Στο επίκεντρο μέσα από πρωτοβουλίες και «συγκρούσεις»

Δέκα χρόνια. Από την πρώτη ημέρα της εκλογής του ξεχώρισε. Έγινε γρήγορα αποδεκτός από φίλους και εχθρούς σε μια κρίσιμη για την Εκκλησία και τον κόσμο περίοδο

΄Ηταν λίγους μήνες μετά την εκλογή του κ. Βαρθολομαίου (κατά κόσμον Δημητρίου
Αρχοντώνη) στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Κυριακή της Ορθοδοξίας και ο νέος
προκαθήμενος της Ορθοδοξίας ήθελε να επικοινωνήσει από τη νέα του θέση με τους
εκπροσώπους των αυτοκέφαλων Εκκλησιών. Μετά τις ευχές και τα τυπικά προέκυψε
θέμα για το ποιος θα προεδρεύσει της συνάντησης. Οι Πατριάρχες Σόφιας και
Ιεροσολύμων είχαν εκφράσει τη διαφωνία τους για το πρόσωπο του κ.
Βαρθολομαίου. Τότε παρενέβη ο Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ και με εκείνο τον
μοναδικό του τρόπο είπε στον Σόφιας: «Εγώ σε ήξερα άνθρωπο με μυαλό. Ο
Οικουμενικός Πατριάρχης θα προεδρεύσει, το συζητάς;». Εκείνη ήταν η πρώτη
«νίκη» του Πατριάρχη. Και όπως αποδείχθηκε ήταν καθοριστική στη μετέπειτα
πορεία του. Αφού στα δέκα χρόνια από την εκλογή του (συμπληρώνονται τη
Δευτέρα) αρκετές φορές συγκρούστηκε με πολλούς, άνοιξε πρωτόγνωρα μέτωπα για
το Φανάρι, ενώ ανέλαβε πρωτοβουλίες που πέρασαν στην Ιστορία. Κοσμοπολίτης,
μορφωμμένος, γλωσσομαθής, ο Ιεράρχης που του αρέσει να περπατάει στο χιόνι,
κατάφερε να αναδειχθεί σε παγκόσμια προσωπικότητα και για πρώτη φορά (μετά τον
Αθηναγόρα) η χωρίς πολυάριθμο ποίμνιο Εκκλησία έγινε σημείο αναφοράς για
αρχηγούς κρατών και διεθνών Οργανισμών.

Η εκλογή του (22 Οκτωβρίου 1991) συμπίπτει με τις μεγάλες αλλαγές στις πρώην
σοσιαλιστικές χώρες και την «αναβίωση» των θρησκειών και την εκ βάθρων
αναδιοργάνωση των Εκκλησιών (Αλβανία) σε περιοχές ιδιαίτερα ευαίσθητες. Εκτός
αυτών όμως ο κ. Βαρθολομαίος έχει να αντιμετωπίσει τη συρρίκνωση του
Ελληνσιμού της Πόλης και βεβαίως την ένταση μεταξύ Αθηνών και Άγκυρας. Σε
αυτές τις συγκυρίες ο κ. Βαρθολομαίος επισκέπτεται την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Καλείται να μιλήσει στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου (1994) αν και δεν ήταν
αρχηγός κράτους.

Οικολογικά συμπόσια

Τα παιδιά. Η μεγάλη αδυναμία του Πατριάρχη ήταν πάντα τα παιδιά. Κάθε φορά που του δινόταν η ευκαιρία, μιλούσε μαζί τους, έπαιζε και τα συνόδευε στους χορούς

Ο ίδιος αναλαβμάνει πρωτοβουλίες για την προστασία του περιβάλλοντος με την
οργάνωση οικολογικών συμποσίων (Μαύρη Θάλασσα, Δούναβης). Γι’ αυτήν του την
πρωτοβουλία θα περάσει στην Ιστορία ως ο πράσινος Πατριάρχης.

Εκτός αυτών των πρωτοβουλιών ο κ. Βαρθολομαίος επισκέπτεται τις περισσότερες
χώρες όπου υπάρχουν ορθόδοξες κοινότητες, συναντάται με αργηγούς κρατών και
θρησκειών. Ενώ πολλοί ηγέτες, όπως ο Μπιλ Κλίντον, επισκέπτονται το Φανάρι και
έχουν εγκάρδια συνομιλία μαζί του.

