«Καμπανάκι» για το ΠΑΣΟΚ η μεγάλη συσπείρωση της Ν.Δ.

ΤΟ σταθερό προβάδισμα που έχει αποκτήσει τους τελευταίους μήνες η Ν.Δ. στην
«πρόθεση ψήφου» αποτελεί το συνδυασμένο αποτέλεσμα της υψηλής συσπείρωσης των
ψηφοφόρων της, την οποία έχει διασφαλίσει, και της ταυτόχρονης αποσυσπείρωσης
των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ, ένα μικρό αλλά όχι ευκαταφρόνητο τμήμα των οποίων
προσανατολίζεται πλέον προς τη Ν.Δ.

Η συσπείρωση της Ν.Δ., σύμφωνα με τα στοιχεία της παρούσας έρευνας, βρίσκεται
στο 87% περίπου, δηλαδή στο ίδιο ακριβώς επίπεδο όπου καταγράφεται σταθερά από
τα τέλη του περασμένου χρόνου. Η συσπείρωση της Ν.Δ. παρουσίασε μια συγκυριακή
κάμψη (ελαφρώς κάτω του 80%) μόνο για μια μικρή χρονική περίοδο, αμέσως μετά
την ίδρυση του νέου κόμματος από τον Δ. Αβραμόπουλο (βλ. «ΤΑ ΝΕΑ», 30.1.2001).
Πολύ σύντομα όμως οι εν δυνάμει διαρροές από τη Ν.Δ. προς το ΚΕΠ περιορίστηκαν
δραστικά και σήμερα μόνο το 5,3% από αυτούς που την είχαν ψηφίσει τον Απρίλιο
του 2000 στρέφεται, ως «πρόθεση ψήφου», προς το ΚΕΠ. Αλλά και αυτές ακόμη οι
εν δυνάμει διαρροές εξακολουθούν να διατηρούν δεσμούς με τη Ν.Δ., δηλώνοντας,
στη μεγάλη πλειοψηφία τους, ότι, αν και δεν αισθάνονται κοντά της, θα
μπορούσαν εντούτοις να την ψηφίσουν. Βέβαια, ο ίδιος ο Δ. Αβραμόπουλος
εξακολουθεί να απολαμβάνει υψηλή δημοτικότητα μεταξύ των οπαδών της Ν.Δ.
(58,3% θετικές κρίσεις και μόνο 37,1% αρνητικές, με βάση τη σημερινή «πρόθεση
ψήφου»), όμως η προσωπική αυτή απήχηση του δημάρχου Αθηναίων δύσκολα
μεταφράζεται και σε συμπάθεια προς το ΚΕΠ.

Κομματική ταύτιση

Η υψηλή συσπείρωση της Ν.Δ. αποτυπώνεται επίσης στον ομοιόμορφα αρνητικό τρόπο
με τον οποίο τοποθετούνται οι οπαδοί της απέναντι στην κυβέρνηση (αρνητικές
κρίσεις 94,1%) και τον Πρωθυπουργό (αρνητικές κρίσεις 79,4%) και τον
αντίστοιχα ομοιόμορφα θετικό τρόπο με τον οποίο αξιολογούν τον Κ. Καραμανλή
(θετικές κρίσεις 89,2%). Και το κυριότερο, οι ψηφοφόροι της διατηρούν μια
ισχυρή κομματική ταύτιση, την οποία κατά κανένα τρόπο δεν διαθέτει η εν
δυνάμει εκλογική επιρροή του ΠΑΣΟΚ: από εκείνους που ψήφισαν Ν.Δ. τον Απρίλιο
του 2000 το 76,4% δηλώνει σήμερα ότι αισθάνεται «κοντά» ή «πολύ κοντά» της,
ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τους ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ (το 2000) είναι μόλις
53,6%.

Ο βασικός κίνδυνος για τη Ν.Δ., τον οποίο συνεπάγεται η υψηλή αυτή συσπείρωση
και ταύτιση των οπαδών της, είναι η αυτοπεριχαράκωσή της στον χώρο της Δεξιάς,
έννοια την οποία αξιολογεί θετικά η μεγάλη πλειοψηφία των ψηφοφόρων της
(77,2%, ενώ μόνο το 4,6% την κρίνει αρνητικά). Η ισχυρά δεξιόστροφη τάση της
εκλογικής βάσης της Ν.Δ. λειτουργεί έτσι ανασταλτικά για την οποιαδήποτε
επέκτασή της προς τον διεκδικούμενο «μεσαίο χώρο». Είναι χαρακτηριστικό ότι
ακόμα και η λέξη «Κέντρο» προσλαμβάνεται αρνητικά από το 1/3 των ψηφοφόρων της
Ν.Δ., ενώ ένα εξίσου σημαντικό τμήμα αποφεύγει να τοποθετηθεί. Η «πορεία προς
το Κέντρο», όρος απαραίτητος για την εκλογική επικράτηση της Ν.Δ., προσκρούει
έτσι σε μια καθοριστική αντίφαση: μόνο το 31,9% των ψηφοφόρων της αξιολογεί
θετικά τη συγκεκριμένη έννοια.

