[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

«Αυτός που δεν θυμάται την Ιστορία είναι καταδικασμένος να την επαναλάβει».
Τούτο ισχύει τόσο για τα άτομα όσο και για συλλογικές οντότητες, κοινωνίες και
έθνη. Το ερώτημα είναι τι επιλέγουν άτομα και έθνη να θυμούνται από την
Ιστορία. Ο «Economist» αφιέρωσε πρόσφατα άρθρο για το πώς διδάσκεται η Ιστορία
επισημαίνοντας ότι ένα έθνος μπορεί να διδαχθεί τόσο από τις επιτυχίες όσο
και, κυρίως, από τις αποτυχίες του ώστε να έχει μια σωστή αντίληψη για τη θέση
του στον σημερινό κόσμο. Εάν ένα έθνος «διδάσκεται» την Ιστορία του ως μια
αδιατάρακτη σειρά θριάμβων και επιτυχίων, τότε δύσκολα έχει την ισορροπημένη
αντίληψη για τη θέση του στον κόσμο.

Η περίπτωση της Ελλάδας είναι εξόχως χαρακτηριστική. Το πώς «μεταφέρεται η
Ιστορία στις νεώτερες γενιές, ακόμη και σήμερα, είναι αρκούντως γνωστό. Το
αποτέλεσμα είναι ότι δυστυχώς δεν έχουμε και φοβάμαι ότι δεν έχουν κυρίως οι
νεώτερες γενιές τη σωστή αντίληψη για τη θέση της χώρας στον κόσμο. Για
ορισμένους η Ελλάδα είναι το «κέντρο του κόσμου» και οι Έλληνες ο «περιούσιος
λαός». Η ιστορία μας είναι μια ατελεύτητη αλυσίδα ηρωικών πράξεων και
θριάμβων, δόξας και μεγαλείου.

Η Ελλάδα δεν γνώρισε ποτέ ούτε ήττες ούτε ταπεινώσεις. Για ορισμένους άλλους,
η Ελλάδα είναι (ακόμη) η «Ψωροκώσταινα», η ανήμπορη χώρα που ακολούθησε μια
διαδικασία παρακμής και που είναι σε διαρκή κρίση. Όλα αυτά βρίσκονται βέβαια
στη σφαίρα της φαντασίας. Η Ελλάδα δεν είναι το κέντρο του κόσμου. Η ελληνική
Ιστορία δεν είναι μόνον Ιστορία ηρωικών πράξεων και θριάμβων. Είναι και ηττών,
ενίοτε και ταπεινώσεων. Και, κυρίως, η Ελλάδα δεν είναι ούτε ανήμπορη ούτε
ακολούθησε πορεία παρακμής. Ακολούθησε πορεία ακμής. Η σημερινή Ελλάδα είναι
μια μικρή μεν χώρα του διεθνούς συστήματος, αλλά εμπεδωμένο μέλος της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναπτυγμένη, ισχυρή και ικανή να ασκήσει επιρροή (π.χ.
επισκέψεις υπουργού Γ. Παπανδρέου σε Πακιστάν, Ινδία, Ιράν), ικανή για μεγάλες
διαρθρωτικές τομές (π.χ. συγχωνεύσεις Τραπεζών Εθνικής και Alpha). Και αυτό
πρέπει να διδαχθεί για να αφομοιωθεί…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος
του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (ΕΚΕΜ).