Ο γιος τού κουρέα από την Ίμβρο, ο Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης
και Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος Α’ παρά την εκτίμηση που απολαμβάνει,
αντιμετωπίζει και σοβαρά προβλήματα στις σχέσεις του με τις άλλες Ορθόδοξες
Εκκλησίες. Εξαιτίας της αναγνώρισης της Εκκλησίας της Εσθονίας ακόμη οι
σχέσεις του με τον Ρώσο Πατριάρχη δεν είναι καλές. Προβλήματα κατά καιρούς
αντιμετώπισε στη Βουλγαρία, την Αυστραλία, την Τσεχία, την Αμερική με την
επιλογή του Σπυρίδωνος και φυσικά με την Εκκλησία της Ελλάδος.

Οι Νέες Χώρες

Στην Καππαδοκία. Από την εκλογή του ο κ. Βαρθολομαίος προσπάθησε να «αναστήσει γκρεμισμένους ναούς», όπως έγινε πρόσφατα στην Καππαδοκία

Ο Πατριάρχης από την πρώτη στιγμή της εκλογής του δεν έκρυψε τις «βλέψεις» του
προς τις λεγόμενες Νέες Χώρες (τις περιοχές οι οποίες ελευθερώθηκαν μετά το
1912). Αυτό δεν αρέσει καθόλου στον Σεραφείμ, με αποτέλεσμα ο κ. Βαρθολομαίος
να επισκεφθεί την Ελλάδα τον Ιούνιο του 1999 με Αρχιεπίσκοπο τον κ.
Χριστόδουλο. Όμως αυτό δεν στάθηκε ικανό να λειώσουν οι πάγοι. Από τότε και
μέχρι τώρα πότε με αφορμή την ίδρυση του Γραφείου του Πατριαρχείου στις
Βρυξέλλες (το Φανάρι ήθελε η Εκκλησία της Ελλάδος να εκπροσωπηθεί από το
ίδιο), πότε με το μνημόσυνο του πρώτου στις Νέες Χώρες, ακόμη δεν έχει επέλθει
ηρεμία μεταξύ των δύο Εκκλησιών.

Μάλιστα πριν από λίγο καιρό Χριστόδουλος και Βαρθολομαίος αντήλλαξαν επιστολές
με σκληρές εκφράσεις με θέμα τις αρμοδιότητες του Οικουμενικού Θρόνου στην
Ελλάδα.

Στους κόλπους της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος το θέμα παίρνει
διαστάσεις, αφού με τις απόψεις του κ. Βαρθολομαίου συντάσσονται αρκετοί
Μητροπολίτες, με αποτέλεσμα η κρίση να μεταφερθεί στη Σύνοδο η οποία θα
ασχοληθεί στην πορεία με το θέμα. Είναι γεγονός όμως πως μετά την εκλογή του
κ. Χριστοδούλου το θέμα των Νέων Χωρών και των δικαιωμάτων του Θρόνου στην
Ελλάδα τελεί υπό αμφισβήτηση.

Πολιτικοποιημένος

Βαρθολομαίος – Χριστόδουλος. Οι δύο ισχυροί άνδρες της Ορθοδοξίας δεν έχουν καταφέρει ακόμα να μιλήσουν τη «γλώσσα της αγάπης»

Άνθρωπος έντονα πολιτικοποιημένος στις συνεντεύξεις του εκτός των υπέρ της
ειρήνης λόγων του, εκφράζεται με απόλυτο τρόπο κατά του φονταμεταλισμού.

Μάλιστα με πρωτοβουλία της ελληνικής κυβέρνησης πριν από λίγες ημέρες
(επισκέφθηκε για τον λόγο αυτό το Φανάρι ο υπουργός Εξωτερικών κ. Γ.
Παπανδρέου) ανέλαβε να συμβάλει στη διοργάνωση ενός συνεδρίου κατά του
φανατισμού, στο οποίο θα πάρουν μέρος εκπρόσωποι όλων των θρησκειών και
δογμάτων.

«Παραλαμβάνομεν… τον Σταυρόν Ανδρέου του Πρωτοκλήτου εις συνέχισιν της
ανόδου εις τον κρανίου τόπον, εις σταύρωσιν ημών τω Κυρίω και τη Αυτού
συσταυρωμένη Εκκλησία εις συντήρησιν του φωτός της Αναστάσεως». Με τη φράση
αυτή ο κ. Βαρθολομαίος κατά τον ενθρονιστήριο λόγο του (2 Νοεμβρίου 1991)
προσπάθησε να δώσει το στίγμα του. Από τότε πέρασαν δέκα χρόνια και όπως λέει
στους συνεργάτες του υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος μέχρι τη δικαίωση των
προσδοκιών του.

