Η σκακιέρα του πετρελαίου

Μπορεί όλοι να συζητούν για διεθνείς συμμαχίες και για το μέλλον του
Αφγανιστάν, αλλά το πραγματικό ενδιαφέρον της Μόσχας είναι να σταθεροποιήσει
τον έλεγχό της στο μεγάλο παιχνίδι των πετρελαίων της Κεντρικής Ασίας. Και
φαίνεται πως το καταφέρνει.

Πετρελαϊκή σκακιέρα. Η Κοινοπραξία Αγωγού Κασπίας κατασκευάζει τον πρώτο αγωγό μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης

Μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, δύο ήταν οι αντίπαλες στρατηγικές στην
πετρελαϊκή σκακιέρα. Οι Ρώσοι προσπαθούσαν να ελέγξουν τις εξαγωγές των
πετρελαίων και του φυσικού αερίου της Κεντρικής Ασίας υποστηρίζοντας αγωγούς
που θα διέρχονται από ρωσικό έδαφος. Για να αποφύγουν αυτό ακριβώς, οι
Αμερικανοί προωθούσαν σχέδια για εναλλακτικούς αγωγούς που θα διέρχονται από
το έδαφος τρίτων χωρών. Η Αμερική είχε προσπαθήσει επιθετικά να σπάσει τη
μέγγενη του Κρεμλίνου στην περιοχή, επισημαίνει η εφημερίδα «Ντέιλι
Τέλεγκραφ». Όμως, την περασμένη εβδομάδα, η σύμβουλος εθνικής ασφαλείας
Κοντολίζα Ράις διαβεβαίωσε τη ρωσική ηγεσία ότι η Αμερική δεν κάνει σχέδια για
την περιοχή. Η δήλωσή της ήταν η ισχυρότερη ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον είναι
διατεθειμένη να αποδεχτεί τη ρωσική κυριαρχία.

Ασφαλώς, οι αμερικανορωσικές σχέσεις έχουν αλλάξει ριζικά μετά τις επιθέσεις
της 11ης Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ. Με μια γενναία απόφαση, ο πρόεδρος Πούτιν
έτριξε τα δόντια του στους Ρώσους στρατηγούς που σκέφτονται ακόμη με
ψυχροπολεμικές προκαταλήψεις και έδωσε στις χώρες της Κεντρικής Ασίας το
πράσινο φως για να φιλοξενήσουν αμερικανικά στρατεύματα. Όμως, το Κρεμλίνο
εξακολουθεί να ανησυχεί μήπως δώσει στην Αμερική την ευκαιρία να αυξήσει την
επιρροή της στην Κεντρική Ασία.

Ύστερα από μια δεκαετία μεγάλων προσδοκιών για την υλοποίηση ενός αγωγού από
τις διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες, το Καζαχστάν αποφάσισε να πάει με τους
Ρώσους. Η Κοινοπραξία Αγωγού Κασπίας (Caspian Pipeline Consortium)
κατασκευάζει τον πρώτο αγωγό μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης. Με
επικεφαλής την εταιρεία Chevron, η κοινοπραξία έφερε στο ίδιο τραπέζι τις
κυβερνήσεις του Καζαχστάν, της Ρωσίας και του Ομάν, καθώς και διάφορες άλλες
πετρελαϊκές εταιρείες, οι οποίες συγκέντρωσαν πιστώσεις ύψους 2,5 δισ.
δολαρίων.

Οι βρύσες με τα πετροδολάρια ανοίγουν τώρα για τις χώρες της Κεντρικής Ασίας
που, παρά τα πετρέλαιά τους, είναι βυθισμένες στην οικονομική εξαθλίωση εδώ
και μια δεκαετία.

Η Ρωσία θα βγει ιδιαίτερα ωφελημένη από αυτόν τον αγωγό: μήκους 1.840
χιλιομέτρων, το μεγαλύτερο μέρος του θα διέρχεται από ρωσικό έδαφος. Στο
διάστημα των προσεχών 30 ετών, η Ρωσία αναμένεται να αποκομίσει κέρδη 40 δισ.
δολαρίων από αυτόν τον αγωγό.

Όμως, όταν κάποτε αποκατασταθεί η ειρήνη και εγκατασταθεί μια σταθερή
κυβέρνηση στην Καμπούλ, οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες θα στραφούν στο
Αφγανιστάν, αφού αυτό προσφέρει τη συντομότερη διαδρομή για τα πετρέλαια και
το φυσικό αέριο της Κεντρικής Ασίας προς τον Περσικό Κόλπο. Οι αμερικανικές
εταιρείες θα μπορούσαν να κατασκευάσουν έναν αγωγό που θα ξεκινάει από την
Κεντρική Ασία και θα καταλήγει στο Καράτσι, μέσω Αφγανιστάν. (Αυτή η λύση θα
έχει το μισό κόστος από την άλλη που είχαν προτείνει οι Αμερικανοί, με έναν
αγωγό που θα ξεκινούσε από το Αζερμπαϊτζάν και θα κατέληγε στο τουρκικό λιμάνι
Τζεϊχάν.) Οι Ρώσοι πιστεύουν ότι αυτό ακριβώς σκοπεύουν να κάνουν οι
Αμερικανοί και ότι τώρα που έχουν στρατεύματα στο Τατζικιστάν και το
Ουζμπεκιστάν θα φροντίσουν να έχουν μια μόνιμη παρουσία στην περιοχή.