Επικίνδυνα τα χάπια «ευφορίας»

Η χρήση τους είναι καθ’ όλα νόμιμη και συνοδεύεται από τις… ευλογίες
πολλών γιατρών. Κρύβει όμως τους ίδιους κινδύνους που κρύβει και η παράνομη
χρήση.

Χρόνο με τον χρόνο αυξάνεται στη χώρα μας η κατανάλωση φαρμάκων με αγχολυτική,
αντικαταθλιπτική, υπνωτική και ηρεμιστική δράση. Πρόκειται για τις νόμιμες
ναρκωτικές ουσίες που συνταγογραφούνται από γενικούς γιατρούς και ψυχιάτρους.
Υπνωτικά, αντικαταθλιπτικά και ηρεμιστικά είναι οι κατηγορίες ψυχοφαρμάκων που
συνταγογραφούνται περισσότερο στην Ελλάδα.

110,5 εκατ. δόσεις

Υπερδεκαπλάσιος του πληθυσμού της χώρας μας ήταν ο αριθμός αγχολυτικών
φαρμάκων που καταναλώθηκαν στη διάρκεια του 2000. Σύμφωνα με στοιχεία του
Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων, την περασμένη χρονιά η κατανάλωση αγχολυτικών
έφτασε τις 110.578.988 συμβατικές ημερήσιες δόσεις!

Την ίδια στιγμή, τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα που κατανάλωσαν οι Έλληνες
ξεπέρασαν τα 75 εκατομμύρια ημερήσιες δόσεις, ενώ πάνω από 72 εκατομμύρια
δόσεις υπνωτικών – ηρεμιστικών πωλήθηκαν στη χώρα μας για το 2000.

«Η υπερσυνταγογράφηση τέτοιων φαρμάκων είναι ένα αδιαμφισβήτητο γεγονός.
Πρόκειται για φάρμακα χρήσιμα όταν χορηγούνται για τον κατάλληλο σκοπό, στη
σωστή δόση και για ορισμένη διάρκεια χρόνου. Διαφορετικά κρύβουν σοβαρό
κίνδυνο εθισμού. Και η υπερβολική κατανάλωσή τους δείχνει πως οι άνθρωποι
προσπαθούν πνίξουν σε χημικές ουσίες όποια προσωπικά ή κοινωνικά προβλήματα
αντιμετωπίζουν», παρατηρεί ο κ. Θεόδωρος Μεγαλοοικονόμου, διευθυντής του 11ου
Τμήματος στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής (ΨΝΑ).

Ευφορία και εξάρτηση

Ο ίδιος προσθέτει πως «τα φάρμακα αυτά προκαλούν ευφορία ­ κάτι που σημαίνει
πως ο ασθενής αισθάνεται καλά όταν τα παίρνει.

Σε οποιαδήποτε δόση μπορούν να προκαλέσουν εξάρτηση, κίνδυνος όμως που
επιτείνεται ανάλογα με τη διάρκεια της χορήγησης. Η χρήση για περισσότερο από
τρεις μήνες μπορεί ­ ανάλογα με τον κάθε ασθενή ­ να οδηγήσει σε νόμιμη
τοξικομανία».

Σε αυτές τις κατηγορίες φαρμάκων εντάσσονται και τα παράγωγα των
βενζοδιαζεπινών.

Πρόκειται για ουσίες με κατασταλτική – αγχολυτική δράση. Γράφονται σε ειδικό
συνταγολόγιο, σε αντίθεση με άλλες κατηγορίες αγχολυτικών ή ηρεμιστικών
φαρμάκων που χορηγούνται με απλή ιατρική συνταγή.

Σύμφωνα με το Εθνικό Συνταγολόγιο του 2000, οι βενζοδιαζεπίνες μπορούν να
προκαλέσουν εξάρτηση και να εμφανίσουν στερητικά συμπτώματα, όπως άγχος,
αϋπνία, ναυτία, ανορεξία, κόπωση αλλά και ταχυκαρδία, υπέρταση και σπάνια
σπασμούς.

Τα συμπτώματα αυτά μπορούν να εμφανιστούν μόλις μία ή δύο ημέρες μετά τη χρήση
(για τα φάρμακα που έχουν βραδεία δράση).

Εύκολη λύση

«Η συνταγογράφηση αυτών των φαρμάκων αποτελεί την εύκολη λύση για αρκετούς
ψυχιάτρους και πολλούς γιατρούς άλλων ειδικοτήτων, σε ασθενείς που χρειάζονται
άλλου είδους ψυχολογική στήριξη», επισημαίνει ο κ. Μεγαλοοικονόμου.

