Αυξάνονται και πληθαίνουν

Ο αριθμός των αρκούδων στην Ελλάδα διπλασιάστηκε την τελευταία δεκαετία
χάρη στα μέτρα προστασίας του Αρκτούρου και την ευαισθητοποίηση των κατοίκων
των δύο μεγάλων βιότοπων, όπου συναντώνται. Μάλιστα, στις αρχές του
καλοκαιριού, οι αρκούδες έφθασαν στο νοτιότερο σημείο που έχουν θεαθεί εδώ και
40 χρόνια.

Οι κάτοικοι στις περιοχές των Βαρδουσίων και της Ναυπακτίας ανέφεραν την
παρουσία τους, επιβεβαιώνοντας την τάση των τελευταίων 14 χρόνων για
επανεμφάνιση της καφέ αρκούδας νοτίως της Πίνδου. Βέβαια, οι ειδικοί
επιστήμονες του Αρκτούρου, της γνωστής οργάνωσης προστασίας της αρκούδας,
επισημαίνουν ότι αυτά τα βήματα προόδου έχουν γίνει έπειτα από χρόνια σκληρής
προσπάθειας και δεν είναι λόγος εφησυχασμού. «Το ότι οι αρκούδες εθεάθησαν
νοτιότερα από τα Άγραφα είναι πολύ ενθαρρυντικό», λέει ο κ. Γιώργος Μερτζάνης,
δρ Βιολογίας και επιστημονικός υπεύθυνος του Αρκτούρου. «Δεν σημαίνει όμως ότι
έχουν λυθεί τα προβλήματά τους στην Ελλάδα. Είναι απόδειξη ότι αποδίδουν οι
προσπάθειές μας όσο διαρκούν και εντείνονται. Αν σταματήσουν, τίποτα δεν μας
εγγυάται ότι θα γλιτώσουν οι αρκούδες την εξαφάνιση».

Επιτυχία του Αρκτούρου

Οι αριθμοί πάντως επιβεβαιώνουν την επιτυχία του Αρκτούρου: Στα τέλη της
δεκαετίας του ’80, οι αρκούδες είχαν υπολογιστεί σε περίπου 80 σε όλη την
Ελλάδα. Πέρυσι, ο πληθυσμός τους έφθασε τις 130-160. Είναι πολύ δύσκολο να
καταγραφούν όλες βέβαια, αλλά οι ειδικοί πιστεύουν ότι αυτός είναι κατά μέσον
όρο ο πληθυσμός τους. «Ο πληθυσμός τώρα είναι βιώσιμος και αποτελεί έναν από
τους πιο σημαντικούς στη Νότια Ευρώπη. Δεν μπορούμε να πούμε ότι εξασφαλίζεται
η ευρωστία τους, αλλά δεν απειλούνται τόσο έντονα με εξαφάνιση, όπως στα τέλη
της δεκαετίας του ’80».

Από ό,τι δείχνουν οι αναφορές των κατοίκων και οι έρευνες των επιστημόνων, οι
αρκούδες έχουν αρχίσει την πορεία τους προς τα νότια από το 1987. Τότε,
εθεάθησαν για πρώτη φορά, ύστερα από χρόνια, στη λίμνη Πλαστήρα, λίγο έξω από
τα γνωστά όρια όπου ζούσαν συνήθως. Στη συνέχεια, παρατηρήθηκε σταδιακή
επανεμφάνισή τους προς τα νότια, επιχειρώντας στην ουσία μια επαναποίκηση
περιοχών όπου ζούσαν παλαιότερα. Είναι χαρακτηριστικό ότι μέχρι τον 17ο αιώνα,
αρκούδες ζούσαν ακόμα και στην Πελοπόννησο. Τους τελευταίους δύο αιώνες όμως,
οι ανεξέλεγκτοι διωγμοί από τον άνθρωπο τις περιόρισαν στους δύο μεγάλους
βιότοπους, όπου βρίσκονται και σήμερα: της Πίνδου και της Ροδόπης, στους
Νομούς Δράμας και Ξάνθης, προς τα βουλγαρικά σύνορα. Στον πρώτο υπάρχουν και
οι περισσότερες, περίπου 110, ενώ στη Ροδόπη μόλις 20-25. Κι αυτό, παρά τη
μεγάλη έκταση και καλή ποιότητα τού εκεί βιότοπου. «Στη Ροδόπη, το δάσος είναι
εξαιρετικό και η ποιότητα της τροφής πολύ καλή. Όμως, φταίνε οι ανθρώπινες
δραστηριότητες, ενοχλεί και το κυνήγι, ενώ η παρουσία του ανθρώπου και η
απουσία φύλαξης είναι πολύ έντονες».

Σε νέες περιοχές

Συνεχίζοντας την εξάπλωσή τους προς τα νότια, οι αρκούδες έφθασαν τη δεκαετία
του ’90 στους Φούρνους Ευρυτανίας και στο Καρπενήσι. Το αποκορύφωμα ήταν
φέτος, που βρέθηκαν στην περιοχή της οροσειράς των Βαρδουσίων. «Τα ζώα
εξερευνούν προοδευτικά νέες περιοχές και, αν ταιριάζουν στις απαιτήσεις τους,
εγκαθίστανται εκεί».

Οι κάτοικοι ανέφεραν ότι είδαν ίχνη από αρκούδες στις αρχές του καλοκαιριού,
ενώ έγιναν και ζημιές σε μελίσσια. Ο Αρκτούρος ανέλαβε να καθησυχάσει τους
κατοίκους και να τους ενημερώσει ότι δεν υπάρχει φόβος για τον άνθρωπο. Το
μεγαλύτερο πρόβλημα είναι οι ζημιές στις περιουσίες και τις παραγωγικές
μονάδες, που αντιμετωπίζονται με μέτρα προφύλαξης, ανάμεσά τους ηλεκτροφόρα
σύρματα που τοποθετούνται γύρω από τα μελίσσια και δίνει η οργάνωση στους
παραγωγούς, καθώς και ποιμενικά σκυλιά που δίνουν στους κτηνοτρόφους.
«Προσπαθούμε να ενημερώσουμε τον κόσμο και να εξαλείψουμε το αρνητικό κλίμα.
Οι άνθρωποι εκεί είχαν πολλά χρόνια να δουν αρκούδες και ανησυχούν», λέει ο κ. Μερτζάνης.