Οι πρέσβεις παρέρχονται, η καχυποψία μένει…

«Θα είμαι ειλικρινής μαζί σας», είπε ο Τόμας Μίλερ, στο γνωστό ύφος του.
«Μη μου ζητάτε να εμποδίσω τον Γούλσεϊ να κάνει δηλώσεις, όπως δεν σας ζητώ κι
εγώ να εμποδίσετε…» ­ κι εκεί ανέφερε κάποιους γνωστούς εθνικιστές βουλευτές
του ΠΑΣΟΚ.

Γνωστός για τον φιλελληνισμό του ήταν ο Τόμας Νάιλς. Στη φωτογραφία, ντυμένος με χλαμύδα και κρατώντας πυρσό, συμμετέχει σε αναπαράσταση αρχαίων αγώνων στη Νεμέα

Η σκηνή διαδραματίστηκε σε κυβερνητικό γραφείο, όταν ο Αμερικανός πρέσβης
έκανε επισκέψεις γνωριμίας σε υπουργούς της κυβέρνησης Σημίτη. Έκτοτε πέρασαν
μερικές εβδομάδες, μόνο που ο Μίλερ από αλλού το περίμενε και από αλλού του
ήρθε. Ο δράστης δεν ήταν ένας από τους «συνήθεις υπόπτους», όπως ο πρώην
διευθυντής της CIA Τζέιμς Γούλσεϊ τον οποίο είχε κατονομάσει μιλώντας σε
Έλληνα υπουργό ή ένας άσημος συνταξιούχος διπλωματικός με κακές αναμνήσεις από
την Αθήνα, δηλαδή ο Γουέιν Μέρι. Αυτή τη φορά, δηλώσεις έκανε ο Τόμας Νάιλς,
αφεντικό της πρεσβείας, την τελευταία φορά που ο Μίλερ ήταν στην Αθήνα ως
«νούμερο 2», και γνωστός για τη μετριοπάθεια που είχε επιδείξει ως διπλωμάτης.

Το γεγονός αυτό εξέπληξε την κυβέρνηση, αν και ο Μίλερ φρόντισε μόλις έμαθε
για τις δηλώσεις Νάιλς να ειδοποιήσει τηλεφωνικά εκ των προτέρων, σε μια
προσπάθεια να «τα μαζέψει». Στη διάρκεια της θητείας του στην Αθήνα, ο Νάιλς
είχε αφήσει καλές εντυπώσεις. Τζέντλεμαν από τον αμερικανικό Νότο,
σπουδασμένος στο Χάρβαρντ και διπλωμάτης με μεγάλη πείρα, ο Νάιλς είχε
υποστηρίξει διπλωματικά την Αθήνα όταν, μετά την επιστροφή του Ανδρέα
Παπανδρέου στην εξουσία, προχώρησε σε ένα «νέο ξεκίνημα» καλών σχέσεων με την
Ουάσιγκτον. Λέγεται πως ο ίδιος είχε συμβάλει στο να απευθυνθεί πρόσκληση στον
Παπανδρέου να επισκεφθεί τον Λευκό Οίκο ­ κάτι που διευκόλυνε το γεγονός ότι
εκεί είχε εγκατασταθεί πλέον ο Μπιλ Κλίντον. Ο Νάιλς ήταν συγκρατημένος,
εκκεντρικός και ζωόφιλος. Ένα Σάββατο είχε επισκεφθεί τον Θεόδωρο Πάγκαλο στο
ΥΠΕΞ, συνοδευόμενος από τον σκύλο του. Μάλιστα, ο τετράποδος «Μίστερ Γουίτ»
είχε πέσει θύμα ηλεκτροπληξίας στον κήπο της πρεσβευτικής κατοικίας στην
Παναγή Κυριακού, βυθίζοντας σε πένθος τον κύριό του, που αργότερα τον
αντικατέστησε με άλλο σκύλο. Ο Νάιλς δεν δίστασε ακόμη και να φορέσει χλαμύδα,
για την απομίμηση αρχαίων αγώνων στη Νεμέα.

