Τρίτο σενάριο με ανάπτυξη 3,5% – 3,7%

Τρίτο σενάριο για τον προϋπολογισμό του 2002 έχουν ήδη ετοιμάσει στο
οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης και αυτό περιλαμβάνει πιο απαισιόδοξες
προβλέψεις για τις επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία από την κρίση. Προβλέπει
ότι το ΑΕΠ στην Ελλάδα, το 2002, θα αυξηθεί με ρυθμό μεταξύ 3,5% και 3,7%, που
σημαίνει ότι η επιβράδυνση της εγχώριας οικονομικής δραστηριότητας θα είναι
μεγαλύτερη από αυτήν που προβλέπει το εναλλακτικό, δεύτερο σενάριο του
προσχεδίου του προϋπολογισμού, που κατατέθηκε τη Δευτέρα στην Επιτροπή
Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής. Το εναλλακτικό, δεύτερο σενάριο του
προσχεδίου, το οποίο ακόμη και ο ίδιος ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και
Οικονομικών κ. Γιάννος Παπαντωνίου χαρακτήρισε αισιόδοξο, προβλέπει ότι ο
ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης στην Ελλάδα το 2002 θα τρέχει με ρυθμό 4%, έναντι
4,6% που ήταν η αρχική εκτίμηση πριν από την τρομοκρατική επίθεση στις ΗΠΑ, η
οποία έχει οδηγήσει την παγκόσμια οικονομία στο χείλος της ύφεσης.

Δυσμενέστερες εκτιμήσεις

Το τρίτο, απαισιόδοξο σενάριο για την πορεία της ελληνικής οικονομίας το 2002
βασίζεται στις εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με
τις οποίες ένας ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης 1,5-1,7% στην ευρωζώνη
συνεπάγεται ρυθμό ανάπτυξης στην Ελλάδα της τάξης του 3,5-3,7%.

Η νεώτερη πρόβλεψη για την ανάπτυξη στην ευρωζώνη το 2001 τοποθετείται κάτω
του 2% και το 2002 λίγο πάνω από το ποσοστό αυτό. Όμως, θεωρείται πιθανό ότι
στους αμέσως επόμενους μήνες θα υπάρξει νέα αναθεώρηση, προς τα κάτω, των
εκτιμήσεων αυτών, καθώς θα ξεδιπλώνεται στην παγκόσμια και στην ευρωπαϊκή
οικονομία η αλυσίδα των επιπτώσεων από την τρομοκρατική επίθεση στις ΗΠΑ.

Άλλωστε, και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, στις πρόσφατες εκτιμήσεις του για
την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας τις οποίες έκανε αμέσως μετά το
τρομοκρατικό χτύπημα, προβλέπει ότι ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης στην Ελλάδα
το 2002 θα είναι 3,8%.

Κόστος 100-120 δισ. δρχ.

Στο τρίτο, δυσμενέστερο σενάριο για την πορεία της οικονομίας το 2002
προσαρμόζονται προς τα κάτω και οι προβλέψεις για τα έσοδα και τις δαπάνες του
προϋπολογισμού. Έτσι, ο ρυθμός αύξησης των εσόδων του τακτικού προϋπολογισμού
το 2002 διαμορφώνεται κάτω του 7,4%, που είναι η πρόβλεψη του εναλλακτικού,
δεύτερου σεναρίου του προσχεδίου του προϋπολογισμού. Αυτό θα συμβεί, γιατί το
χαμηλότερο επίπεδο οικονομικής δραστηριότητας θα οδηγήσει σε κάμψη των
συναλλαγών και μείωση των φορολογικών εσόδων.

Ανάλογα συμπιέζεται και ο ρυθμός αύξησης των δαπανών του τακτικού
προϋπολογισμού, ο οποίος διαμορφώνεται σε επίπεδα κάτω του 2,3% που προβλέπει
το εναλλακτικό σενάριο του προσχεδίου, ώστε να αποφευχθούν αποκλίσεις από τους
στόχους του προγράμματος σταθερότητας και να επιτευχθεί η αύξηση του
πλεονάσματος της γενικής κυβέρνησης στο 1,3% του ΑΕΠ, από 0,5% φέτος, και του
χρέους στο 95,2% του ΑΕΠ, από 98,9%.

