Η εγκληματικότητα μειώνεται… όμως η Ελλάδα φοβάται περισσότερο !

Η Ελλάδα φοβάται. Η εγκληματικότητα μπορεί να έχει υποχωρήσει, πέφτοντας στα
επίπεδα των αρχών της δεκαετίας του ’90, όμως το κλίμα ανασφάλειας στην
ελληνική κοινωνία παραμένει. Το αποτέλεσμα είναι μια πρωτοφανής
«αστυνομο-λαγνεία».

Ο μέσος Έλληνας περιμένει από την Αστυνομία να φροντίσει για την προστασία
του. Είναι μια στάση που μοιράζονται δεξιοί, κεντρώοι και αριστεροί ­ πράγμα
που σημαίνει ότι η πολιτική τοποθέτηση δεν επηρεάζει πλέον το πώς βλέπουν οι
πολίτες τα όργανα της εννόμου τάξεως. Από την άποψη αυτή, η ιστορική καχυποψία
της Κεντροαριστεράς απέναντι σε «χωροφύλακες» ή «μπάτσους» ανήκει στο
παρελθόν.

Η ελληνική κοινωνία του 21ου αιώνα αντιμετωπίζει τους αστυνομικούς με
συμπάθεια και, ως ενός σημείου, με εμπιστοσύνη. Όσο πιο συχνά τους βλέπει,
τόσο περισσότερο ασφαλής αισθάνεται. Η συντηρητική στροφή είναι εμφανής. Όπως
λέγεται χαρακτηριστικά, «κάθε πολίτης θα ήθελε έναν αστυνομικό στην πόρτα
του».

Αυτά είναι ορισμένα από τα συμπεράσματα μεγάλης έρευνας που παρήγγειλε το
υπουργείο Δημόσιας Τάξης στην εταιρεία V-PRC. Την ανάγκη της έρευνας
διαπίστωσε ο υπουργός Μιχάλης Χρυσοχοΐδης μετά τις εκλογές του 2000. Στην
Κατεχάκη έβλεπαν τους δείκτες της εγκληματικότητας να υποχωρούν στα χαμηλότερα
επίπεδα της Ευρώπης, όμως το κλίμα ανασφάλειας δεν άλλαζε. Χαρακτηριστική
περίπτωση αποτελούν οι κλοπές και διαρρήξεις, εγκλήματα που είναι ιδιαίτερα
διαδεδομένα στην Ελλάδα και αφορούν τον απλό πολίτη.

Λιγότερες κλοπές και διαρρήξεις

Κλοπές και διαρρήξεις είχαν αυξηθεί κατακόρυφα στα μέσα της δεκαετίας του ’90,
φθάνοντας το 1997 τις 68.447. Επρόκειτο για «έκρηξη» που συνέπιπτε με την
υστερία που είχε καταλάβει τότε την ελληνική κοινωνία για θέματα νόμου και
τάξης. Ωστόσο, το 2000, σύμφωνα πάντα με τις στατιστικές της Αστυνομίας, η
εγκληματικότητα είχε μειωθεί σημαντικά, αφού πραγματοποιήθηκαν 47.096 τέτοια
περιστατικά. Ο αριθμός είναι πολύ κοντά στα επίπεδα των αρχών της δεκαετίας.
Το 1991, παραδείγματος χάριν, οι κλοπές ήταν 42.091.

Η πραγματική εγκληματικότητα μπορεί να υποχωρούσε, κάθε φορά όμως που
προέκυπτε ένα μείζον περιστατικό, ο αντίκτυπος στη δημόσια ζωή ήταν τεράστιος.
Η διαπίστωση στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης ήταν ότι η πολιτική ασφάλειας «είχε
οριακό χαρακτήρα» και πως «δεν καταφέρνουμε να αλλάξουμε το αίσθημα του
πολίτη».

Σε εκείνους που έχουν πολιτικές μνήμες για τη μετεμφυλιακή Ελλάδα ή ακόμη και
τη Μεταπολίτευση, η εικόνα αυτή προκαλεί κατάπληξη. Εξηγείται όμως από ένα
άλλο εύρημα της έρευνας της V-PRC. Στον δρόμο, ο μέσος Έλληνας αισθάνεται τόσο
ασφαλέστερος όσο συχνότερα βλέπει την Αστυνομία ­ ιδίως τη νύχτα. Το 71% των
ερωτηθέντων νιώθει ασφάλεια αν βλέπει μπλε στολές και περιπολικά μία ή
περισσότερες φορές ημερησίως. Το 64% θέλει να βλέπει αστυνομικούς δύο ή τρεις
φορές την εβδομάδα. Τα ευρήματα δικαιώνουν το μέτρο των πεζών περιπολιών που
εισήγαγε το υπουργείο Δημόσιας Τάξης επί των ημερών του κ. Χρυσοχοΐδη
βγάζοντας την Αστυνομία στον δρόμο.