Αδιάκοπος αγώνας για το άνοιγμα της Σχολής της Χάλκης

Πού είναι ο Δημήτρης, Χρήστο; Διαβάζει. Αυτός ο διάλογος του Χρήστου Αρχοντώνη
με τους πελάτες του στο κεφενείο – κουρείο που διατηρούσε στους Αγίους
Θεοδώρους στην Ίμβρο, στην αρχή γινόταν συχνά. Στη συνέχεια όμως όλοι είχαν
μάθει πως ο Δημήτρης είχε πάθος με το διάβασμα. Πως αφιέρωνε ελάχιστο χρόνο
στο παιχνίδι.

Εκείνη την περίοδο στο νησί οι Τούρκοι είχαν επιδοθεί σε μια προσπάθεια να
διώξουν από τις δημόσιες υπηρεσίες τους Έλληνες. Οι νέοι, όπως και ο
Δημήτριος, προσβλέπουν πλέον στην Πόλη και όπου τα μεγάλα σχολεία συνεχίζουν
να λειτουργούν ακόμη καλά.

Στο Ζωγράφειο Λύκειο φοιτά και Δημήτριος Αρχοντώνης και στη συνέχεια
εκπληρώνοντας το όνειρό του παίρνει μαθήματα στην περιώνυμη Σχολή της Χάλκης.
Αποφοίτησε, αφού απέκτησε άριστη θεολογική κατάρτιση, το 1961 και αμέσως
χειροτονείται διάκονος και μετονομάζεται Βαρθολομαίος.

Για δύο χρόνια υπηρετεί ως έφεδρος αξιωματικός του τουρκικού στρατού και στη
συνέχεια συνεχίζει τις σπουδές του σε Ρώμη, Ελβετία, Μόναχο.

Ο «πεφωτισμένος δεσπότης»

Με την επιστροφή του στο Φανάρι εξελίσσεται σε μία από τις πλέον ξεχωριστές
μορφές του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Το 1973 εκλέγεται Μητροπολίτης
Φιλαδελφείας και το 1990 Χαλκηδόνος.

Όλοι πλέον και εκτός Φαναρίου μιλούν για έναν «πεφωτισμένο δεσπότη», ενώ
πολλοί είναι εκείνοι που βλέπουν στο πρόσωπό του τον διάδοχο του Δημητρίου.
Μιλάει επτά γλώσσες (ελληνικά, τουρκικά, λατινικά, ιταλικά, αγγλικά,
γερμανικά, γαλλικά) και αυτό τον κάνει να ξεχωρίζει, ενώ τον βοηθάει στην
επικοινωνία του με τους ηγέτες κρατών και Εκκλησιών.

Στις 22 Οκτωβρίου του 1991 ο Βαρθολομαίος εκλέγεται Αρχιεπίσκοπος
Κωνσταντινουπόλεως, Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης.

Τότε είχε εκδηλώσει ενδιαφέρον για τον θρόνο και ο Αμερικής Ιάκωβος, τον οποίο
απέρριψαν οι Τούρκοι. Αργότερα ο Ιάκωβος θα οδηγηθεί σε παραίτηση και τη θέση
του θα πάρει ο Σπυρίδων, ένας άνθρωπος οποίος δεν άντεξε για να αντικατασταθεί
από τον Δημήτριο.

Από την πρώτη στιγμή της εκλογής του ο κ. Βαρθολομαίος αγωνίζεται για να
ανοίξει η Θεολογική Σχολή της Χάλκης, η οποία παραμένει κλειστή από το 1971.

Παράλληλα προσπαθεί και καταφέρνει σε πολύ μεγάλο βαθμό να επαναλειτουργήσουν
μισογκρεμισμένοι ναοί. Σε Καππαδοκία και Νίκαια οι Θείες Λειτουργίες αποκτούν
και για τον τοπικό πληθυσμό πανηγυρικό χαρακτήρα. Ιδιαίτερα συγκινητική είναι
η συμμετοχή των τοπικών αρχών. Παράλληλα το Πατριαρχείο αλλά και πολλοί ναοί
στην Κωνσταντινούπολη αναπαλαιώνονται με δωρεές Ελλήνων επιχειρηματιών.