Το σενάριο αυτό οδηγεί σε πρόσθετες περικοπές στις δαπάνες του Δημοσίου το
2002 κατά 50-70 δισ. δρχ. από τις περικοπές των 50 δισ. δραχμών που απαιτεί το
δεύτερο, εναλλακτικό και πιο αισιόδοξο σενάριο, που προβλέπει ανάπτυξη 4%.
Δηλαδή, το σύνολο των πρόσθετων περικοπών θα κυμανθεί στα 100-120 δισ. δρχ.

Οι παραδοχές

Η υπόθεση στην οποία στηρίζεται το τρίτο, απαισιόδοξο σενάριο του
προϋπολογισμού είναι ότι οι επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία ­ όπως και στις
άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες και στις ΗΠΑ ­ από την τρομοκρατική επίθεση στην
Αμερική θα είναι μακροχρόνιες και όχι βραχυχρόνιες, όπως προβλέπει το σενάριο
της ανάπτυξης του 4% για το 2002. Η παραδοχή αυτή δεν λαμβάνει υπόψη το
ενδεχόμενο να υπάρξει γενικότερη αποσταθεροποίηση στο παγκόσμιο οικονομικό
σκηνικό, τους επόμενους μήνες.

Θεωρεί, ωστόσο, ότι θα συνεχισθεί το κλίμα αστάθειας και αβεβαιότητας στην
παγκόσμια οικονομία και ότι έτσι οι επιπτώσεις στις εθνικές οικονομίες θα
έχουν μακροχρόνιο χαρακτήρα.

Έτσι, το πιθανότερο είναι ότι ακόμη και όταν θα κατατεθεί στη Βουλή το κείμενο
προϋπολογισμού του 2002 ­ τον Νοέμβριο ­ η κατάσταση στην οικονομία θα
εξακολουθεί να είναι ρευστή, αβέβαιη και απρόβλεπτη. Γι’ αυτό και στο
οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης υπάρχουν σκέψεις να κατατεθεί στη Βουλή το
εναλλακτικό ­ δεύτερο ­ σενάριο για τον προϋπολογισμό, που προβλέπει ότι ο
ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης κατά το επόμενο έτος θα είναι 4%. Άλλωστε, όπως
λένε στα οικονομικά υπουργεία, μια τέτοια κίνηση εξυπηρετεί την προσπάθεια του
υπουργείου Εθνικής Οικονομίας να παραμείνουν υψηλές οι προσδοκίες για τους
ρυθμούς ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας και να μην πληγεί η εμπιστοσύνη του
επιχειρηματικού κόσμου και των καταναλωτών, ενδεχόμενο που θα μπορούσε να
οδηγήσει σε αλυσιδωτές αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα.

Στην περίπτωση αυτή, η αναθεώρηση των προβλέψεων θα γίνει εκ των υστέρων, κατά
τη διάρκεια της εκτέλεσης του νέου προϋπολογισμού.

Ενδεικτικό της αβεβαιότητας που επικρατεί όσον αφορά την πορεία της παγκόσμιας
και της ελληνικής οικονομίας κατά τους επόμενους μήνες είναι ότι ακόμη και ο
ΟΟΣΑ ανέβαλε την επίσκεψή του στην Ελλάδα, που ήταν προγραμματισμένη να γίνει
την ερχόμενη εβδομάδα (9 έως 11 Σεπτεμβρίου). Στην επίσκεψή του αυτή ο ΟΟΣΑ
προγραμμάτιζε να συγκεντρώσει στοιχεία για την πορεία των οικονομικών μεγεθών
(ΑΕΠ, πληθωρισμός κ.ά.), καθώς και για το επίπεδο των διαρθρωτικών αλλαγών
στην Ελλάδα, προκειμένου να προχωρήσει στις προβλέψεις του για την πορεία και
τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας.

Τελικά, το επιτελείο του διεθνούς οργανισμού ενημέρωσε το υπουργείο Εθνικής
Οικονομίας ότι, λόγω της ρευστότητας που επικρατεί στο τοπίο τη οικονομίας,
αναβάλλει για τον Ιανουάριο την προγραμματισμένη για την επόμενη εβδομάδα
εξέταση της ελληνικής οικονομίας.