Αποστασιοποίηση

Σε αντίθεση με την υψηλή συσπείρωση της Ν.Δ., το ΠΑΣΟΚ, ένα χρόνο μετά την
εκλογική του νίκη, άρχισε να εμφανίζει, όπως είχε συμβεί και στο παρελθόν,
έντονα σημάδια αποστασιοποίησης των ψηφοφόρων του. Ήδη από τις «Τάσεις» της
MRB τον περασμένο Ιούνιο είχε διαφανεί ότι τουλάχιστον το 1/3 των ψηφοφόρων
του ΠΑΣΟΚ (το 2000) απέφευγε να επιλέξει και πάλι το ΠΑΣΟΚ ως «πρόθεση ψήφου»
στις δημοσκοπήσεις. Το ίδιο φαινόμενο είχε βέβαια παρατηρηθεί και στο παρελθόν
και μάλιστα στο ίδιο ακριβώς χρονικό σημείο του κύκλου της τετραετίας: από τον
Νοέμβριο του 1997 μέχρι το φθινόπωρο του 1998 η συσπείρωση του ΠΑΣΟΚ, σε όλες
σχεδόν τις δημοσκοπήσεις, κυμαινόταν από 61% έως 63%.

Η ουσιώδης διαφορά που καταγράφεται σήμερα, σε σύγκριση με την προηγούμενη
τετραετία, είναι ότι οι αποστασιοποιούμενοι αυτοί ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ
εκφράζονται με έντονα αρνητικό τρόπο, όχι μόνο για την κυβέρνηση (83%
αρνητικές κρίσεις), αλλά και για το πρόσωπο του Πρωθυπουργού (49,6% αρνητικές
κρίσεις), καθώς και για το ίδιο το ΠΑΣΟΚ (το 46,6% δηλώνει ότι αποκλείεται να
το ξαναψηφίσει).

Οι διαρροές

Η αρνητική αυτή τοποθέτηση των απογοητευμένων ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ έχει
περιορίσει δραστικά τον ευρύτερο χώρο επιρροής του, οδηγώντας, για πρώτη φορά,
ύστερα από δέκα περίπου χρόνια, σ’ ένα εκλογικό τοπίο, όπου η δυνητική απήχηση
της Ν.Δ. («θα μπορούσα να ψηφίσω») είναι αισθητά μεγαλύτερη από την αντίστοιχη
του ΠΑΣΟΚ. Επιπλέον, επίσης για πρώτη φορά, οι απευθείας διαρροές από το ΠΑΣΟΚ
προς τη Ν.Δ. (χωρίς καμιά αντίστροφη μετακίνηση που να τις αναπληρώνει)
εμφανίζονται αισθητά διευρυμένες και το κυριότερο τείνουν να σταθεροποιηθούν.

Με βάση τα στοιχεία της παρούσας έρευνας, οι απευθείας διαρροές από το ΠΑΣΟΚ
προς τη Ν.Δ. αγγίζουν το 8% των ψηφοφόρων του (το 2000), αντιπροσωπεύουν
δηλαδή περίπου το 3,5% του συνολικού εκλογικού σώματος. Βέβαια, οι διαρροές
αυτές δεν είναι απόλυτα σταθεροποιημένες στο σύνολό τους (μόνο τα 3/5
αποκλείουν ρητά ότι θα ξαναψηφίσουν ΠΑΣΟΚ και μόνο τα 2/5 δηλώνουν ότι
αισθάνονται «κοντά» στη Ν.Δ.). Εμφανίζουν όμως μια εντυπωσιακή ομοιομορφία
στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν ορισμένα κρίσιμα θέματα: το 95%
αξιολογεί θετικά την Εκκλησία, το 90% κρίνει αρνητικά την κυβέρνηση και το 75%
θεωρεί τη Ν.Δ. ως τον πιθανότερο νικητή των επόμενων εκλογών.