Όπως, εξάλλου, αναφέρει η κ. Κατερίνα Μάτσα, ψυχίατρος και επιστημονική
υπεύθυνη της Μονάδας Απεξάρτησης «18 ΑΝΩ», «ένα μέρος της ευθύνης φέρουν και
οι φαρμακευτικές εταιρείες. Η εκπαίδευση των γιατρών έχει περάσει σε μεγάλο
βαθμό στα χέρια των εταιρειών, οι οποίες έχουν καταφέρει να περνά από αυτές
και η επιστημονική γνώση για τα φάρμακα.

Έτσι, κάτω από πιέσεις, οικονομικές και άλλες, ο γιατρός υποχρεώνεται να
συνταγογραφεί αφειδώς».

Πάντως, το φαινόμενο της υπερβολικής κατανάλωσης ηρεμιστικών, αγχολυτικών και
αντικαταθλιπτικών φαρμάκων αποτελεί πρόβλημα για ολόκληρη την Ευρώπη.

Και στην Ευρώπη

Πρώτη στην ιατρική χρήση υπνωτικών, κατασταλτικών ή αγχολυτικών (τα οποία
ανήκουν στην κατηγορία των βενζοδιαζεπινών) είναι η Γηραιά Ήπειρος.
Ειδικότερα, πρόσφατη μελέτη απέδειξε ότι οι γιατροί στη Γαλλία συνταγογραφούν
τέσσερις φορές περισσότερα κατασταλτικά, υπνωτικά ή ηρεμιστικά φάρμακα σε
σχέση με τους συναδέλφους τους στη Γερμανία ή το Ηνωμένο Βασίλειο.

Η έκθεση της Επιτροπής του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) για τον Έλεγχο των
Ναρκωτικών κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, αφού όλο και περισσότεροι ασθενείς
υποβάλλονται σε τέτοιου είδους φαρμακευτική αγωγή, επειδή απλώς υποφέρουν από
κοινωνικά προβλήματα και όχι επειδή έχει γίνει διάγνωση κάποιας ψυχικής ή
σωματικής διαταραχής.

Παράλογοι συνδυασμοί

Την ίδια στιγμή, οι επιστήμονες της Επιτροπής εκφράζουν έντονες ανησυχίες για
την ταυτόχρονη χρήση πολλών φαρμάκων.

Η χρήση αυτή φτάνει συχνά σε παράλογους συνδυασμούς και ανεπαρκείς δοσολογίες,
ενώ μπορεί να διαρκέσει μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ένας στους πέντε ενηλίκους άνω των 65 ετών καταναλώνει βενζοδιαζεπίνες.
Σύμφωνα μάλιστα με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και
Τοξικομανίας, η χρήση αυτών των ουσιών στη Δυτική Ευρώπη είναι μέχρι και 3
φορές μεγαλύτερη από ό,τι στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Πωλούνται ελεύθερα, σωρηδόν, στο Διαδίκτυο

Ανθεί η προώθηση ηρεμιστικών, αγχολυτικών αλλά και αντικαταθλιπτικών φαρμάκων
στο Διαδίκτυο. Εκατοντάδες on-line φαρμακεία πωλούν ελεύθερα αυτές τις
κατηγορίες φαρμάκων. Κάποια από αυτά κάνουν μάλιστα προσφορές, προσφέροντας
μεγαλύτερες ποσότητες σε χαμηλότερες τιμές.

Το αντικαταθλιπτικό φάρμακο Prozac πωλείται από δεκάδες ιστοσελίδες, μαζί με
όλα τα άλλα φάρμακα της κατηγορίας του (που κυκλοφορούν με διαφορετικές
ονομασίες από χώρα σε χώρα). Οι βενζοδιαζεπίνες αλλά και διάφορα άλλα
σκευάσματα με ηρεμιστική, υπνωτική ή αγχολυτική δράση προσφέρονται αφειδώς σε
μεγάλες ποσότητες, «για να πετύχετε μεγαλύτερη έκπτωση»…

Δεν λείπουν μάλιστα και οι ηλεκτρονικές σελίδες που προσφέρουν άμεση

και δωρεάν εξέταση. Ερωτηματολόγια αναλαμβάνουν τον ρόλο του γιατρού για να
διαγνώσουν διαταραχές του ύπνου, στρες, ακόμα και κατάθλιψη!

Η Επιτροπή του ΟΗΕ για τον Έλεγχο των Ναρκωτικών ζητά από τις κυβερνήσεις όλων
των χωρών να προχωρήσουν σε αποτελεσματικούς μηχανισμούς ασφάλειας, τόσο σε
εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Προτείνει ακόμη τη δημιουργία ενός διεθνούς
συμβουλευτικού φορέα, που θα αναλάβει να φέρει σε επαφή του ειδικούς της
υγείας και της τεχνολογίας.