Η υπερθέρμανση της Γης αλλάζει τις συνήθειες στα ζώα

Η παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας αλλάζει το γενετικό υλικό εντόμων και
ζώων. Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξαν εργαστηριακές μελέτες Αμερικανών
επιστημόνων, οι οποίοι μάλιστα τονίζουν πως «η διαδικασία της εξέλιξης
συνεχίζεται και μάλιστα με ταχύτατους ρυθμούς, εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών».

Στις ΗΠΑ, στη Μ. Βρετανία και γενικά στις χώρες που βρίσκονται στο Βόρειο Ημισφαίριο, εκεί όπου η αύξηση της θερμοκρασίας, η αλλαγή κλίματος και οι διαφορές στη διάρκεια των εποχών είναι ιδιαίτερα αισθητά, τα ζώα και τα έντομα έχουν αρχίσει εδώ και καιρό τη διαδικασία «γονιδιακής προσαρμογής» στις νέες συνθήκες

Στο δικό μας έδαφος, στην Ελλάδα, αντίστοιχες μελέτες δεν έχουν γίνει ακόμη,
καθώς όλα δείχνουν πως μέχρι στιγμής δεν έχουμε αντιμετωπίσει πολύ σημαντικές
διαφορές ­ δεν βρισκόμαστε εκτός των ορίων του μεσογειακού κλίματος στο οποίο
έχει «συνηθίσει» το οικοσύστημά μας. Στις ΗΠΑ, όμως, στη Μ. Βρετανία και
γενικά στις χώρες που βρίσκονται στο Βόρειο Ημισφαίριο, εκεί όπου η αύξηση της
θερμοκρασίας, η αλλαγή κλίματος και οι διαφορές στη διάρκεια των εποχών είναι
ιδιαίτερα αισθητά, τα ζώα και τα έντομα έχουν αρχίσει εδώ και καιρό τη
διαδικασία «γονιδιακής προσαρμογής» στις νέες συνθήκες.

Οι βιολόγοι από το Πανεπιστήμιο του Όρεγκον των Ηνωμένων Πολιτειών το είδαν να
συμβαίνει, μελετώντας τα κουνούπια Wyeomyia smithii στο εργαστήριο. Είχαν από
νωρίς τις ενδείξεις, παρατηρώντας μόνο τα πουλιά, τους βατράχους, τα έντομα.
Γνώριζαν πως πολλά πουλιά γεννούν τα αυγά τους ακόμη και μία εβδομάδα νωρίτερα
απ’ ό,τι συνήθιζαν τη δεκαετία του ’70, όπως επίσης ήξεραν ότι αρκετοί
βάτραχοι γεννούν τους γόνους τους περίπου 10 ημέρες νωρίτερα. Στο εργαστήριο,
όμως, διαπίστωσαν για πρώτη φορά πως αλλάζει το γενετικό υλικό, τα γονίδια.
Αυτό ήταν που άλλαξε τον κύκλο ζωής του μικρού κουνουπιού, που εξέτασαν, το
οποίο συναντάται στη Βόρειο Αμερική και σε ολόκληρη την έκταση από τον Κόλπο
του Μεξικού μέχρι τον Καναδά.

Οι βιολόγοι

Οι βιολόγοι William Bradshaw και Christina Holzapfel ανακάλυψαν πως τα
κουνούπια του είδους Wyeomyia smithii δημιουργούν τις νύμφες τους 8-10 ημέρες
νωρίτερα απ’ ό,τι στη δεκαετία του 1970. Και επειδή ο κύκλος ζωής των εντόμων
δεν σχετίζεται με τη θερμοκρασία, αλλά με έναν γενετικό «διακόπτη» που
αναγνωρίζει τη διάρκεια της ημέρας, τη χρονική περίοδο όπου υπάρχει φως, η
διαφορά αυτή θα πρέπει να οφείλεται σε κάποια αλλαγή στα γονίδιά τους. Αυτή
ήταν η υποψία των ειδικών και αυτήν επιβεβαίωσαν στο εργαστήριο. «Υπάρχει
γενετική διαφοροποίηση στο πώς τα κουνούπια ανταποκρίνονται στη διάρκεια της
ημέρας», εξηγεί ο Dr. Bradshaw. «Τα κουνούπια προσαρμόζονται στις νέες
συνθήκες, βιολογικά. Είναι η διαδικασία της εξέλιξης. Μόνο που συμβαίνει πολύ
γρήγορα. Μέσα σε διάστημα πέντε χρόνων, το πολύ».