Η ανάλυση που προηγήθηκε αναφέρεται φυσικά στη σημερινή συγκυρία, σε μια
περίοδο δηλαδή απόλυτα απομακρυσμένη από την πραγματικότητα του εκλογικού
ανταγωνισμού και επομένως δεν προδιαγράφει τίποτα ως προς τις πιθανές
εξελίξεις. Επισημαίνει απλώς ορισμένες αλλαγές που έχουν σημειωθεί την
τελευταία περίοδο και οι οποίες εκπορεύονται κυρίως από τη ρευστότητα που
προκαλεί στην εκλογική σκηνή η αποσυσπείρωση του ΠΑΣΟΚ και η αποδυνάμωσή του
ως φορέα ισχυρής κομματικής ταύτισης και πολιτικής αναφοράς. Η διαπίστωση αυτή
δεν διεκδικεί άλλωστε κάποιο προνόμιο πρωτοτυπίας, αφού διατυπωμένη με τον ένα
ή τον άλλο τρόπο διατρέχει όλες σχεδόν τις τοποθετήσεις των στελεχών του ΠΑΣΟΚ
εν όψει του συνεδρίου.

Σε κάμψη οι δημοτικότητες των πολιτικών αρχηγών ­ σε άνοδο ο Σημίτης

Με εξαίρεση τον Πρωθυπουργό, η δημοτικότητα του οποίου εμφανίζει ανοδική τάση
σε σύγκριση με τις δημοσκοπήσεις που είχαν πραγματοποιηθεί στις αρχές του
καλοκαιριού, οι δημοτικότητες των υπόλοιπων πολιτικών αρχηγών, χωρίς να
παρουσιάζουν σημαντικές αλλαγές, καταγράφουν εντούτοις μια ελαφρά πτωτική
τάση.

Από το σύνολο των πολιτικών αρχηγών δημοφιλέστερος εξακολουθεί να παραμένει ο
δήμαρχος Αθηναίων, με τις θετικές κρίσεις για το πρόσωπό του να ξεπερνούν
ελαφρώς το 55%. Όμως οκτώ μήνες μετά την είσοδό του στην κεντρική πολιτική
σκηνή, ο Δ. Αβραμόπουλος καλείται να αντιμετωπίσει πλέον και έναν υπό
διαμόρφωση αρνητικό πόλο (που φτάνει σήμερα το 35%), ο οποίος ήταν εξαιρετικά
περιορισμένος (της τάξης του 15%) πριν από την ίδρυση του ΚΕΠ.

Δεύτερος σε δημοτικότητα, με θετικές κρίσεις πάνω από 50%, είναι ο Κ.
Καραμανλής και τρίτος ο αρχηγός του ΣΥΝ με 45,3% (ποσοστό αισθητά μειωμένο σε
σύγκριση με το παρελθόν).

Ικανοποίηση στη Ρηγίλλης. ΠΑΣΟΚ: Σε καλό δρόμο

Ιδιαίτερα ικανοποιημένοι εμφανίζονται στη Ρηγίλλης και συγκρατημένα αισιόδοξοι
στο Μέγαρο Μαξίμου για τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης που δημοσιεύτηκε χθες
στα «ΝΕΑ» και δείχνει ότι το ΠΑΣΟΚ κερδίζει μέρος από το χαμένο έδαφος αλλά η
Ν.Δ. εξακολουθεί να έχει σημαντικό προβάδισμα στην πρόθεση ψήφου.

Ο κ. Κ. Καραμανλής και οι επιτελείς του στην πρωινή σύσκεψη εκτίμησαν ότι δεν
υπάρχει λόγος ανησυχίας από το κλείσιμο της ψαλίδας με το ΠΑΣΟΚ. Μάλιστα, ο
πρόεδρος του κόμματος είπε χαρακτηριστικά ότι «σταθεροποιήθηκε και παγιώνεται
η διαφορά της Ν.Δ. με το κυβερνών κόμμα» ενώ ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος κ.
Π. Παυλόπουλος τόνισε ότι τα όποια κέρδη εξασφάλισε το ΠΑΣΟΚ δεν ήταν από τις
ικανότητές του, αλλά μέσα από την αμερικανική τραγωδία.

Αλλά και στην κυβέρνηση και στο ΠΑΣΟΚ επέστρεψαν τα χαμόγελα. «Είμαστε σε καλό
δρόμο, αλλά χρειάζεται ακόμη προσπάθεια για την πλήρη αντιστροφή του
κλίματος», τόνιζαν χαρακτηριστικά και πρόσθεταν: «Δεν εφησυχάζουμε όμως, γιατί
ο χειρότερος αντίπαλος είναι ο κακός εαυτός μας». Ενδεικτικές είναι οι
δηλώσεις των κ.κ. Ε. Βενιζέλου και Γ. Παπαντωνίου, οι οποίοι δήλωσαν ότι το
ΠΑΣΟΚ εμφανίζει ανάκαμψη, η οποία θα βοηθήσει πολύ στην ανασύνταξη μετά το
Συνέδριο.

