Έκθεση-χαστούκι για την Άγκυρα

«Χαστούκι» στην Άγκυρα, εύσημα στην Κύπρο, αλλά και δικαίωση της εξωτερικής
πολιτικής που ακολουθεί η ελληνική κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια συνιστά η
ετήσια έκθεση της Κομισιόν για την πορεία των υποψήφιων προς ένταξη χωρών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαιώνει πως η Κύπρος θα ενταχθεί ακόμη και χωρίς
επίλυση του Κυπριακού, ενώ ψέγει την Άγκυρα για τις επιδόσεις της σε όλους
τούς υπό εξέταση τομείς.

Η Τουρκία δεν έχει πραγματοποιήσει καμιά πρόοδο στην πορεία της προς την
Ευρώπη και οι αλλαγές που έχει κάνει είναι μόνο στα χαρτιά. Δεν πληροί ούτε τα
οικονομικά ούτε τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης κι έχει ευθύνες για το
αδιέξοδο στο Κυπριακό. Αυτά είναι τα βασικά στοιχεία των επιδόσεων της
Άγκυρας, σύμφωνα με την Κομισιόν.

Ευθύνες στον Ρ. Ντενκτάς

Για την Κύπρο, η Κομισιόν επαναλαμβάνει πως η επίλυση του πολιτικού
προβλήματος δεν αποτελεί προϋπόθεση για την ένταξη της νήσου στην Ένωση,
τονίζει πως η Λευκωσία έκανε ό,τι ήταν δυνατόν για την πρόοδο των συνομιλιών,
επιρρίπτει ευθύνες στον Ραούφ Ντενκτάς και επιβεβαιώνει πως η Κύπρος είναι η
πλέον προχωρημένη χώρα στις διαπραγματεύσεις για την ένταξη.

Η Κομισιόν, ωστόσο, εξέπληξε αρκετούς στις Βρυξέλλες υποστηρίζοντας ευθέως την
ένταξη 10 υποψηφίων χωρών διά μιας, προδιαγράφοντας έτσι τη μεγαλύτερη
διεύρυνση της Ένωσης στα τελευταία 50 χρόνια. Έτσι, πριν από το 2004
αναμένεται να γίνουν μέλη η Κύπρος, η Μάλτα, οι τρεις βαλτικές χώρες (Λετονία,
Λιθουανία, Εσθονία), η Τσεχία, η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Σλοβακία και η
Σλοβενία.

Βάσει του υπάρχοντος χρονοδιαγράμματος, η απόφαση θα πρέπει να ληφθεί σε έναν
περίπου χρόνο, κατά το τέλος της δανικής προεδρίας. Όμως, δεδομένων των
ανεπίλυτων προβλημάτων κι εκκρεμοτήτων, όπως τι θα γίνει με τις αγροτικές
επιδοτήσεις (ΚΑΠ), τα διαρθρωτικά ταμεία ή τις μεταβατικές περιόδους σε μια
σειρά ζητήματα, όπως η ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, ορισμένοι στην Κομισιόν
μιλούν ήδη για το ενδεχόμενο η ελληνική προεδρία (το α’ εξάμηνο του 2003) να
επωμισθεί το βάρος της ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων με τις 10 χώρες.

Ανισορροπία στα Βαλκάνια

Διπλωματικές πηγές στην Αθήνα εξέφραζαν και κάποιο προβληματισμό για το
γεγονός ότι πέραν της Τουρκίας ­ που σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής δεν
προβλέπεται στο ορατό μέλλον να αρχίσει είτε διαπραγματεύσεις είτε την
προκαταρκτική διαδικασία της εξέτασης ­ από τη διεύρυνση αποκλείστηκαν οι δυο
βαλκανικές υποψήφιες χώρες, δηλαδή η Βουλγαρία και η Ρουμανία. Ο αποκλεισμός
αυτός, τη στιγμή που στις δέκα “προνομιούχες” περιλαμβάνονται και οι τρεις
βαλτικές, θα μπορούσε να δημιουργήσει μια ανισορροπία στον μελλοντικό πολιτικό
χάρτη της Ευρώπης, αλλά και να ενισχύσει την αστάθεια στην περιοχή των
Βαλκανίων.

Για την Τουρκία, η Κομισιόν σημειώνει λεπτομερώς τις παραβιάσεις των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την αντιμετώπιση των απεργιών πείνας στις φυλακές, το
Κουρδικό, την παραβίαση των ελευθεριών λόγου και έκφρασης κ.ά. Σημειώνει,
επίσης, πως οι συνταγματικές μεταρρυθμίσεις είναι θετικές αλλά θα πρέπει να
εφαρμοσθούν το συντομότερο δυνατόν στην πράξη.

Αν και το “χαστούκι” από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Άγκυρα περιβάλλεται από
τον μανδύα της κοινοτικής και διπλωματικής γλώσσας, οι αντιδράσεις στην
Τουρκία αναμένονται έντονες. Ήδη, ο αντιπρόεδρος της τουρκικής κυβέρνησης, ο
ηγέτης του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (ΜΗΡ) Ντεβλέτ Μπαχτσελί, κατηγόρησε
την Ένωση πως επίτηδες πολλαπλασιάζει τα εμπόδια για την τουρκική
υποψηφιότητα. “Καταδικάζουμε την κακοπροαίρετη και μεροληπτική στάση της
Ευρωπαϊκής Ένωσης. Καλούμε την Ε.Ε. να υιοθετήσει μια στάση περισσότερο
ανοικτή, ειλικρινή και τίμια”, είπε χαρακτηριστικά ο εθνικιστής πολιτικός.

Αλλαγή πολιτικής

Την ίδια στιγμή, πάντως, στον τουρκικό Τύπο προβάλλονται όλο και περισσότερο
απόψεις που τάσσονται υπέρ της μεταβολής της τουρκικής πολιτικής στο θέμα της
ένταξης της Κύπρου, εκτιμώντας ότι η στάση της Άγκυρας αποβαίνει εις βάρος των
συμφερόντων και της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας. Στον χορό των κριτικών
δημοσιευμάτων εισήλθε χθες και η “Τζουμχουριέτ”, με δυο άρθρα αυτής της
γραμμής.

Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα αποτελέσει ένα από τα κύρια θέματα
συζήτησης στη σύνοδο κορυφής του Λάακεν, στις 14 Δεκεμβρίου, όπου έχουν
προσκληθεί και οι ηγέτες τών υπό ένταξη χωρών. Ωστόσο, ενδέχεται ο Μπουλέντ
Ετζεβίτ να δεχθεί εισηγήσεις ώστε να μην παραστεί σε ένδειξη διαμαρτυρίας για
την ευρωπαϊκή θέση κατά της τουρκικής υποψηφιότητας, κάτι που έχει γίνει κατ’
επανάληψη στο παρελθόν, με κορυφαίο παράδειγμα το Ελσίνκι, όταν χρειάστηκε να
μεταβεί στην Άγκυρα ο κ. Σολάνα και η σουηδική προεδρία για να “πείσουν” τον
Τούρκο πρωθυπουργό να προσέλθει στο κοινοτικό τραπέζι.