Απειλή οι ξένοι

Ποιος απειλεί τους Έλληνες; Οι ξένοι. Το 72% των Ελλήνων, αδιαφορώντας για το
αν θα χαρακτηριστούν ρατσιστές, ζητούν να γίνει αυστηρότερη η Αστυνομία με
τους μετανάστες. Ένα πρόσθετο 13% συναινεί σιωπηρά. Είναι μια κλασική αντίληψη
του τύπου «εμείς και αυτοί». Ενδιαφέρον παρουσιάζει η αντιπαραβολή των
αντιλήψεων της κοινωνίας με τη δραστηριότητα της Αστυνομίας. Το 1999
συνελήφθησαν για παράνομη είσοδο και παραμονή στην Ελλάδα 186.000 ξένοι. Το
2000, οι συλλήψεις για τον ίδιο λόγο ήταν 259.000. Το πρώτο εννιάμηνο του
2001, 204.000.

Η λαθρομετανάστευση έρχεται πέμπτη στη λίστα προτεραιοτήτων της ΕΛ.ΑΣ. όπως
τις αντιλαμβάνονται οι πολίτες. Προηγούνται τα ναρκωτικά, οι ανθρωποκτονίες
και οι διαρρήξεις. Αξιοσημείωτο είναι ότι στην τρίτη θέση βρίσκεται η
τρομοκρατία. Το γεγονός αυτό υποδεικνύει ότι αλλάζουν οι αντιλήψεις της
κοινωνίας, που ως τώρα δεν είχε δείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το θέμα.

Η πολιτική ασφάλειας που ακολουθεί το υπουργείο Δημόσιας Τάξης ανταποκρίνεται
σε μεγάλο βαθμό στα ευρήματα της έρευνας της V-PRC. Το υπουργείο επενδύει στη
διά βίου εκπαίδευση των αστυνομικών, που θα περνούν κάθε ενάμιση χρόνο από
ειδικά κέντρα στη Νότια και τη Βόρεια Ελλάδα. Η διαδικασία αυτή αποσκοπεί και
στο να ενισχύσει το ηθικό και την αυτοπεποίθηση του ανθρώπινου δυναμικού της
Αστυνομίας.

Ανανέωση του εξοπλισμού

Επένδυση γίνεται επίσης στην ανανέωση του εξοπλισμού της Αστυνομίας
(περιπολικά κ.λπ.) που μέχρι πρόσφατα είχε μέσο όρο ηλικίας τα 20 χρόνια. Εδώ
μιλούν οι αριθμοί. Το 1996 το υπουργείο είχε δαπάνες της τάξεως των πεντέμισι
δισ. δρχ. για εξοπλισμό. Την επόμενη τριετία θα δαπανηθούν 160 δισ. στην ίδια
κατεύθυνση ­ ενώ οι απαιτήσεις του 2004 σε υλικοτεχνική υποδομή κοστίζουν άλλα
120 δισ. Σύγχρονος εξοπλισμός σημαίνει καλύτερες επιδόσεις. Αν και υπάρχει η
εντύπωση ότι στους δρόμους επικρατεί χάος, οι στατιστικές της ΕΛ.ΑΣ.
φανερώνουν κάποια αποτελέσματα στα τροχαία. Το 2001 θρηνήσαμε εκατό νεκρούς
λιγότερους από το 2000, αν και η απόσταση από τις άλλες χώρες της Ευρώπης
παραμένει μεγάλη.

Το υπουργείο προσπαθεί επίσης να ανταποκριθεί στον μεταλλασσόμενο χαρακτήρα
της εγκληματικότητας. Έτσι, προετοιμάζονται δράσεις για το έγκλημα στον δρόμο,
το εμπόριο λευκής σαρκός, το οργανωμένο έγκλημα (που ανθεί στα Βαλκάνια). Για
τα ναρκωτικά, η αντίληψη του κ. Χρυσοχοΐδη είναι ότι η καταστολή πρέπει να
πλαισιωθεί με μια ευρύτερη κοινωνική προσέγγιση, σε συνεργασία με άλλα
υπουργεία, όπως το Υγείας. Οι προθέσεις δεν έχουν, πάντως, υλοποιηθεί ακόμη.
Τέλος, οι νέες πραγματικότητες που δημιούργησε η 11η Σεπτεμβρίου, δημιουργούν
αυξημένη ανάγκη να είναι έτοιμο το υπουργείο να διαχειριστεί κρίσεις.

