Άνθρακας ο μήνας του μέλιτος

Ο «μήνας του μέλιτος» του νέου Αμερικανού πρέσβη Τόμας Μίλερ με την
κυβέρνηση κράτησε ακριβώς τριάντα μέρες. Το κλίμα χάλασε την περασμένη
εβδομάδα, όταν η πρεσβεία άφησε απληροφόρητο ακόμη και το Μέγαρο Μαξίμου για
το θέμα των ερευνών για άνθρακα.

Ο νέος Αμερικανός πρέσβης είναι ιδιαίτερη περίπτωση. Πρώτα πρώτα, έχει ήδη
υπηρετήσει στην Ελλάδα δύο φορές. Το 1985-87 στο πολιτικό τμήμα και το 1994-97
ως νούμερο δύο της πρεσβείας υπό τον Τόμας Νάιλς. Έγινε γνωστός στο πανελλήνιο
ανακοινώνοντας την ενδιάμεση συμφωνία με τα Σκόπια έξω από την κατοικία του
Ανδρέα Παπανδρέου στην Εκάλη. Υπήρξε επίσης ειδικός απεσταλμένος για το
Κυπριακό, την περίοδο 1997-99. Από τους πρέσβεις των ΗΠΑ μεταπολεμικά, μόνο ο
Μόντι Στερνς και ο Μπομπ Κίλι είχαν ανάλογη εξοικείωση με την Ελλάδα.

Ωστόσο ο 53χρονος Μίλερ δεν έχει ούτε τη ραφινέ φυσιογνωμία, ούτε την αφ’
υψηλού συμπεριφορά διπλωμάτη του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Σωματώδης, τετράγωνος και
ενίοτε «τσαλακωμένος» μέσα στα σκούρα κοστούμια του, μιλάει ευθέως, χειρονομεί
και δεν αποφεύγει βαριές κουβέντες και χοντράδες. Από την προηγούμενη θητεία
του στην Ελλάδα είναι διάσημες οι επισκέψεις του ­ χωρίς ραντεβού ­ στο
γραφείο του τότε υπουργού Δικαιοσύνης Γ. Κουβελάκη, όταν χτυπούσε το χέρι στο
τραπέζι, ρωτώντας «τι θα γίνει με την 17Ν». Πρόκειται για ένα στυλ που έχει
οπαδούς στην αμερικανική πρεσβεία. «Με τους Έλληνες», λέγεται, «βρίσκουν άκρη
μόνο όσοι έχουν τον τσαμπουκά εκείνων που μεγάλωσαν σε σκληρές πόλεις όπως η
Νέα Υόρκη και το Σικάγο». Η αναφορά στη δεύτερη πόλη δεν είναι τυχαία. Εκεί
γεννήθηκε ο Μίλερ το 1948. Αντιθέτως, ο Μπερνς ήταν από την εκλεπτυσμένη
Βοστώνη. Η διαφορά του Μίλερ από τον προκάτοχό του ήταν ορατή τις τελευταίες
εβδομάδες σε όσους υπουργούς δεν τον ήξεραν. Ο Μπερνς, που εθεωρείτο από την
κυβέρνηση «περισσότερο πολιτικός», γύριζε γύρω από τα θέματα και απέφευγε τις
αιχμηρές εκφράσεις. Σε έναν έκπληκτο υπουργό της κυβέρνησης Σημίτη είχε φθάσει
να επισημάνει ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται πλησιέστερα στο ΠΑΣΟΚ και «γι’ αυτό έχω να
δω τον Κώστα Καραμανλή μήνες».

Ο Μίλερ αποφεύγει τέτοιου τύπου φιοριτούρες. Κεκλεισμένων των θυρών, το στυλ
θυμίζει Αμερικανούς πρέσβεις του ’50. Παραμονές του ανασχηματισμού, δεν
δίσταζε να εκφράσει τις απόψεις του για το ποιος πρέπει να μείνει στη θέση του
και να προθυμοποιείται «να τα πει και στον Πρωθυπουργό», τον οποίο συνάντησε
πράγματι στο Μέγαρο Μαξίμου. Το «μπάσιμο» στα ενδοκυβερνητικά παραλίγο να
προκαλέσει αποπληξία στο συνομιλητή του.

