Στο μικροσκόπιο το ψάρεμα στις Κυκλάδες

Οι ψαράδες των Κυκλάδων δείχνουν ιδιαίτερη προτίμηση στο λιθρίνι, το
μπαρμπούνι, την κουτσομούρα και άλλα δημοφιλή εμπορικά ψάρια. Οι επιστήμονες
όμως συνιστούν στους ντόπιους αλιείς να αλλάξουν συνήθειες, μεθόδους και
στόχους για να διατηρήσουν την ισορροπία στο οικοσύστημα της περιοχής,
εξασφαλίζοντας παράλληλα την οικονομική τους επιβίωση.

Οι ψαράδες στις Κυκλάδες, καλύτερα να ψαρεύουν κυνηγούς, τόνο και ξιφία αντί για μπαρμπούνια και κουτσομούρες, προτείνουν οι επιστήμονες για να διατηρηθούν οι ισορροπίες της περιοχής

Την αλιεία στις Κυκλάδες μελετούν τα τελευταία χρόνια οι ειδικοί του Εθνικού
Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών, για να εντοπίσουν τα προβλήματα των ψαράδων και να
προτείνουν λύσεις. Η επιλογή της περιοχής έγινε γιατί παρά την πλούσια
παραγωγή της, δεν είχε μελετηθεί στο παρελθόν συστηματικά. Οι ειδικοί γνώριζαν
ότι παρατηρείται υπεραλίευση, δεν ήξεραν όμως την έκτασή της. Στα πλαίσια του
προγράμματος για την ανάπτυξη της ελληνικής αλιείας, το ΕΚΘΕ μελετά τη
βιολογία και τη δυναμική των ιχθυοαποθεμάτων με εμπορική σημασία, ώστε να
βοηθήσει στην ορθολογικότερη διαχείριση της αλιείας.

Παράκτια αλιεία

Οι ντόπιοι που ασχολούνται με την αλιεία στις Κυκλάδες υπολογίζονται στους
2.300, με 1.300 περίπου σκάφη. Η πλειονότητά τους ασχολείται με την παράκτια
αλιεία, που εφαρμόζεται κυρίως στην παράκτια ζώνη από σκάφη που είναι
εφοδιασμένα με σταθερά αλιευτικά εργαλεία (απλάδια, παραγάδια βυθού, παγίδες
κ.λπ.) με επιπλέοντα αλιευτικά εργαλεία (παραγάδια επιφανείας) και μερικά
συρόμενα αλιευτικά εργαλεία (δράγες, πεζότρατες).

Όπως επισημαίνει ο κ. Κώστας Παπακωνσταντίνου, διευθυντής του Ινστιτούτου
Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων στο ΕΚΘΕ, μία ιδιαιτερότητα της αλιείας στις
Κυκλάδες είναι η αυξημένη παρουσία ψαράδων από άλλες περιοχές, κυρίως τον
Πειραιά, που ψαρεύουν με μηχανότρατες. «Η κατάσταση αυτή δημιουργεί πολλά
προβλήματα και συγκρούσεις ανάμεσα στους ντόπιους και τους ξένους ψαράδες». Οι
μελέτες του ΕΚΘΕ δείχνουν ότι τα αλιεύματα της παράκτιας αλιείας φτάνουν τα
δύο τρίτα της συνολικής παραγωγής, με το εργαλείο της πεζότρατας να ευθύνεται
για τη μερίδα του λέοντος, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής της μέσης
αλιείας αλιεύεται με γρι-γρι. «Βλέπουμε ότι η παράκτια αλιεία ανταποκρίνεται
περισσότερο ικανοποιητικά στις κοινωνικές και οικονομικές δομές που εμφανίζουν
οι μικρές κοινωνίες των νησιών του Αιγαίου, δίνοντας ένα μήνυμα στο κράτος να
ενισχύσει αυτή τη μορφή αλιείας», λέει ο κ. Παπακωνσταντίνου στα «ΝΕΑ».