Στο ίδιο κλίμα ήταν και η δήλωση του κ. Δ. Ρέππα, ο οποίος είπε: «Η Ελλάδα του
2004 είναι το ισχυρό μας όπλο για να διεκδικήσουμε και να κερδίσουμε ξανά την
ψήφο του ελληνικού λαού».

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΤΑΙΡΕΙΑ: Ινστιτούτο VPRC

Μέλος του ΣΕΔΕΑ, της ESOMAR και της WAPOR

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: www. vprc.gr

ΑΝΑΘΕΣΗ: Εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ»

ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ με ατομικές συνεντεύξεις,
πρόσωπο με πρόσωπο (face to face) στα νοικοκυριά των ερωτωμένων και χρήση
δομημένου ερωτηματολογίου και κάλπης. Στο ψηφοδέλτιο της κάλπης το όνομα του
κ. Αβραμόπουλου αναγράφεται δίπλα στην επιλογή ΚΕΠ.

ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: Γενικός πληθυσμός 18 ετών και άνω.

ΠΕΡΙΟΧΗ: Το σύνολο της χώρας, χωρίς τις νήσους Αιγαίου και Ιονίου.

ΔΕΙΓΜΑ: Το συνολικό πραγματοποιηθέν μέγεθος του δείγματος ανέρχεται σε
1.659 άτομα (1.096 άτομα για την πρώτη έρευνα και 563 άτομα για τη δεύτερη
έρευνα).

ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ: Ακολουθήθηκε η μέθοδος της πολυσταδιακής
στρωματοποιημένης δειγματοληψίας.

ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΔΙΟΥ: Η έρευνα πεδίου πραγματοποιήθηκε
σε δύο φάσεις. Η πρώτη φάση πραγματοποιήθηκε στο χρονικό διάστημα από 11 έως
19 Σεπτεμβρίου και η δεύτερη φάση στο χρονικό διάστημα από 20 έως 28
Σεπτεμβρίου του 2001.

ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΔΙΟΥ: Για την πραγματοποίηση της έρευνας εργάστηκαν
49 ερευνητές και 10 επόπτες.

ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΒΑΣΕΙΣ: Απαντήσεις με βάσεις κάτω των 60 ερωτηθέντων είναι
εντελώς ενδεικτικές.

ΣΤΑΘΜΙΣΗ: Προκειμένου να εξισορροπηθούν τυχόν παράγοντες μεροληψίας, η
πρόθεση ψήφου των ερωτωμένων σταθμίσθηκε, εκ των υστέρων, ως προς την ψήφο των
ερωτωμένων στις βουλευτικές εκλογές του Απριλίου 2000.

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΗ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ VPRC για την πρόθεση ψήφου

Τα ποσοστά πρόθεσης ψήφου δεν αποτελούν πρόβλεψη ψήφου, αλλά καταγραφή των
τάσεων του εκλογικού σώματος στην χρονική περίοδο 11/9/-28/9/2001. Για τους
αναγνώστες των στοιχείων της έρευνας υπογραμμίζουμε ότι η παραπάνω επισήμανση
αποκτά επιπρόσθετη βαρύτητα με δεδομένη τη διερεύνηση του κόμματος «Κίνημα
Ελεύθερων Πολιτών» του κ. Αβραμόπουλου, η απήχηση του οποίου δεν έχει
καταγραφεί σε προηγούμενη εκλογική αναμέτρηση.

Το Ινστιτούτο VPRC εφαρμόζει αυστηρά όλους τους κώδικες Δεοντολογίας της
Esomar, της Wapor και του ΣΕΔΕΑ, για την Πολιτική – Κοινωνική Έρευνα, την
Έρευνα Αγοράς, τη δημοσίευση αποτελεσμάτων δημοσκοπήσεων και τις
κατευθυντήριες γραμμές για την ερμηνεία τους.

Η Συγκυρία Διεξαγωγής της Έρευνας

Αμέσως πριν και κατά το διάστημα διεξαγωγής της έρευνας (11/9-28/9/2001) τα
σημαντικότερα γεγονότα που ενδέχεται να έχουν επηρεάσει τις απαντήσεις των
ερωτωμένων είναι τα εξής:

Γεγονότα

1. Ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος ανακοινώνει τον αριθμό των υπογραφών
(28/8/2001)

2. Δηλώσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας (29/8/2001)

3. Τρομοκρατική ενέργεια εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής (11/9/2001)