Περιοχές

Όπως εξηγεί ο κ. Νίκος Χριστοδουλάκης, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Βιολογίας
του Πανεπιστημίου Αθηνών: «Οι εποχές χαρακτηρίζονται από τη διάρκεια της
ημέρας και αυτό δεν αλλάζει με τις διαφοροποιήσεις στο κλίμα. Αυτά που
αλλάζουν είναι τα κλιματικά χαρακτηριστικά σε διάφορες περιοχές της γης. Μέσα
στην ίδια εποχή δηλαδή, αλλάζουν οι κλιματικές συνθήκες. Τα ζώα, όπως και τα
φυτά, ανάλογα με την περιοχή στην οποία αναπτύσσονται, έχουν “επιλέξει”
συγκεκριμένα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά, τα οποία χρησιμοποιούν ως
“σκανδάλη” για να αρχίσουν κάποιες διαδικασίες. Έτσι, για παράδειγμα,
καθορίζεται η περίοδος αναπαραγωγής τους. Η εποχή, η χρονική στιγμή, είναι το
σημάδι που βάζουμε εμείς και όχι οι ίδιοι οι οργανισμοί. Σε περιοχές όπου οι
συνθήκες είναι σταθερές, είναι σταθερές και αυτές οι χρονικές στιγμές. Η όποια
αλλαγή γίνεται αμέσως αισθητή. Σε περιοχές όπως η δική μας, όπου επικρατεί το
μεσογειακό κλίμα, δεν είναι εύκολο να βρεθεί ένα αδιάψευστο κριτήριο για το
πότε θα ανθίσει ένα φυτό, πότε θα φυτρώσει ο σπόρος του ή πότε θα αφήσει τις
νύμφες του ένα έντομο κ.λπ., καθώς παίζουν ρόλο πολλοί παράγοντες».

Κυκλοφόρησε το Xbox

Νέο κεφάλαιο εγκαινίασε στον «πόλεμο της κονσόλας» η Microsoft με το
λανσάρισμα του πολυαναμενόμενου Xbox στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι πρώτες
εντυπώσεις είναι πολύ καλές από τους Αμερικανούς παιχνιδόφιλους, που μιλούν
για καταπληκτικά γραφικά και έλεγχο από τον χρήστη. Οι ειδικοί πάντως, μάλλον
κλίνουν προς το Playstation 2 της Sony, που συμπλήρωσε ένα χρόνο παρουσίας.
Στην Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη η ετυμηγορία θα ανακοινωθεί την άνοιξη με
την κυκλοφορία του Xbox στην αγορά.

Το Πάκμαν, καλύτερο ηλεκτρονικό παιχνίδι όλων των εποχών

Ούτε η Λάρα Κροφτ, ούτε ο Σούπερ Μάριο, ούτε καν τα Πόκεμον δεν μπόρεσαν να
κερδίσουν την πιο κλασική φιγούρα των ηλεκτρονικών παιχνιδιών: Το Πάκμαν είναι
το καλύτερο ηλεκτρονικό παιχνίδι όλων των εποχών, σύμφωνα με τους Βρετανούς
φίλους των βίντεο γκέιμς.

Πρώτος με ποσοστό 39% στις προτιμήσεις των καταναλωτών ο κ. Πάκμαν, που είδε
το φως της μέρας πριν από 20 χρόνια και μέχρι σήμερα είναι το παιχνίδι με τη
μεγαλύτερη δημοτικότητα στα «ηλεκτρονικά». Την πρώτη του χρονιά κιόλας,
100.000 μηχανήματα Πάκμαν, που λειτουργούσαν με κέρματα, είχαν πωληθεί στα
ειδικά καταστήματα.

