ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η νέα αταξία

Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου έμοιαζε να θέτει τις βάσεις μιας νέας διεθνούς
τάξης. Αντί γι’ αυτό, μήπως οδήγησε σε μια νέα αταξία, γεμάτη προκλήσεις και
κινδύνους; Μια αταξία της οποίας είμαστε όλοι θύματα;

Ακτήμονας στο Μπανγκλαντές

Το ερώτημα το θέτει ένας «ιστορικός της φτώχειας», όπως αποκαλεί ο Μπρόνισλαβ
Γκέρεμεκ τον εαυτό του. Και η φτώχεια βρίσκεται στο επίκεντρο της κρίσης που
αντιμετωπίζει ο κόσμος μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Όχι ότι η φτώχεια βρίσκεται
πίσω από την τρομοκρατική παράνοια του Μπιν Λάντεν. Οι τρομοκράτες
εκμεταλλεύονται όμως αυτό το σκάνδαλο για να προωθήσουν τους στόχους τους.
Υπάρχει κάτι το αυθεντικό στην υποστήριξη ενός απατεώνα σαν τον Μπιν Λάντεν
από τις φτωχές μάζες του Πακιστάν ή άλλων χωρών, λέει ο πολωνός ιστορικός σε
συνέντευξή του στη Λιμπερασιόν. Και πρέπει να θέσουμε το πρόβλημα τώρα,
στις αρχές του 21ου αιώνα, γιατί τώρα έχουμε τη δυνατότητα να βρούμε λύσεις.
Πέρα από τις επιδρομές και τους βομβαρδισμούς, πρέπει να εφαρμοστεί μια
πολιτική που να αντιμετωπίζει τις ρίζες του κακού. Πρέπει να επιτραπεί στους
φτωχούς να ξαναβρούν την αξιοπρέπειά τους αξιοποιώντας τις ευκαιρίες που
προσφέρει ο καπιταλισμός. Σε αντίθετη περίπτωση, υπάρχει κίνδυνος να ξεσπάσει
μια σύγκρουση ανάμεσα στον κόσμο του πλούτου και στον κόσμο της φτώχειας.

Να αναζητήσουμε μια πυξίδα σ’ έναν κόσμο γεμάτο αβεβαιότητες: αυτό προτείνει ο
69χρονος ιστορικός, που υπήρξε σύμβουλος του Λεχ Βαλέσα στις απεργίες του 1980
και θρυλική φυσιογνωμία του συνδικάτου Αλληλεγγύη. Να αφήσουμε στην άκρη τις
ανοησίες για τη σύγκρουση των πολιτισμών και την ανωτερότητα του χριστιανισμού
και να αποδεχθούμε τον θρησκευτικό και πολιτισμικό πλουραλισμό. Δεν πρόκειται
μόνο για ζήτημα ηθικής, αλλά και για το συμφέρον της Ευρώπης, που στις αρχές
αυτού του αιώνα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σοβαρό δημογραφικό έλλειμμα. Για
να καλυφθεί αυτό το έλλειμμα, για να μην απειληθεί η οικονομική και κοινωνική
υγεία της Ευρώπης, είναι αναγκαία η εισροή μεταναστών που θα προέρχονται από
μια άλλη ιστορική και θρησκευτική παράδοση. Πρέπει λοιπόν να προετοιμαστούμε.

Αν κάτι κάνει σήμερα αισθητή την απουσία του είναι η ελπίδα, τονίζει ο
Γκέρεμεκ. Πάρτε την Πολωνία: το 75% εκείνων που ερωτώνται στις δημοσκοπήσεις
αν περιμένουν βελτίωση της προσωπικής και οικογενειακής τους κατάστασης, ή της
κατάστασης της χώρας, απαντούν αρνητικά. Αυτή η απελπισία εξηγεί άλλωστε και
την είσοδο τριών εξτρεμιστικών κομμάτων στη Βουλή ύστερα από τις εκλογές της
23ης Σεπτεμβρίου. Η Πολωνία έχασε τη μάχη της μνήμης. Και ο Γκέρεμεκ, που
χρημάτισε για ένα διάστημα υπουργός Εξωτερικών, αναλαμβάνει το μέρος της
ευθύνης που του αναλογεί. Αλλά δεν παραδέχεται ότι η Αλληλεγγύη αποτελεί
παρελθόν. Η ιδέα γύρω από την οποία συγκροτήθηκε το πρώτο ανεξάρτητο συνδικάτο
της Ανατολικής Ευρώπης εξακολουθεί να είναι παρούσα ως ανάμνηση, ως βίωμα, ως
ένας θρύλος ίσως, γύρω από τον οποίο θα οκοδομηθεί η νέα ταυτότητα της Πολωνίας.