Οι δύο όψεις της φορολογικής μεταρρύθμισης

Ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών κ. Νίκος Χριστοδουλάκης, στις δηλώσεις
του αμέσως μετά την Κυβερνητική Επιτροπή, όπου αποφασίσθηκαν οι
φοροελαφρύνσεις που θα ισχύσουν το 2002 για τα εισοδήματα και τις
επιχειρήσεις, ήταν αρκετά σαφής. Προανήγγειλε ότι θα υπάρξει και δεύτερη φάση
αλλαγών στη φορολογία, οι οποίες θα αποφασισθούν μέσα στο πρώτο εξάμηνο του
2002 και θα ισχύσουν από το 2003. Οι αλλαγές αυτές δεν αποκλείεται να
επεκτείνουν τα οφέλη για τα χαμηλά εισοδήματα.

Όμως, όπως προκύπτει από τα λεγόμενα του υπουργού, στη δεύτερη φάση της
φορολογικής μεταρρύθμισης θα επανεξετασθούν φοροαπαλλαγές οι οποίες, με τον
τρόπο που ισχύουν σήμερα, ευνοούν αναλογικά περισσότερο τα υψηλά εισοδήματα.

Πρόκειται για τις φοροαπαλλαγές που αφορούν τις εκπτώσεις δαπανών από το
εισόδημα των φορολογουμένων. Δηλαδή, τις εκπτώσεις από το εισόδημα των τόκων
των στεγαστικών δανείων πρώτης κατοικίας, των ενοικίων, των εξόδων
ιατρονοσοκομειακής περίθαλψης, των διδάκτρων, των οικογενειακών δαπανών κ.ά.

Η επανεξέταση αυτή, όπως ο ίδιος ο υπουργός την έχει προσδιορίσει σε πρόσφατες
δηλώσεις του ­ αναφερόμενος στην έκπτωση των τόκων των στεγαστικών δανείων
πρώτης κατοικίας ­ θα επιτευχθεί κυρίως με τη θέσπιση πλαφόν στο ύψος των
εκπτώσεων αυτών. Παράλληλα, εξετάζεται η κατάργηση ορισμένων από αυτές.

Το πλαφόν στους τόκους

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η μία αλλαγή που μελετά ήδη η Επιτροπή των
στελεχών του υπουργείου Οικονομικών και των καθηγητών που είναι υπεύθυνη για
τη φορολογική μεταρρύθμιση είναι η καθιέρωση πλαφόν στο ύψος των τόκων των
στεγαστικών δανείων απόκτησης πρώτης κατοικίας που εκπίπτουν από το
φορολογητέο εισόδημα.

Μέχρι τώρα, οι τόκοι αυτοί εκπίπτουν στο σύνολό τους από το εισόδημα των
φορολογουμένων, με αποτέλεσμα όσο υψηλότερο ήταν το εισόδημα τόσο μεγαλύτερο
να είναι το όφελος από τη φοροαπαλλαγή αυτή, γιατί η μείωση του φόρου
υπολογίζεται με τον υψηλό φορολογικό συντελεστή.

Με τη θέσπιση του πλαφόν, όσοι έχουν υψηλά εισοδήματα και έχουν πάρει
στεγαστικό δάνειο πρώτης κατοικίας θα δικαιούνται να εκπέσουν μικρότερο ποσό
τόκων και έτσι θα γλιτώνουν λιγότερο φόρο από τη φοροαπαλλαγή αυτή. Ο κ.
Χριστοδουλάκης στις δηλώσεις του αυτήν την εβδομάδα είπε ότι και το 2002 θα
διατηρηθεί το σημερινό καθεστώς και άφηνε να εννοηθεί ότι οι αλλαγές θα
ισχύσουν από το 2003.

Μάλιστα, διευκρίνισε ότι οι όποιες αλλαγές στο φορολογικό καθεστώς των τόκων
των στεγαστικών δανείων θα ισχύσουν για τα νέα δάνεια. Δηλαδή για τα δάνεια
που θα συναφθούν μετά την ισχύ των μέτρων που θα αποφασισθούν.