Η έρευνα των επιστημόνων έγινε με μηχανότρατα σε δύο ζώνες βάθους, σε διάφορες
χρονικές περιόδους. Σε γενικές γραμμές, το φθινόπωρο φαίνεται ότι αυξάνεται ο
πληθυσμός των ψαριών σε σχέση με την άνοιξη. Η πρώτη ζώνη ξεκινούσε από την
ακτή και έφτανε μέχρι τα 100 μέτρα βάθος. Εκεί, αφθονότερα είδη είναι ο
μπαλάς, οι κουτσομούρες, τα λιθρίνια και το μπαρμπούνι. Στη δεύτερη ζώνη, με
βάθος άνω των 100 μέτρων, ο μπακαλιάρος είναι το σπουδαιότερο εμπορικό είδος.
Όσον αφορά τα κεφαλόποδα, στην πρώτη ζώνη, υπάρχουν κυρίως μοσχιοί, χταπόδια
και θράψαλα, ενώ στα μεγαλύτερα βάθη, κυριαρχούν οι μοσχιοί.

Το μπαρμπούνι και η κουτσομούρα παρουσιάζουν ξεκάθαρα δείγματα υπεραλίευσης, ο
μπακαλιάρος, το καπόνι και ο μπαλάς εμφανίζουν τάσεις υπεραλίευσης, ενώ το
λιθρίνι σχετική υπεραλίευση. Δεν δείχνουν να έχουν πρόβλημα οι πληθυσμοί της
μαρίδας και της πεσκανδρίτσας, ενώ οι χάνοι υποεκμεταλλεύονται. Ο κ.
Παπακωνσταντίνου εξηγεί τη σημασία των συμπερασμάτων: «Φαίνεται ότι η περιοχή
των Κυκλάδων, παρά την έντονη πίεση, βρίσκεται σε κατάσταση σχετικής
υπεραλίευσης, υπάρχουν όμως, περιθώρια. Πρέπει να λάβουμε ορισμένα μέτρα για
να αποφύγουμε την κατάρρευση της ισορροπίας των πληθυσμών, που είναι πολύ
ευαίσθητες. Σίγουρα, πάντως, είμαστε σε κατάσταση καλύτερη από άλλες
μεσογειακές χώρες».

Μέτρα

Ένα από τα μέτρα που προτείνουν οι επιστήμονες, είναι ο επαναπροσδιορισμός των
αλιευτικών δραστηριοτήτων. «Αντί για τα είδη που υπεραλιεύονται, οι ψαράδες
μπορούν να στρέψουν την προσοχή τους σε είδη όπως οι κυνηγοί, και γενικότερα
όσα βρίσκονται κοντά στην επιφάνεια, αλλάζοντας παράλληλα τις μεθόδους
αλίευσης». Η αλλαγή των ψαράδων σε προτιμούμενα είδη και χρησιμοποιούμενες
τεχνικές είναι στρατηγική του ΕΚΘΕ που χρηματοδοτείται από ευρωπαϊκά και
κρατικά προγράμματα. Βέβαια, είναι δύσκολο να πεισθούν οι ψαράδες, όμως οι
επιστήμονες παρατηρούν ότι είναι ολοένα και περισσότερο πρόθυμοι να συζητήσουν
εναλλακτικές μεθόδους. Ένα παράδειγμα πετυχημένης αλλαγής έπειτα από πιέσεις
του ΕΚΘΕ ­ στη μέση αλιεία όμως ­ είναι η αλιεία της κόκκινης γαρίδας στο
Ιόνιο, που υπάρχει σε μεγάλους πληθυσμούς και ανακαλύφθηκε από τους
επιστήμονες. «Μπορούν επίσης να στραφούν σε αλιεύματα μεγάλων μεταναστευτικών
ειδών, όπως ο τόνος και ο ξιφίας».

Ανάμεσα στα υπόλοιπα μέτρα που προτείνει το ΕΚΘΕ είναι η βελτίωση των υποδομών
σε κάθε νησί για την ενίσχυση της αλιείας, όπως η κατασκευή λιμανιών, χώρων
συγκέντρωσης των ψαριών κ.λπ., η οργάνωση των ψαράδων σε επαγγελματικούς
συλλόγους με παράδειγμα αυτούς της Καλύμνου, η έκδοση νέων αδειών για νέους
ψαράδες, η καλύτερη πληροφόρησή τους από την Πολιτεία και ο εκσυγχρονισμός του στόλου.

