Ο Ευρωπαίος εταίρος θα καθυστερήσει τρία χρόνια

Κορυφαία στελέχη της ελληνικής κεφαλαιαγοράς, μιλώντας στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ»,
επεσήμαναν ότι σε αυτή τη φάση το Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών προχωρεί σε
συνεργασίες με τα χρηματιστήρια των Βαλκανίων και της Κωνσταντινούπολης και
ότι από τα μέσα του επόμενου χρόνου πρόκειται να υπάρξει ένα κοινό σύστημα
διαπραγμάτευσης μετοχών (cross trading). Σε ό,τι αφορά τις ευρωπαϊκές
συμμαχίες, η Σοφοκλέους εξακολουθεί να βρίσκεται σε επαφή με το Euronext
(Παρίσι – Άμστερνταμ – Βρυξέλλες), το χρηματιστήριο του Λονδίνου, του Μιλάνου
και της Μαδρίτης. Το τοπίο όμως είναι θολό, καθώς κάθε αγορά προσπαθεί να
επικρατήσει και να επιβάλει στις υπόλοιπες τα δικά της συστήματα και τις δικές
της συνήθειες.

Για τον λόγο αυτό δημιουργούνται συσχετισμοί δυνάμεων μεταξύ αγορών, ώστε να
επιλυθούν κυρίως προβλήματα τεχνικής φύσεως, με τελικό στόχο την επικράτηση
της συμμαχίας. Σε αυτό το παζλ είχαν δημιουργηθεί ισορροπίες, οι οποίες όμως
ανατράπηκαν ύστερα από τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ. Και αυτό,
διότι στους συσχετισμούς δυνάμεων στην Ευρώπη σημαντικό ρόλο έπαιζε η
αμερικανική κεφαλαιαγορά, η οποία «φέρεται άδικα» ως προς τα ευρωπαϊκά
κεφάλαια. Όλα αυτά κάνουν τα στελέχη του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών να
κρατούν κλειστά τα χαρτιά τους, ώστε η Σοφοκλέους να έχει μεγαλύτερη
διαπραγματευτική ικανότητα την στιγμή που θα πρέπει να επιλέξει σύμμαχο.
Ταυτόχρονα, βρίσκεται σε συζητήσεις με όλους. Όμως, υπό αυτές τις συνθήκες,
είναι δύσκολο να εκτιμήσει κανείς πότε θα ξεκαθαρίσουν τα σχήματα στην Ευρώπη.
Διατυπώθηκε, πάντως, η εκτίμηση ότι η πρώτη εικόνα στην Ευρώπη θα αρχίσει να
διαφαίνεται σε 2 με 3 χρόνια. Στόχος της Σοφοκλέους είναι να έχει κατασταλάξει
νωρίτερα, με την προϋπόθεση ότι η οποιαδήποτε απόφαση θα είναι προς το
συμφέρον της.

Όλοι με όλους

«Τον τελευταίο καιρό στην Ευρώπη επικρατεί μια κατάσταση όπου όλοι μιλούν με
όλους». Με αυτή την φράση περιγράφει η ΑΣΥΚ, εταιρεία του ομίλου του ΧΑΑ, σε
μελέτη της (http: //www. asyk. ase. gr/projects/ smartnumbers/main. htm) το
κλίμα που επικρατεί στις κεφαλαιαγορές της Ευρώπης. Όπως αναφέρει σε μελέτη
της η ΑΣΥΚ, από το 1997, και σχεδόν κάθε χρόνο, νέες συνεργασίες
ανακοινώνονται. Ωστόσο, οι περισσότερες από αυτές καταρρέουν πριν ακόμα
ξεκινήσουν. Ακόμα και αυτές που κατάφεραν να επιβιώσουν έχουν να λύσουν πολλά
προβλήματα και το μέλλον τους κρίνεται αβέβαιο. Το αποτυχημένο εγχείρημα του
ix (Λονδίνο- Φρανκφούρτη) είναι ένα καλό παράδειγμα.

Πώς όμως διαμορφώνεται σήμερα η κατάσταση στην Ευρώπη; Σύμφωνα με τη μελέτη
της ΑΣΥΚ, τα μεγάλα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια επιδιώκουν τη συνεργασία και
συμμαχία μεταξύ τους, μέσω των προηγμένων τηλεπικοινωνιακών δικτύων.
Αποφεύγουν τις συγχωνεύσεις, καθώς το παρελθόν έδειξε ότι κάτι τέτοιο είναι
πολύ δύσκολο να εφαρμοστεί στην πράξη.