Το Πάκμαν ακολούθησαν με μεγάλη διαφορά σε δημοτικότητα τα παιχνίδια Σόνικ ο
Σκατζόχοιρος, Σούπερ Μάριο, Λάρα Κροφτ, Ντόνκι Κονγκ, Πόκεμον, Γιόσι, Χάρι
Πότερ, Ρέι Μαν και Μαξ Πέαρ. Έκπληξη η είσοδος του Χάρι Πότερ στο Τοπ 10, αφού
το παιχνίδι μόλις κυκλοφόρησε.

Δημιουργός του Πάκμαν ο σχεδιαστής Τόρου Ιουατάνι, που λέγεται ότι κατέβασε
την ιδέα του παιχνιδιού παρατηρώντας μία πίτσα με ένα κομμάτι λιγότερο. Τα
συνολικά κέρδη από τις πωλήσεις του Πάκμαν ξεπερνούν τα 100 εκατομμύρια
δολάρια για την κατασκευάστρια εταιρεία Νάμκο. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς
της μάλιστα, το Πάκμαν έχει παιχθεί περισσότερα από 10 δισεκατομμύρια φορές σε
όλο τον κόσμο. Μόλις το 1999, όμως, ένας παίκτης πέρασε στην ιστορία,
καταφέρνοντας να πετύχει το τέλειο σκορ στο παιχνίδι ­ 3.333.360 ­ στη
Φλόριντα. Το όνομά του Μπίλι Μίτσελ.

«Μίνι» τρύπα όζοντος πλησίασε και απειλεί την Ευρώπη

Η τρύπα παρατηρήθηκε αρχικά από τους επιστήμονες πάνω από τον Βόρειο Ατλαντικό, στη συνέχεια πέρασε πάνω από τη Γροιλανδία και κινήθηκε προς τη Νότια Σκανδιναβία

Μία από τις χειρότερες χρονιές στην ιστορία είναι η φετινή για το στρώμα του
όζοντος στην ατμόσφαιρα. Όχι μόνο η μείωσή του πλησίασε σε «απόσταση αναπνοής»
το μεγαλύτερο ρεκόρ που έχει καταγραφεί ποτέ, αλλά αυτές τις ημέρες, οι
ειδικοί εντόπισαν μία «μίνι» τρύπα να απειλεί την Ευρώπη.

Αυτή η τρύπα παρατηρήθηκε αρχικά από τους επιστήμονες πάνω από τον Βόρειο
Ατλαντικό, στη συνέχεια πέρασε πάνω από τη Γροιλανδία και κινήθηκε προς τη
Νότια Σκανδιναβία. Αυτό σημαίνει ότι τα επίπεδα του όζοντος μειώνονται στο
60-70% του μέσου όρου της εποχής, σύμφωνα με τους επιστήμονες στο Κέντρο
Κλιματολογικών Ερευνών ΚΝΜΙ της Ολλανδίας.

Συμπληρώνουν, πάντως, ότι η τρύπα αυτή δεν αποτελεί απειλή για την υγεία των
Ευρωπαίων. «Αυτή την εποχή του χρόνου, σε αυτά τα γεωγραφικά πλάτη, ο ήλιος
δεν ανεβαίνει ψηλά στον ορίζοντα και δεν εκπέμπει μεγάλη ποσότητα βλαβερής
υπεριώδους ακτινοβολίας», σημειώνει ο Άνκι Πίτερς στο BBC Online. Πάντα,
βέβαια, τα επεισόδια αυτά στην Ευρώπη έχουν μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον.

Τη μείωση του όζοντος κατέγραψε το ειδικό όργανο στο διαστημικό όχημα ERS-2
της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας. Η συσκευή συλλέγει δεδομένα σε
πραγματικό χρόνο, επιτρέποντας στους επιστήμονες να παρατηρήσουν την κίνηση
της τρύπας του όζοντος από ώρα σε ώρα.