Ο νέος Αμερικανός πρέσβης μπορεί να είναι τραχύς κεκλεισμένων των θυρών,
αποφεύγει όμως δηλώσεις στο πεζοδρόμιο ή «διαρροές». Αν και διαβάζει ελληνικά,
δεν τον ενδιαφέρει ιδιαίτερα τι γράφουν οι εφημερίδες. Μόνο σε μια ερώτηση
δημοσιογράφου για τη 17Ν εξέφρασε την απορία του γιατί εδώ και 25 χρόνια δεν
έχει γίνει ούτε μία σύλληψη. Αμερικανικές πηγές επέμεναν, ωστόσο, ότι αυτό δεν
συνιστούσε ανέβασμα των τόνων. «Αυτή είναι η επίσημη θέση των ΗΠΑ και η τυπική
απάντηση που δίνεται στην Ουάσιγκτον ή εδώ».

Η αλήθεια είναι πως η επιλογή του Μίλερ για το πόστο της Αθήνας, το οποίο ο
ίδιος διακαώς επιθυμούσε, προκάλεσε ανάμεικτα αισθήματα στην κυβέρνηση Σημίτη.
Η Αθήνα δεν ήθελε έναν πλούσιο Ελληνοαμερικανό χορηγό του Μπους, που να είναι
άσχετος με τα θέματα (όπως ο Μάικλ Σωτήρχος). Ο Μίλερ όμως είχε δημιουργήσει
την εντύπωση πως ήταν «καουμπόης» τις δύο προηγούμενες φορές που είχε περάσει
από την Αθήνα. Το ζήτημα της τρομοκρατίας τού είχε γίνει περίπου μονομανία.

Φυσικά, υπάρχει ένα προσωπικό στοιχείο στο θέμα αυτό. Ο ακόλουθος της
πρεσβείας Ουίλιαμ Νορντίν, που έπεσε θύμα της 17Ν στη δεκαετία του ’80, ήταν
προσωπικός του φίλος. Ο ίδιος έχει αφηγηθεί πολλές φορές πως συνόδευσε τη σορό
του στις ΗΠΑ για να την παραδώσει στην οικογένειά του. Στην Ουάσιγκτον
υπηρέτησε στο γραφείο αντιτρομοκρατίας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Επί των ημερών
του στην Αθήνα, τα χρόνια της δεκαετίας του ’90, συνήθιζε να καλεί
δημοσιογράφους στο σπίτι του στο Ψυχικό κάθε Πέμπτη μεσημέρι σε μια
ενημερωτική συνάντηση που κατέληγε με τη μόνιμη επωδό: «Πρέπει να κάνετε κάτι
για την τρομοκρατία». Την περίοδο εκείνη, οι Αμερικανοί δεν περίμεναν πολλά
από τους Έλληνες και αυτενεργούσαν, με χαρακτηριστική περίπτωση τη σύλληψη από
την Ελληνική Αστυνομία των πρακτόρων με τις περούκες σε ένα βαν στην Κυψέλη,
ενώ διενεργούσαν παρακολούθηση.

Το 2001 τα πράγματα είναι διαφορετικά. Είναι η πρώτη φορά εδώ και 25 χρόνια
που η πρεσβεία θεωρεί ότι οι έρευνες της αντιτρομοκρατικής υπηρεσίας της
ΕΛ.ΑΣ. βρίσκονται σε καλό δρόμο ­ και που οι αμερικανικές υπηρεσίες στην
Ελλάδα είναι διατεθειμένες να μοιραστούν τις πληροφορίες που έχουν με το
υπουργείο Δημόσιας Τάξης. Ο αρμόδιος υπουργός Μιχ. Χρυσοχοΐδης έχει πλήρη
κάλυψη από το Μαξίμου για το θέμα της 17Ν.

Ο Μίλερ, που είναι άνθρωπος της πράξης, δεν επρόκειτο να διαταράξει αυτό το
κλίμα με εχθρικές δηλώσεις ή δημόσιες παραινέσεις. Ακόμη περισσότερο: μετά την
11η Σεπτεμβρίου, η γραμμή από την Ουάσιγκτον είναι να υπάρχει κλίμα και πνεύμα
συνεργασίας με τις φιλικές χώρες, ώστε να διασφαλιστεί η συνοχή της διεθνούς
συμμαχίας κατά της τρομοκρατίας. Έτσι, με την εξαίρεση της «γκάφας» του
άνθρακα, η συνεργασία μεταξύ Ελλήνων και Αμερικανών είναι καλή ­ αν και θα
κριθεί από τα αποτελέσματα.