Δρόμοι

Η λύση…

… για τις «αποτυχημένες χώρες», όπως το Αφγανιστάν, είναι άραγε αυτή
η νέα εκδοχή του ιμπεριαλισμού που προωθεί τις «πολιτισμένες αξίες»; Ας
κοιτάξουμε για λίγο την αμαρτωλή ιμπεριαλιστική σχέση των ΗΠΑ με τη Σαουδική
Αραβία, που εγκαινιάστηκε από τον Ρούσβελτ και τον Ιμπν Σαούντ, το 1945, μετά
τη συνάντηση της Γιάλτας. Ήταν βέβαια μια σχέση από συμφέρον, για να
εξασφαλιστεί ο έλεγχος του ενός τετάρτου των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου.
Έκτοτε, οι Αμερικανοί έκαναν πάντα τα στραβά μάτια όσο η σαουδαραβική
ολιγαρχία κατέπνιγε κάθε διαφορετική φωνή και χειραγωγούσε κίβδηλους
δημοκρατικούς θεσμούς, όχι μόνο στη Σαουδική Αραβία, αλλά σε ολόκληρη την
Αραβική Χερσόνησο και τον Περσικό. Γιατί πρέπει να απορεί κανείς, λοιπόν, που
αυτές οι διαφορετικές φωνές διολίσθησαν στον ριζοσπαστικό ισλαμισμό;

Η βρετανική…

… ιμπεριαλιστική εμπειρία, υποστηρίζει η Ινδή ιστορικός Μαρία Μίσρα
στο περιοδικό «Νιού Στέιτσμαν», έδειξε πως, όποια φορεσιά και αν φόρεσε, είτε
συντηρητική είτε προοδευτική, η «δυτική καθοδήγηση» απαξιώθηκε τελικά από την
Ιστορία. Οι λαοί της Μέσης Ανατολής και της Κεντρικής Ασίας δυσκολεύονται πολύ
να αποδεχθούν θεσμούς που επιβάλλονται από τη Δύση, η οποία δεν φημιζόταν ποτέ
για τον αλτρουισμό της. Και δυσκολεύονται ακόμη περισσότερο να αποδεχθούν
επίστρατους έκπτωτους δυνάστες, εγκάθετους τοποτηρητές και κατασκευασμένες
«δημοκρατικές» εκλογές.

Η ιστορία…

… του κόσμου μετά το τέλος της αποικιοκρατίας δείχνει πως η δημοκρατία
είναι επιτυχημένη εκεί όπου παράγεται «αυτοφυώς», μέσα από τις εγχώριες
παραδόσεις. Η δημοκρατία δεν πέτυχε στην Ινδία επειδή την εισήγαγαν οι
Βρετανοί, αλλά επειδή ακριβώς συνδέθηκε με την αντίθεση στον βρετανικό
ιμπεριαλισμό. Για τη δημοκρατία αγωνίστηκε ένα λαϊκό κίνημα υπό την ηγεσία του
Μαχάτμα Γκάντι ­ ενός ανθρώπου που συγχώνευσε την παράδοση με την πρόοδο σε
ένα ενιαίο ινδικό πολιτικό σύστημα. Το Ισλάμ, όπως ο ινδουισμός, ο
κομφουκιανισμός και ο βουδισμός, έχει δώσει και αυτό τους δικούς τους
δημοκρατικούς στοχαστές, τα δικά του δημοκρατικά κινήματα ­ γι’ αυτό, δεν
μπορεί να υπάρξει ελπίδα για σταθερότητα στη Μέση Ανατολή αν δεν στηρίζεται σε
αυτές τις παραδόσεις. Αν σε κάποιες χώρες χρειάζεται πολιτικός και οικονομικός
εκσυγχρονισμός, το ίδιο φάρμακο δεν θεραπεύει όλες τις αρρώστιες. Η δυτική
αλαζονεία και αναισθησία απέναντι στους ιθαγενείς πολιτισμούς δεν μπορεί παρά
να επιβραδύνει την πρόοδο.

Η Δύση…

… κάποτε θα αναγκαστεί να αναγνωρίσει πως η πολυφωνία και η
δημοκρατία μπορούν να ανθίσουν και σε άλλους πολιτισμούς. Η εμμονή των
ιμπεριαλιστών της πολυθρόνας πως η δημοκρατία δεν μπορεί παρά να είναι μονάχα
δυτική και πως αυτή πρέπει να επιβάλλεται ακόμη και με τη βία, απλώς θα
ανοίξει έναν νέο κύκλο μίσους και ακροτήτων, χωρίς να λύσει κανένα από τα
προβλήματα της περιοχής. Οι καιροί έχουν αλλάξει και η δημοκρατία σε αυτές τις
χώρες δεν είναι πια «χρέος του λευκού ανθρώπου».