Ένα παράδειγμα αποτυχημένης συγχώνευσης μεταξύ χρηματιστηρίων αποτελεί εκείνη
του ix (Λονδίνο-Φρανκφούρτη), η οποία ανακοινώθηκε το 2000. Η συγχώνευση
κατέρρευσε, με κυριότερες αιτίες τις διαφορές στα συστήματα εκκαθάρισης, το
διαφορετικό νόμισμα (η Μεγάλη Βρετανία δεν έχει υιοθετήσει το ευρώ), τις
διαφορές στο φορολογικό καθεστώς και τις διαφορές στην πολιτική χρεώσεων των
δύο χρηματιστηρίων.

Από την άλλη πλευρά όμως, η δημιουργία του Euronext (Παρίσι – Άμστερνταμ –
Βρυξέλλες), τον Σεπτέμβριο του 2000, κατέδειξε ότι οι συμμαχίες είναι εφικτές.
Το Euronext είναι η πρώτη πλήρως ολοκληρωμένη διασυνοριακή ευρωπαϊκή αγορά
μετοχών, ομολόγων, παραγώγων και αγαθών.

Στο μεταξύ τα μικρότερα χρηματιστήρια ακολουθούν άλλου είδους στρατηγικές,
επιδιώκοντας συμμαχίες με άλλα, στην ίδια γεωγραφική περιοχή. Τα χρηματιστήρια
της Σκανδιναβίας, για παράδειγμα, δημιούργησαν μια συμμαχία (NOREX), στην
οποία συμμετέχουν τα χρηματιστήρια της Κοπεγχάγης, της Ισλανδίας, της
Στοκχόλμης και του Όσλο. Εναλλακτικά, τα μικρότερα χρηματιστήρια επιλέγουν την
απορρόφησή τους σε μεγάλες συγχωνεύσεις. Αντιπροσωπευτικό παράδειγμα είναι το
χρηματιστήριο της Βαρσοβίας, το οποίο πιστεύει ότι στο μέλλον η ευρωπαϊκή
αγορά κεφαλαίων θα απαρτίζεται από τρεις ή τέσσερις μεγάλες συμμαχίες και ότι
είναι επιτακτική η ανάγκη συμμετοχής του σε μία από αυτές.

Και ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, τα σουηδικά χρηματιστήρια (ΟΜ Group) και η Morgan
Stanley προχώρησαν με τη σειρά τους σε συνεργασία προκειμένου να αποκτήσουν
μερίδιο από την παγκόσμια αγορά κεφαλαίων. Τον Φεβρουάριο του 2000 οι παραπάνω
εταιρείες ανακοίνωσαν την ίδρυση του JIWAY, μιας κοινής πλατφόρμας
διαπραγμάτευσης, που θα εξασφαλίζει στους χρηματομεσίτες (brokers) τη
διαπραγμάτευση 6.000 μετοχών από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

Όπως αναφέρει στην ίδια μελέτη της η ΑΣΥΚ, μία ριζοσπαστική άποψη που
επικρατεί είναι ότι τα 230 χρηματιστήρια του κόσμου θα συρρικνωθούν σε 5,
μέχρι το 2010, με μία από τις κυριότερες απειλές να προέρχεται από τα
Ηλεκτρονικά Επικοινωνιακά Δίκτυα (ECNs)

Η καλή σχέση μεταξύ των κεφαλαιαγορών της Ευρώπης και των ΗΠΑ είναι παράγοντας
κλειδί για το μέλλον. Ωστόσο, υπάρχουν κάποια προβλήματα που στέκονται εμπόδιο
στη διατήρηση αυτής της καλής σχέσης. Σύμφωνα με την ΑΣΥΚ, το κυριότερο
πρόβλημα κατά την άποψη της Ευρώπης είναι η άδικη μεταχείριση από τις
αμερικανικές αρχές. Συγκεκριμένα, ενώ οι Ευρωπαίοι επενδυτές έχουν τη
δυνατότητα πρόσβασης στα αμερικανικά χρηματιστήρια μέσω των διαφόρων
συστημάτων διαπραγμάτευσης, το αντίθετο δεν ισχύει, με ελάχιστες εξαιρέσεις.

Από την άλλη πλευρά, οι αρχές των ΗΠΑ ισχυρίζονται ότι το βασικότερο πρόβλημα
σχετικά με την επένδυση στην Ευρώπη αποτελεί το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκές
εταιρείες δεν χρησιμοποιούν τους ίδιους λογιστικούς κανόνες και τα ίδια
πρότυπα με αυτά που χρησιμοποιούνται από τις αμερικανικές εταιρείες.

Γιατί συμμαχίες;

Από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 οι τράπεζες και οι χρηματοοικονομικοί
οργανισμοί σε όλον τον κόσμο ήρθαν αντιμέτωποι με την ανάγκη προώθησης των
υπηρεσιών τους σε πελάτες τους με παγκόσμια επιχειρηματική δραστηριότητα.
Ωστόσο, τα τελευταία πέντε χρόνια, αυτή η τάση προς τη διεθνοποίηση και τη
διεύρυνση του χώρου δράσης τους έχει επιταχυνθεί.