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της μίνι τρύπας του όζοντος πάνω από την Ευρώπη
είναι πως οφείλεται στις κινήσεις των αέριων μαζών στην ατμόσφαιρα και όχι στη
χρήση χημικών ουσιών από τον άνθρωπο, όπως συμβαίνει με την κατά πολύ
μεγαλύτερη μείωση που παρουσιάζεται στην Ανταρκτική. Τον Σεπτέμβριο, η έκταση
αυτής της τρύπας έφτασε τα 26 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα,
ισοφαρίζοντας σχεδόν το χειρότερο ρεκόρ στην ιστορία.

Το νέο ρομπότ της Honda

«Εξανθρωπίστηκε» το νέο ρομπότ της Honda Motor στο Τόκιο. Ο «Ασίμο», ύψους
1,20 μέτρων, έμαθε να κατεβαίνει σκάλες, να υπακούει σε εντολές και να
εργάζεται ως ρεσεψιονίστ. Στα προσεχή του σχέδια είναι να καταφέρει να ανέβει
τα σκαλιά…

Να μην καταργηθούν οι φοροαπαλλαγές για τη χρήση ηλιακής ενέργειας, ζητά η
Greenpeace, η οποία επισημαίνει πως αυτή είναι η μοναδική οικονομική στήριξη
που υπάρχει στη χώρα μας για την προώθηση της ηλιακής ενέργειας στις
κατοικίες. Η Greenpeace ζητά απο τα συναρμόδια υπουργεία Ανάπτυξης και
Οικονομικών, όχι μόνο να διατηρήσουν τις φοροαπαλλαγές αλλά και να ενισχύσουν
την ουσιαστική απογείωση των καθαρών πηγών ενέργειας. Όπως λέει χαρακτηριστικά
η Μάχη Σιδερίδου, υπεύθυνη της εκστρατείας για την αντιμετώπιση των κλιματικών
αλλαγών, «άλλωστε το σημερινό παρωχημένο και ρυπογόνο ενεργειακό μοντέλο, που
βασίζεται στην καύση λιγνίτη και πετρελαίου, έχει επιβιώσει μόνο και μόνο
επειδή έχει λάβει επιδοτήσεις δισεκατομμυρίων δραχμών εδώ και δεκαετίες».

Εκδήλωση με θέμα «Δάσος Δαδιάς: Το καταφύγιο των αρπακτικών πουλιών»
διοργανώνει το WWF Ελλάς την Παρασκευή στο Πνευματικό Κέντρου του Δήμου
Αθηναίων (αίθουσα «Αντώνης Τρίτσης», Ακαδημίας 50, 18.30). Η παρουσίαση θα
γίνει από τη Δώρα Σκαρτσή, δασολόγο, υπεύθυνη προγράμματος Δαδιάς και θα
περιλαμβάνει διαφάνειες. Η είσοδος είναι ελεύθερη.

Διάλεξη με θέμα «Η γεωφυσιολογία των Μετεώρων» δίνει ο κ. Ευθύμιος Λέκκας,
καθηγητής Δυναμικής Τεκτονικής και Εφαρμοσμένης Γεωλογίας στο Πανεπιστήμιο
Αθηνών, το Σάββατο στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων (10.30 π.μ.). Την
εκδήλωση διοργανώνει ο σύλλογος Καστρακινών Αττικής. Η είσοδος είναι ελεύθερη.

Το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών διοργανώνει διεθνές σεμινάριο για το διεθνές
μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΜΒΑ Global eManagement, 26-30 Νοεμβρίου. Θα το
παρακολουθήσουν 180 μεταπτυχιακοί φοιτητές, επίδοξοι μάνατζερ της ψηφιακής
οικονομίας, που συμμετέχουν στο αντίστοιχο πρόγραμμα 10 συνεργαζόμενων
Πανεπιστημίων σε διάφορες χώρες. Στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών λειτουργεί
ως ειδίκευση του ηλεκτρονικού εμπορίου στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα στις
Επιστήμες των Αποφάσεων.