Διακριτικά και προσεκτικά, βοηθούμενος από δύο έμπειρα στελέχη της τότε USIA,
τον Ρόμπερτ Κάλαχαν και τον Τ. Τζέι, Ντάουλινγκ, ο Νάιλς εγκαινίασε μια πιο
«ανοιχτή» πολιτική της αμερικανικής πρεσβείας. Στην πραγματικότητα,
προετοίμασε το έδαφος για τη «δημόσια διπλωματία» που επέβαλε, παρά τις
αντιδράσεις και τις κατηγορίες ότι συμπεριφερόταν ως «ανθύπατος», ο διάδοχός
του Νίκολας Μπερνς. Ο Νάιλς συναντούσε προσωπικά τον Ανδρέα Παπανδρέου, ενίοτε
αργά το βράδυ, αφού ο Έλληνας πρωθυπουργός είχε τότε, λόγω της εξασθενημένης
υγείας του, παράξενα ωράρια. Ο Νάιλς υπήρξε επισκέπτης του Μεγάρου Μαξίμου και
επί Σημίτη. Η ελληνική κυβέρνηση εκτίμησε τη στάση του τη βραδιά των Ιμίων και
ο Νάιλς έχαιρε προσωπικής εκτίμησης από πλευράς «εκσυγχρονιστών». Ακόμη και
μετά το τέλος της θητείας του στην Αθήνα, ο Νάιλς συναντούσε ορισμένους εξ
αυτών στη Νέα Υόρκη, όπου εργαζόταν στον τραπεζικό τομέα. Ο «διάδοχός» του
στην πρεσβεία Νίκολας Μπερνς ουδέποτε είχε ανάλογη πρόσβαση στο Μαξίμου, το
οποίο τον παρέπεμπε σταθερά στο ΥΠΕΞ. Αξίζει να σημειωθεί ότι η συμπεριφορά
του Νάιλς, αφού έφυγε από τη χώρα μας, είχε ενισχύσει την εντύπωση ότι ήταν
φιλέλληνας. Το 1998, σε συνέδριο του Ιδρύματος Κόκκαλη στο Χάρβαρντ για την
τουρκική εξωτερική πολιτική, εξόργισε τους Τούρκους, λέγοντας πως η Ελλάδα
είχε δίκιο στο θέμα των Ιμίων και «εκ των υστέρων πιστεύω ότι έπρεπε να το
είχαμε πει».

Έτσι, οι προχθεσινές δηλώσεις του Νάιλς για τη 17Ν προκάλεσαν αίσθηση. Ωστόσο,
θα πρέπει να επισημανθεί ότι οι απόψεις του απηχούν τις αντιλήψεις και το
κλίμα που επικρατεί μεταξύ των Αμερικανών για το θέμα της τρομοκρατίας στην
Ελλάδα. Απαξιωτικοί είναι πολλές φορές κατ’ ιδίαν οι Αμερικανοί και για την
ποιότητα της δημόσιας ζωής, ιδίως δε του Τύπου, στην Ελλάδα, κάνοντας λόγο για
«tiersmondisme», δηλαδή «τριτοκοσμισμό». Ενοχλημένοι είναι επίσης από τον
επίμονο αντι-αμερικανισμό της ελληνικής κοινής γνώμης. Αντιθέτως, οι σχέσεις
της αμερικανικής πρεσβείας με την κυβέρνηση Σημίτη είναι σε καλό επίπεδο,
συνεχίζοντας μια παράδοση που ξεκίνησε επί Νάιλς.

Όπως και ο Μπερνς, ο Νάιλς δεν είχε ιδιαίτερη σχέση με την Ελλάδα πριν έλθει
στην Αθήνα. Τα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησης της χώρας από το ΠΑΣΟΚ, καθώς οι
ελληνο-αμερικανικές σχέσεις χειροτέρευαν, η Ουάσιγκτον επέλεγε διπλωμάτες με
καλή γνώση της Ελλάδας. Ο Μόντι Στερνς, πρέσβης στις αρχές της δεκαετίας του
’80, είχε ήδη θητεύσει δύο φορές στην Αθήνα ως «τζούνιορ» διπλωμάτης. Εξ ου
και ήταν ήδη γνώριμος με τον Παπανδρέου. «Φανταζόσουν ποτέ ότι μια μέρα θα
καθόσουν εσύ στην καρέκλα του πρωθυπουργού κι εγώ θα ήμουν πρέσβης στην
Αθήνα», του είχε πει όταν τον συνάντησε για πρώτη φορά στο γραφείο του μετά
την εκλογή του το 1981. Σήμερα ζει στο Φράμινγχαμ της Μασαχουσέτης και γράφει
μια βιογραφία του Ανδρέα Παπανδρέου με έμφαση στη ζωή του στις ΗΠΑ και τη
σχέση του με τους Αμερικανούς. Ο Μπομπ Κίλι, που διαδέχθηκε τον Στερνς, ήξερε
επίσης πολύ καλά την Ελλάδα. Πέρα από τη διπλωματική του προϋπηρεσία, είχε
μεγαλώσει κατά τον Μεσοπόλεμο στη Θεσσαλονίκη, όπου ήταν εγκατεστημένη η
οικογένειά του. Ο πατέρας του ήταν πρόξενος των ΗΠΑ και ο αδελφός του Έντμουντ
­ γνωστότερος ως «Μάικ» ­ Κίλι είναι ο επιφανέστερος Αμερικανός νεοελληνιστής,
μεταφραστής του Σεφέρη, του Καβάφη και του Ελύτη, και καθηγητής στο Πρίνστον.