Στο μεταξύ συνέβησαν αλλαγές στη δομή της ιδιοκτησίας των χρηματιστηρίων στην
Ευρώπη, όπου η ιδιωτικοποίησή τους ξεκίνησε πριν από μερικά χρόνια. Ένας λόγος
που συνέβαλε στην αλλαγή του ποσοστού ιδιοκτησίας των χρηματιστηρίων είναι τα
μεγάλα επενδυτικά προγράμματα που είναι απαραίτητα για τη συνεχή ανάπτυξη της
τεχνολογίας. Πρόσφατα παραδείγματα αποτελούν το χρηματιστήριο της Γερμανίας,
το οποίο άρχισε να διαπραγματεύεται στις 5 Φεβρουαρίου 2001, και το Euronext,
το οποίο αποφάσισε να διαθέσει τις μετοχές του στο ευρύ κοινό τον Μάιο του
2001.

Τα χρηματιστήρια της Ιταλίας, της Αυστραλίας, του Άμστερνταμ και της
Στοκχόλμης είχαν διαθέσει τις μετοχές τους νωρίτερα. Το Χρηματιστήριο Αξιών
Αθηνών άρχισε να διαπραγματεύεται στην κύρια αγορά τον Αύγουστο του 2000.
Τέλος, το χρηματιστήριο του Λονδίνου εισήχθη στο ίδιο το χρηματιστήριο το
2001.

Σε αυτό το περιβάλλον η επιτάχυνση της διεθνοποίησης των χρηματιστηρίων
προήλθε από:

* Την απελευθέρωση των κεφαλαιαγορών.

* Την τεχνολογική πρόοδο.

* Τις οικονομίες κλίμακος.

* Την αύξηση ιδιωτών επενδυτών.

* Την εισαγωγή του ευρώ.

Τα εμπόδια στην ολοκλήρωση των συμμαχιών

Η διαδικασία προς την ολοκλήρωση των αγορών συναντά εμπόδια, κυρίως επειδή:

* Οι κυβερνήσεις και άλλες κρατικές αρχές δεν επιθυμούν να χάσουν τον έλεγχο ή
έστω μέρος του ελέγχου που ασκούν στις αγορές κεφαλαίου.

* Ορισμένες κεφαλαιαγορές, ειδικότερα οι μικρότερες, φοβούνται τη συγχώνευση ή
ακόμα και τη συνεργασία με άλλες αγορές γιατί πιστεύουν ότι θα χάσουν
σημαντικό μερίδιο της τοπικής τους αγοράς.

* Η έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ των χρηματιστηρίων οδήγησε στην εγκατάλειψη
σχεδίων ενοποίησής τους.

* Υπάρχουν διαφορές στη δομή των κανονιστικών πλαισίων των κεφαλαιαγορών.

* Υπάρχουν πολιτικοί λόγοι.

* Υπάρχουν διαφορετικά συστήματα διαπραγμάτευσης, εκκαθάρισης, διακανονισμού,
διαφορετικά ωράρια κ.λπ.

* Η κίνηση κεφαλαίων αυξάνει τη ρευστότητα, αλλά και τη μεταβλητότητα
(διακυμάνσεις) στις τιμές των μετοχών, ιδίως στις μικρότερες αγορές.

* Η διεθνοποίηση απαιτεί την άμεση μείωση του κόστους συναλλαγών για τη
διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των χρηματιστηρίων.

Βέβαια, για όλα αυτά τα προβλήματα έχουν γίνει προσπάθειες επίλυσής τους. Για
παράδειγμα, στο θέμα της εκκαθάρισης και του διακανονισμού έχει δημιουργηθεί
ένα νέο μοντέλο, αυτό του Κεντρικού Αντισυμβαλλόμενου, ο οποίος παρεμβάλλεται
μεταξύ του αγοραστή και του πωλητή. Το μοντέλο αυτό λειτουργεί στο
χρηματιστήριο του Λονδίνου.

Οι συμμαχίες των χρηματιστηρίων σε αριθμούς

5 χρηματιστήρια εκτιμάται ότι θα υπάρχουν μέχρι το 2010, έναντι 230
σήμερα.

50% των ευρωπαϊκών μετοχών βρίσκονται στα χέρια ιδιωτών
επενδυτών.

60% των εντολών στη διαδικασία εκκαθάρισης απαιτούν διόρθωση.

5 δολάρια στοιχίζει κάθε διόρθωση.

10% των εντολών οδηγούν σε εσφαλμένη ταύτιση (γίνεται πράξη).

16 δολάρια στοιχίζει κάθε λάθος ταύτιση.

15% των συναλλαγών αποτυγχάνουν να διακανονιστούν στην ώρα τους.

50 δολάρια στοιχίζει κάθε επίλυση αποτυχημένου διακανονισμού (που δεν
έγινε στην ώρα του).