Ηλεκτρονικό το νέο κτηματολόγιο της Μ. Βρετανίας

Κι ενώ στην Ελλάδα συζητάμε ακόμη για το Κτηματολόγιο, το επιστημονικό τμήμα
του υπουργείου Περιβάλλοντος της Μ. Βρετανίας παρουσίασε προ ημερών τον νέο
δορυφορικό χάρτη με τις χρήσεις γης σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο
(συμπεριλαμβανομένης και της Βόρειας Ιρλανδίας). Ο ολοκληρωμένος εθνικός
χάρτης περιγράφει αναλυτικά την ταυτότητα κάθε περιοχής (αν είναι
πυκνοκατοικημένη, αν υπάρχει βλάστηση, πράσινο, αγροτικές καλλιέργειες κ.λπ.).

Οι Βρετανοί υποστηρίζουν πως πρόκειται για τον αναλυτικότερο χάρτη που έγινε
ποτέ για μια περιοχή της Γης και εξηγούν ότι για να δημιουργηθεί το βρετανικό
Κέντρο Οικολογίας και Υδρολογίας χρησιμοποίησε δεδομένα από δορυφόρους που
παρακολουθούν τη Γη και πραγματοποιούν μετρήσεις, καθώς και εικόνες υψηλής
ανάλυσης (αξιοποίησαν εικόνες από 80 και πλέον δορυφορικές φωτογραφίες).

LINKS:

* www.cs2000.org.uk

* www.ceh.ac.uk

* www.nerc.ac.uk

Σε κίνδυνο βρίσκεται το Πρωτόκολλο του Κιότο

Οι Ηνωμένες Πολιτείες απέχουν. Η Αυστραλία και ο Καναδάς αντιδρούν στις
δεσμεύσεις, ενώ η Ιαπωνία και η Ρωσία ήταν άκρως επιφυλακτικές από την αρχή. Η
διεθνής διάσκεψη για το κλίμα που ολοκληρώνεται την ερχόμενη Παρασκευή, 9
Νοεμβρίου, και που οργανώθηκε με στόχο να ξεκαθαρίσει τα μέτρα που πρέπει να
ληφθούν για την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών, δεν αφήνει – ακόμη
τουλάχιστον – πολλά αισιόδοξα μηνύματα.

Το Πρωτόκολλο του Κιότο, σύμφωνα με το οποίο όλες οι χώρες του πλανήτη
οφείλουν να μειώσουν τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου, έτσι ώστε να
περιοριστούν οι κλιματικές αλλαγές, κινδυνεύει να μην επικυρωθεί. «Μετά την
αποχώρηση των ΗΠΑ, και τη στιγμή που ο Καναδάς και η Αυστραλία αντιδρούν, το
Πρωτόκολλο του Κιότο βρίσκεται σε κίνδυνο», λέει ο κ. Χρήστος Ζερεφός,
διευθυντής στο Εργαστήριο Φυσικής της Ατμόσφαιρας του Αριστοτελείου
Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. «Η στάση των χωρών αυτών δίνει δικαιολογία σε
άλλες προηγμένες χώρες να υπαναχωρήσουν από τα συμφωνηθέντα στη Βόννη (τον
περασμένο Ιούλιο) και αποτέλεσμα θα είναι σοβαρή καθυστέρηση στο να παρθούν
μέτρα για τη σταθεροποίηση του κλίματος».

Ο κ. Ζερεφός έχει δει την ιστορία να επαναλαμβάνεται σε ποικίλες περιστάσεις
και μπορεί να υπολογίσει το μέγεθος του κινδύνου. «Η καθυστέρηση μας φέρνει σε
ακόμη πιο δεινή θέση. Εάν δεν είχαμε κάνει το Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ το 1987
και το κάναμε τώρα, θα είχαμε ήδη χάσει το μισό προστατευτικό στρώμα όζοντος
από την ατμόσφαιρα».

