεύτερη επίσημη γλώσσα η αγγλική απάντησε ότι η κυβέρνηση έχει
τοποθετηθεί με τις δηλώσεις του υπουργού Παιδείας Πέτρου Ευθυμίου και
παρέπεμψε στην τοποθέτηση που έκανε χθες η επίτροπος σε ραδιοφωνικό σταθμό,
ότι είναι αναγκαίο το επίσημο κράτος να αναλάβει την ευθύνη της εξασφάλισης
της γλωσσομάθειας που είναι απαραίτητη στη σύγχρονη εποχή.

Για τις προοπτικές απασχόλησης στη σύγχρονη εποχή φαίνεται πως ανησυχούν και
οι γονείς, αφού σε ποσοστό 80% οι Έλληνες δηλώνουν, σύμφωνα πάντα με το
Ευρωβαρόμετρο, ότι είναι σημαντικό τα παιδιά τους να μάθουν άλλες ευρωπαϊκές
γλώσσες για να βελτιώσουν τις προοπτικές εξεύρεσης καλύτερης εργασίας.

Αντιδράσεις

Την αντίδραση της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών προκάλεσε η πρόταση της Ελληνίδας
επιτρόπου. «Η ελληνική γλώσσα είναι στοιχείο της ιδιοπροσωπίας των Ελλήνων και
δεν είναι δυνατόν να εκχωρηθεί τμήμα αυτής. Ο ελληνικός λαός χαρακτηρίζεται ως
ο περισσότερο γλωσσομαθής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όμως, είναι άλλο να γνωρίζουμε
ξένες γλώσσες και να συνεννοούμαστε μ’ αυτές και άλλο η ελληνική γλώσσα, η
οποία είναι η βάση και η μητέρα όλων των γλωσσών της Ευρώπης, να
περιθωριοποιείται και τελικά να αφανιστεί εν ονόματι κάποιων πρακτικών
ωφελημάτων», τονίζεται σε ανακοίνωσή της.

«Η καλή γνώση της αγγλικής αποτελεί αναμφισβήτητα ένα ισχυρό όπλο μέσα στην
κοινωνία μας που τείνει να παγκοσμιοποιηθεί. Αυτό δεν αμφισβητείται από
κανέναν και το ίδιο το ελληνικό κράτος έχει από καιρό καθιερώσει ως
υποχρεωτική σε πολλές τάξεις και για πολλές ώρες στο σχολείο την αγγλική
γλώσσα με επιλογές και άλλων ευρωπαϊκών γλωσσών», λέει στα «ΝΕΑ» ο πρύτανης
του Πανεπιστημίου Αθηνών Γιώργος Μπαμπινιώτης, τονίζοντας ότι «αν συζητούσαμε
πώς μπορούμε να βελτιώσουμε τη γνώση αυτή για καλύτερα αποτελέσματα στην
επικοινωνία, θα συμφωνούσαμε όλοι. Η πρόταση όμως είναι για ανάδειξη της
αγγλικής σε επίσημη γλώσσα της Ελλάδος. Και για λόγους εθνικής αξιοπρέπειας
και για λόγους ιστορίας και πολιτισμού, δεν είναι δυνατό να μιλάμε για επίσημη
δεύτερη γλώσσα».

Ο κ. Μπαμπινιώτης είπε μάλιστα πως «το φόβητρο της γλωσσικής πολυμορφίας στην
Ευρώπη στα όργανα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας», το οποίο σημαίνει «μεγαλύτερο
κόστος για διερμηνείς και μεταφραστές, δεν είναι δυνατόν να σταθεί εμπόδιο σ’
ένα ζήτημα αρχής και εθνικής αξιοπρέπειας όλων των πολιτών της Ενωμένης
Ευρώπης στο δικαίωμά τους ν’ αναγνωρίζεται η γλώσσα τους ως ισότιμη και να
είναι σεβαστή από τους πολίτες όλων των άλλων χωρών».

Εκστρατεία σε όλη την Ευρώπη

Το 2001 ορίστηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Συμβούλιο της Ευρώπης ως
Ευρωπαϊκό Έτος Γλωσσών και η 26η Σεπτεμβρίου του 2001 ως Ευρωπαϊκή Ημέρα
Γλωσσών. Στόχος της εκστρατείας που άρχισε σε όλη την Ευρώπη ήταν η ανάπτυξη
της γλωσσικής πολυμορφίας και η προώθηση των περιφερειακών, μειονοτικών και
νοηματικών γλωσσών, των γλωσσών των μεταναστών, και των γλωσσών που δεν
ομιλούνται ευρέως στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η πληθώρα των δραστηριοτήτων που οργανώθηκαν είχαν κυρίως ψυχαγωγικό χαρακτήρα
(μαθήματα σε δημόσιους χώρους, πολυπολιτισμικά καλλιτεχνικά φεστιβάλ, ειδικές
ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές) αλλά πάντα με το σύνθημα ότι η εκμάθηση
και η χρήση διαφορετικών γλωσσών βοηθάει στην ανάπτυξη της ανεκτικότητας και
της κατανόησης ανάμεσα σε ανθρώπους διαφορετικών χωρών και πολιτισμών και με
το στόχο όλο και περισσότεροι Ευρωπαίοι να μάθουν περισσότερες ευρωπαϊκές
γλώσσες.

Περίπου 185 ευρωπαϊκά, εθνικά, περιφερειακά και τοπικά προγράμματα που
επελέγησαν για χρηματοδότηση μεταξύ 1.300 αιτήσεων χρηματοδοτήθηκαν με έξι
εκατομμύρια ευρώ.

Μερικά από τα πιο γνωστά προγράμματα των τελευταίων ετών στο πλαίσιο της
γλωσσομάθειας, τα οποία μεταξύ άλλων συμπεριλάμβαναν προγράμματα επιμόρφωσης
καθηγητών, ήταν το Socrates Compendia Lingua Action Α, το Socrates Compendia
Lingua Action D, ειδικό πρόγραμμα του Leonardo da Vinci, καθώς και η
χρηματοδότηση μελετών και συγκέντρωσης στατιστικών στοιχείων από το Δίκτυο
«Ευρυδίκη», την εξειδικευμένη πηγή για τα εκπαιδευτικά συστήματα της
Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Εκτός από τα ξενόγλωσσα τμήματα που λειτουργούν σε Πανεπιστήμια της
Φινλανδίας, της Σουηδίας και της Ολλανδίας, έχει επίσης χρηματοδοτηθεί το
υπουργείο Παιδείας του Βελγίου, όπου λειτουργούν τμήματα εκμάθησης 18 γλωσσών
(ευρωπαϊκών και όχι μόνο) με φθηνά δίδακτρα και ανάλογα προγράμματα στην
Ιρλανδία, όπου άρχισε η εφαρμογή προγράμματος με στόχο την αύξηση της
ποικιλίας των ξένων γλωσσών που διδάσκονται στη Μέση Εκπαίδευση.