Συναφές είναι και το πρόβλημα της επικοινωνίας. Ως τώρα η Αστυνομία «δεν είχε
πρόσωπο» που να την εκπροσωπεί δημόσια, με εξαίρεση τον ίδιο τον υπουργό
Δημόσιας Τάξης. Σε δύο εβδομάδες αναλαμβάνει καθήκοντα ο εκπρόσωπος Τύπου της
ΕΛ.ΑΣ. που θα είναι αξιωματικός. Είναι ακόμη μια ένδειξη ότι ο αστυνομικός
πληθυσμός αυξάνεται. Πριν από μερικά χρόνια, οι αστυνομικοί ήταν 40.000. Με
τους ειδικούς φρουρούς και τους συνοριοφύλακες έφθασαν τους 46.000. Αναμένεται
να προστεθούν άλλοι 2.000, καθώς πλησιάζουμε τους 50.000. Οι απαιτήσεις του
2004 αναμένεται να ανεβάσουν ακόμη περισσότερο τον αριθμό τους.

ΠΑΣΟΚ, Ν.Δ. και Αριστερά στην αγκαλιά της Αστυνομίας

Ο ρόλος της τηλεόρασης φαίνεται να είναι κυρίαρχος στη διαμόρφωση των
αντιλήψεων των Ελλήνων για την εγκληματικότητα. Ωστόσο, η έρευνα ήρθε να
διαπιστώσει ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Ένας στους δύο Έλληνες (49,4%
των ερωτηθέντων) δεν πιστεύει ότι ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται στα
δελτία ειδήσεων το πρόβλημα της εγκληματικότητας ανταποκρίνεται στην
πραγματικότητα. Αυτό σημαίνει πως τα τηλεοπτικά ΜΜΕ έχουν έλλειμμα αξιοπιστίας
­ αλλά και ότι δεν ευθύνονται για το γεγονός πως η ελληνική κοινωνία βρίσκεται
σε κατάσταση παρατεταμένης νευρικής κρίσης.

Ο φόβος της εγκληματικότητας ρίχνει την κοινωνία στην αγκαλιά της Αστυνομίας.
Μάλιστα, οι αντιλήψεις των πολιτών είναι ομοιόμορφες. Με μέσο όρο συμπάθειας
προς την Αστυνομία το 7, τα αστικά περιβάλλοντα δίνουν 6,8, τα ημιαστικά 7,1
και τα αγροτικά 7,4. Ανάλογη είναι η εικόνα και με κριτήριο την πολιτική
τοποθέτηση. Η Κεντροαριστερά δίνει 6,1, το Κέντρο 7, η Κεντροδεξιά 7,3 και η
Δεξιά 7,8. Πράγματι, το 75% των Ελλήνων έχει θετική ή μάλλον θετική γνώμη για
την Αστυνομία. Μάλιστα, το 56% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι οι αστυνομικοί
κάνουν καλή δουλειά στη γειτονιά τους.

Σε όσους έχουν πολιτικές μνήμες για τη μετεμφυλιακή Ελλάδα ή ακόμη και τη
Μεταπολίτευση, η εικόνα αυτή προκαλεί κατάπληξη. Εξηγείται όμως από ένα άλλο
εύρημα της έρευνας της V-PRC. Στον δρόμο, ο μέσος Έλληνας αισθάνεται τόσο
ασφαλέστερος όσο συχνότερα βλέπει την Αστυνομία ­ ιδίως τη νύχτα. Το 71% των
ερωτηθέντων ηρεμεί αν βλέπει μπλε στολές και περιπολικά μία ή περισσότερες
φορές ημερησίως. Το 64% θέλει να βλέπει αστυνομικούς δύο ή τρεις φορές την
εβδομάδα. Τα ευρήματα δικαιώνουν το μέτρο των πεζών περιπολιών που εισήγαγε το
υπουργείο Δημόσιας Τάξης επί των ημερών του κ. Χρυσοχοΐδη, βγάζοντας την
Αστυνομία στον δρόμο.