Μαχαίρι στις ιατρικές δαπάνες

Η δεύτερη αλλαγή που εξετάζει η Επιτροπή αφορά τις δαπάνες για
ιατρονοσοκομειακή περίθαλψη των φορολογουμένων.

Ειδικότερα εξετάζεται οι δαπάνες αυτές να αφαιρούνται από τη βάση του
εισοδήματος και όχι από την οροφή, όπως ισχύει σήμερα. Και το μέτρο αυτό στον
βαθμό που αποφασισθεί θα ισχύσει από τα εισοδήματα του 2003.

Για παράδειγμα, αν κάποιος φορολογούμενος έχει εισόδημα 10 εκατ. δραχμών και
έχει πραγματοποιήσει κατά τη διάρκεια του έτους έξοδα ιατρονοσοκομειακής
περίθαλψης ενός εκατ. δραχμών, τότε, με βάση το ισχύον καθεστώς, θα
φορολογηθεί για εισόδημα 9 εκατ. δραχμών.

Δηλαδή, γλιτώνει φόρο 400.000 δραχμών, αφού το ένα εκατ. δρχ. που εκπίπτει
λόγω των δαπανών αυτών θα φορολογείτο με συντελεστή 40%. Το καθεστώς αυτό
ευνοεί, αναλογικά, περισσότερο όσους είχαν υψηλά εισοδήματα.

Με τον νέο τρόπο που προτείνεται, η δαπάνη του ενός εκατ. δραχμών θα
αφαιρείται από τη βάση του φορολογητέου εισοδήματος. Αυτό σημαίνει ότι η
δαπάνη του 1 εκατ. δρχ. θα προστίθεται στο αφορολόγητο ποσό εισοδήματος των
2.870.000 δρχ. Στην περίπτωση αυτή, το συνολικό αφορολόγητο θα διαμορφώνεται
σε 3.870.000 δρχ. Το όφελος για τον φορολογούμενο θα ισοδυναμεί με το ποσό
φόρου που θα αντιστοιχούσε αν το ποσό του ενός εκατ. δραχμών φορολογείτο με
τον πρώτο, χαμηλότερο φορολογικό συντελεστή.

Αυτός ο συντελεστής, όπως προκύπτει από τη νέα κλίμακα που ανακοινώθηκε, θα
είναι 15%. Έτσι το όφελος από τις δαπάνες ιατρονοσοκομειακής περίθαλψης του
ενός εκατομμυρίου θα ανέλθει σε 150.000 δρχ. Το μέτρο αυτό θα οδηγήσει σε
μείωση της φορολογικής ελάφρυνσης για τα υψηλά εισοδήματα, που φθάνουν να
φορολογούνται μέχρι και τον ανώτατο φορολογικό συντελεστή.

Παράλληλα, δεν θα υπάρξει καμία επίπτωση για όσους δηλώνουν εισοδήματα στην
Εφορία μέχρι και 4,5 εκατ. δρχ.

Οι φορολογούμενοι αυτοί, είτε με το σημερινό είτε με το προτεινόμενο σύστημα,
θα έχουν το ίδιο όφελος από την έκπτωση των δαπανών ιατρονοσοκομειακής
περίθαλψη. Αυτό γιατί και στις δύο περιπτώσεις το όφελός τους θα ισοδυναμεί με
το 15% επί του ποσού των δαπανών ιατρονοσοκομειακής περίθαλψης.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Επιτροπή αναμένεται να προτείνει στην κυβέρνηση την
κατάργηση της έκπτωσης των διδάκτρων καθώς και τον περιορισμό της έκπτωσης των
δαπανών για ενοίκια κατοικιών.

Επίσης εξετάζεται η κατάργηση, από το 2003, του αφορολόγητου ποσού των 45.000
που αφορά τις οικογενειακές δαπάνες του 1.000.000 δρχ.