Η ίδια εμπειρία, βέβαια, δείχνει πως πρέπει πρώτα να γίνει εμφανής η
καταστροφή, για να αναγκασθούν οι χώρες του πλανήτη να λάβουν μέτρα για την
προστασία του περιβάλλοντος. «Είναι βέβαιο πως μέσα στα επόμενα 10, 20 ή 30
χρόνια η ίδια η φύση θα αναγκάσει τους υπευθύνους να υπογράψουν κάποιο
πρωτόκολλο τύπου Κιότο. Κι αυτό, γιατί σε όλες τις επιστημονικές εργασίες που
δημοσιεύονται στα πιο έγκυρα περιοδικά, επιβεβαιώνεται πως η συγκέντρωση
θερμοκηπικών αερίων στην ατμόσφαιρα έχει αυξηθεί δραματικά. Σε όποιο σημείο
της Γης και αν έχουν γίνει μετρήσεις, η συγκέντρωση αερίων του θερμοκηπίου
είναι αυξημένη από 10% έως και 30%. Όσο δυνατούς μηχανισμούς και να διαθέτει η
ατμόσφαιρα για να διατηρεί τη θερμική της ισορροπία, κάποια στιγμή δεν θα
μπορέσει να αντέξει.

«Υδάτινοι πόροι: Η κορυφαία μας πρόκληση» είναι το θέμα ομιλίας του
αντεπιστέλλοντος μέλους της Ακαδημίας Αθηνών, Ευστ. Μπουροδήμου. Η ομιλία του
κ. Μπουροδήμου θα γίνει απόψε στις 7 σε έκτακτη συνεδρία της Ακαδημίας.

Ένα βιβλίο με συμβουλές και προτάσεις για το πώς μπορεί ο καθένας από εμάς να
οργανώσει τη ζωή του ώστε να επιβαρύνει όσο γίνεται λιγότερο το περιβάλλον,
ετοιμάζει η Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης. Την ευθύνη της έκδοσης
έχει αναλάβει ο Κώστας Βασιλάκης, ο οποίος αποχώρησε την περασμένη άνοιξη από
τη θέση του διευθυντή της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας.

Η Expo Comm Greece/Balkans 2001, 1η Διεθνής Έκθεση Τηλεπικοινωνιών,
διοργανώνεται από την Πέμπτη μέχρι την Κυριακή στο Εκθεσιακό και Συνεδριακό
Κέντρο Helexpo στο Μαρούσι υπό την αιγίδα του υπουργείου Μεταφορών και
Επικοινωνιών. Παράλληλα, γίνονται πολλές συνεδριακές εκδηλώσεις ­ “Η κοινωνική
διάσταση της Telecom/ΙΤ επανάστασης”, “Τηλεπικοινωνίες, καινοτομία και η
πραγματικότητα της αγοράς” κ.λπ. ­, στις οποίες το κόστος συμμετοχής είναι
80.000 (+ΦΠΑ). Πληροφορίες στο τηλ: 7289.000.

Τριήμερο σεμινάριο με θέμα την αξιολόγηση των ελεγκτικών διαδικασιών σε όλα τα
επίπεδα του επιχειρησιακού κινδύνου (“Using risk assessment to build
individual audit programs”) εξελίσσεται στην Ελληνοαμερικανική Ένωση και
συνδιοργανώνεται από το MIS Training Institute.

Οι κορυφαίες συσκευές ήχου και εικόνας θα εκτίθενται από την Παρασκευή μέχρι
την Κυριακή στο πλαίσιο της μεγάλης έκθεσης “Athens High End Show” που γίνεται
στο ξενοδοχείο “Λήδρα Μάριοτ” με τη συμμετοχή περισσότερων από 100 εταιρειών.
Οι περιφερειακές εκδηλώσεις έχουν κεντρικό θέμα “Γνώση και εμπειρία” και
συζητήσεις με θέμα “Ψηφιακή επεξεργασία, αποθήκευση και αναπαραγωγή ήχου
υψηλής ανάλυσης” και “Ποιότητα χωρίς όρια: Πώς ορίζεται το High End”. Η
είσοδος είναι ελεύθερη.