Ο Κίλι υπηρέτησε στην Αθήνα σε μία από τις χειρότερες περιόδους των
ελληνο-αμερικανικών σχέσεων, όταν στον Λευκό Οίκο ήταν ο Ρήγκαν,
επικουρούμενος από «γεράκια», όπως ο Κάσπαρ Γουαϊνμπέργκερ στο Πεντάγωνο.
Αντιθέτως, ο διάδοχος του Ρήγκαν, Μπους, επέλεξε έναν πλούσιο Ελληνοαμερικανό
χορηγό της προεκλογικής εκστρατείας του, τον Μάικλ Σωτήρχο, ως πρέσβη στην
Αθήνα. Ο Σωτήρχος ήταν ένας μάλλον «διακοσμητικός» πρέσβης που διακρίθηκε για
το μανικιούρ του. Έτσι κι αλλιώς, η Προεδρία Μπους συνέπεσε σε μεγάλο βαθμό με
την πρωθυπουργία του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, οπότε οι ελληνοαμερικανικές
σχέσεις δεν είχαν ιδιαίτερα προβλήματα.

ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

Καμία πίεση από τις ΗΠΑ για συλλήψεις

Με διάθεση υποβάθμισης αντιμετώπισε και χθες τους ισχυρισμούς του πρώην
Αμερικανού πρέσβη στην Αθήνα Τόμας Νάιλς για τη 17Ν. «Ανάξιες σχολιασμού»,
χαρακτήρισε τις δηλώσεις του Νάιλς ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Χρ. Πρωτόπαπας.

Ο γραμματέας του ΠΑΣΟΚ, κ. Κώστας Λαλιώτης, μετά τη συνάντηση που είχε με τον
Πρωθυπουργό κ. Κώστα Σημίτη, χαρακτήρισε μυθοπλασίες τα αμερικανόπνευστα
σενάρια πρώην στελεχών της αμερικανικής διπλωματίας και κατηγόρησε τα στελέχη
αυτά για τρομολαγνεία και για καλλιέργεια μυθοπλασιών που δεν έχουν καμία
σχέση με την αλήθεια και την πραγματικότητα.

Σε πολύ καλό κλίμα και η συνάντηση Χρυσοχοΐδη – Μίλερ χθες στην Κατεχάκη,
κατόπιν αιτήματος του δευτέρου. Ο πρέσβης διαβεβαίωσε την ελληνικη πλευρά ότι
οι δηλώσεις του Νάιλς δεν εκφράζουν την επίσημη αμερικανική θέση, ενώ, σύμφωνα
με κυβερνητικές πηγές, οι Αμερικανοί δεν πρόβαλαν αίτημα για συλλήψεις. Στο
μεταξύ, ο υπουργός Δικαιοσύνης Φιλ. Πετσάλνικος αρνήθηκε κι αυτός να σχολιάσει
τις δηλώσεις του Νάιλς, ενώ επισήμανε ότι «το διάστημα που είχα χρηματίσει
υπουργός Δημόσιας Τάξης δεν είχε δοθεί καμία λίστα ονομάτων». Ο βουλευτής του
ΠΑΣΟΚ Σήφης Βαλυράκης, ο οποίος είχε διατελέσει επίσης υπουργός Δημόσιας
Τάξης, ζήτησε «να δώσει στον εισαγγελέα τη λίστα ο κ. Νάιλς». Ο νυν γραμματέας
του υπουργείου Δ. Ευσταθιάδης παρατήρησε ότι «δεν είναι η πρώτη φορά που
λέγονται τέτοια πράγματα, αλλά πιστεύω ότι δεν θα έπρεπε να ασχολείται κανείς
με τέτοιου είδους δηλώσεις». Από την πλευρά της αντιπολίτευσης, αρνήθηκε
επίσης να σχολιάσει τις δηλώσεις και ο εκπρόσωπος Τύπου της Ρηγίλλης Θ.
Ρουσόπουλος, λέγοντας ότι «η Νέα Δημοκρατία, τόσο στη δεκαετία του ’70 και,
βεβαίως, τη δεκαετία του ’90, τις περιόδους που είχε κυβερνητική ευθύνη,
προσπάθησε να καταπολεμήσει την τρομοκρατία». Τέλος, η Ντόρα Μπακογιάννη
χαρακτήρισε θετικό το γεγονός ότι «έχει γίνει μια προσπάθεια συγκεκριμένη τον
τελευταίο καιρό. Μια προσπάθεια, η οποία ξεκίνησε από τη συνεργασία των δύο
μεγάλων κομμάτων στη Βουλή με την ψήφιση του νόμου καταπολέμησης του
οργανωμένου εγκλήματος, με την ειλικρινή προσπάθεια της πολιτικής ηγεσίας να
προσφέρει υπηρεσίες ως προς το αποτέλεσμα και να μην προσπαθούμε από τη δική
μας πλευρά να κάνουμε αντιπολίτευση στο θέμα αυτό στην κυβέρνηση».

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ

Στο θέμα παρενέβη ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Ρίτσαρντ Μπάουτσερ ο
οποίος δήλωσε ότι ο κ. Νάιλς είναι ιδιώτης και δεν μιλάει εκ μέρους της
αμερικανικής κυβέρνησης. «Οι ΗΠΑ και η ελληνική κυβέρνηση συνεργάζονται στενά
για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας» συμπλήρωσε.