Στον δεύτερο γύρο οι αλλαγές στα ακίνητα

Στη δεύτερη φάση της φορολογικής μεταρρύθμισης θα δοθεί βάρος και στην
αναμόρφωση της φορολογίας στο χώρο των ακινήτων. Βασική αλλαγή θα είναι η
θέσπιση του ΦΠΑ στις πωλήσεις καινούργιων οικοδομών (από το 2003), γεγονός που
θα συνδυασθεί με την κατάργηση του φόρου μεταβίβασης ακινήτων αλλά εκτιμάται
ότι θα οδηγήσει σε αύξηση της φορολογίας και των τιμών στα καινούργια ακίνητα.

Παράλληλα, η πρόθεση είναι να καταργηθεί ο μεγάλος αριθμός φόρων που
επιβάλλονται σήμερα στα ακίνητα. Παράλληλα, να επιβληθεί ένας ενιαίος φόρος
ακίνητης περιουσίας με την κατάργηση του Φόρου Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας
(ΦΜΑΠ) που ισχύει σήμερα και του Τέλους Ακίνητης Περιουσίας (ΤΑΠ). Επίσης,
αναμένεται να προωθηθεί η μείωση των φόρων στις γονικές παροχές και στις
κληρονομιές. Παράλληλα, η Επιτροπή θα επανεξετάσει και το καθεστώς φορολόγησης
των χρηματοοικονομικών προϊόντων. Στις προθέσεις της ηγεσίας του οικονομικού
επιτελείου της κυβέρνησης είναι να καθιερωθεί ενιαίος τρόπος φορολόγησης όλων
των χρηματοοικονομικών προϊόντων.

Μάλιστα ο ίδιος ο κ. Χριστοδουλάκης δήλωσε αυτήν την εβδομάδα ότι η επιβολή
του φόρου 7% στις αποδόσεις των ρέπος από την 1.1.2002 είναι το πρώτο βήμα
προς την κατεύθυνση αυτή. Στο πλαίσιο αυτό θα επανεξετασθεί και ο τρόπος
φορολογίας των αποδόσεων από την πώληση μετοχών στο Χρηματιστήριο.

Όλοι ωφελημένοι από την πρώτη «δόση»

Από την πρώτη «δόση» της φορολογικής μεταρρύθμισης, που θα ισχύει για τα
εισοδήματα του 2002, ωφελημένοι είναι όλοι οι φορολογούμενοι και οι
επιχειρήσεις.

Για τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους τα οφέλη προέρχονται από την αύξηση
του αφορολόγητου ποσού εισοδήματος στα 2.870.000 δρχ., από 2.400.000 δρχ.
φέτος, καθώς και από την κατάργηση των κρατήσεων για το χαρτόσημο στο εισόδημα
από μισθωτές υπηρεσίες.

Για τους υπόλοιπους φορολογούμενους (ελεύθερους επαγγελματίες κ.ά.) θα υπάρξει
όφελος από την αύξηση του αφορολόγητου ποσού εισοδήματος στα 2.530.000 δρχ.,
από 2.100.0000 δρχ. φέτος.

Για τις επιχειρήσεις θα υπάρξει μείωση της φορολογικής τους επιβάρυνσης, για
τους εξής λόγους:

* Από τη μείωση μέχρι το 32,5%, από 35%, του φορολογικού συντελεστή εφόσον
αυξάνουν το προσωπικό τους μέχρι 2,5%.

* Από την κατάργηση του χαρτοσήμου στο εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες, στο
οποίο συμμετείχαν κατά το ήμισυ με τους εργαζόμενους.

* Από την κατάργηση του χαρτοσήμου στην έναρξη ή στην αλλαγή επαγγελματικής
δραστηριότητας.

* Από τη μείωση κατά 50% του φόρου στο μαζούτ που χρησιμοποιούν οι
βιομηχανίες.

Η πρώτη δόση της μεταρρύθμισης επιβαρύνει μόνο όσους έχουν τοποθετήσεις σε
ρέπος ­ κατά βάση όσους έχουν υψηλά εισοδήματα ­ λόγω της επιβολής από την
1.1.2002 του φόρου 7% στις αποδόσεις τους.