Πώς σκότωσαν το Λιοντάρι του Αφγανιστάν

Αχμέντ Σαχ Μασούντ. Υπήρξε ίσως ο πιο αναγνωρίσιμος Αφγανός στον κόσμο, «το Λιοντάρι της Παντζίρ»

Έμοιαζαν άκακοι. Ο ένας ήταν ψηλός, φορούσε γυαλιά και ήταν γύρω στα τριάντα
και ο άλλος, νεώτερος, με μπλουτζίν και μακό. Είπαν ότι ήταν δημοσιογράφοι από
το Μαρόκο. Μιλούσαν καλά γαλλικά και ήταν ήσυχοι, ευγενικοί, το είδος των νέων
Αράβων που συναντά κανείς σε καφέ του Παρισιού.

Υπήρχε κάτι παράξενο όμως στον τρόπο με τον οποίο ο νεώτερος κρατούσε την
μικρή του κάμερα, τόσο σφιχτά στο στήθος του, αναφέρει η Γαλλίδα δημοσιογράφος
Francoise Causse, που τους συνάντησε πρόσφατα στη διάρκεια ταξιδιού στην
κοιλάδα Παντζίρ, στο Βόρειο Αφγανιστάν. «Ήταν όπως οι κάμερες που
χρησιμοποιούν οι τουρίστες παντού, αν και ποτέ δεν τον είδα να καταγράφει
εικόνες. Όταν μάλιστα προσπάθησα να τον φωτογραφήσω, έστρεψε το κεφάλι», λέει
η ίδια. Σύντομα ανακάλυψε την αιτία. Δεν επρόκειτο για κάμερα: Οι άνδρες ήταν
«ανθρώπινες βόμβες» που εστάλησαν για να σκοτώσουν τον στρατηγό Αχμέντ Σαχ
Μασούντ, τον ηγέτη της αφγανικής αντιπολίτευσης. Η δολοφονία αυτού του
θρυλικού στρατιωτικού διοικητή στέρησε από τη Δύση έναν σημαντικό σύμμαχο στην
προσπάθειά της να συλλάβει τον Οσάμα Μπιν Λάντεν.

Νεκροί οι δράστες

Ένας από τους δράστες σκοτώθηκε κατά την έκρηξη της παγιδευμένης κάμερας. Ο
άλλος έπεσε νεκρός καθώς προσπαθούσε να διαφύγει. Και αν και οι πραγματικές
τους ταυτότητες μπορεί να μη γίνουν ποτέ γνωστές, οι λεπτομέρειες που βλέπουν
το φως από άτομα που τους συνάντησαν, συγκλίνουν σε ανησυχητικά στοιχεία για
την εμφάνιση ενός νέου είδους καμικάζι, υπερσύγχρονο, πίσω από το οποίο οι
οπαδοί του Μασούντ βλέπουν το αιματοβαμμένο χέρι του Μπιν Λάντεν.

«Ήταν δικό του έργο, δεν έχω καμία αμφιβολία», δήλωσε ο Μαστάν Μεχραμποντίν,
υπεύθυνος διεθνών σχέσεων των αντιπάλων των Ταλιμπάν στο Παρίσι. Ο Μασούντ –
τυγχάνοντας της υπόληψης της Δύσης η οποία τον έβλεπε ως χρήσιμο στήριγμα κατά
τον Ψυχρό Πόλεμο – υπήρξε ίσως ο πιο αναγνωρίσιμος Αφγανός στον κόσμο, «το
Λιοντάρι της Παντζίρ».

Δεν του έλειπαν όμως οι εχθροί. Οι Ρώσοι προσπάθησαν 17 φορές να τον
δολοφονήσουν κατά τη δεκαετία που απέτυχαν να καθυποτάξουν τους Αφγανούς
μαχητές. Οι Ταλιμπάν επίσης σχεδίασαν την εξόντωση του αντιπάλου τους χωρίς
επιτυχία…

Ο Οσάμα Μπιν Λάντεν, πάντως είχε αποφασίσει να απομακρύνει τον Μασούντ πριν
από τα τρομοκρατικά χτυπήματα στις Ηνωμένες Πολιτείες ως ένδειξη καλής θέλησης
στους οικοδεσπότες του της Καμπούλ, αντιλαμβανόμενος ότι θα πιέζονταν από την
Αμερική να τον παραδώσουν.

Όπως και οι επιθέσεις εναντίον των ΗΠΑ, ο σχεδιασμός της δολοφονίας του
Μασούντ φαίνεται ότι είχε αρχίσει καιρό πριν – ίσως όταν εκλάπησαν δύο βελγικά
διαβατήρια στο Στρασβούργο και τη Χάγη το 1999. Εμφανιζόμενοι ως οι Καρίμ
Τουζάνι 34 ετών και Κατσέμ Μπακαλί 26, τα επέδειξαν στην Ανώτατη Πακιστανική
Αρμοστεία στο Λονδίνο τον Ιούλιο, προκειμένου να λάβουν δημοσιογραφική βίζα
για να επισκεφτούν τη χώρα.

Οι δύο άνδρες έφτασαν στο Ισλαμαμπάντ στις 25 Ιουλίου και κατευθύνθηκαν στην
πρεσβεία των Ταλιμπάν, όπου και παρουσίασαν συστατική επιστολή από το
«Ισλαμικό Κέντρο Παρακολούθησης». Η οργάνωση αυτή αυτοχαρακτηριζόταν ως
«διεθνής, με ενδιαφέρον στα θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Μουσουλμάνων σε
όλο τον κόσμο» και επιβεβαίωνε από το Λονδίνο ότι οι δύο άνδρες ήταν
δημοσιογράφοι που εργάζονταν στο «Arabic News International».

Εφοδιασμένοι με τα απαραίτητα έγγραφα για να εργαστούν στο ελεγχόμενο από τους
Ταλιμπάν τμήμα του Αφγανιστάν, οι δολοφόνοι ταξίδεψαν στην Καμπούλ, όπου
πιστεύεται ότι συγκέντρωσαν εκρηκτικά και στη συνέχεια έλαβαν άδεια εισόδου
στο προπύργιο του Μασούντ στην κοιλάδα Παντζίρ.

Οι περισσότεροι δημοσιογράφοι είχαν κουραστεί να τον περιμένουν – ο Μασούντ
δεν κοιμόταν ποτέ περισσότερο από μια νύχτα στο ίδιο μέρος και οι κινήσεις του
ήταν απρόβλεπτες, όπως και τα στρατιωτικά του σχέδια. Η πυκνή σκόνη τους έκανε
να σκεφτούν ότι το ελικόπτερό του δεν θα μπορούσε να προσγειωθεί, και ότι αυτό
σήμαινε καθυστέρηση αρκετών ημερών. Οι δυτικοί εγκατέλειψαν την περιοχή. Οι
Άραβες έμειναν.

Από τότε που ως διοικητής μουτζαχεντίν ήλεγχε ρωσικά δίκτυα ως τις μέρες του
στο αξίωμα του υπουργού Άμυνας στην κυβέρνηση του Μπουρανουντίν Ραμπανί, στην
Καμπούλ, ο Μασούντ, 49 ετών, είχε τη συνήθεια να καλωσορίζει τους
δημοσιογράφους. Μετά την εκδίωξή του από τους Ταλιμπάν το 1996, ο Μασούντ
διατηρούσε τον έλεγχο εδαφών στα βορειοανατολικά της χώρας. Τον Απρίλιο, κατά
την πρώτη του επίσκεψη στη Δύση, συνάντησε μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,
τα οποία του είχαν εκφράσει την οργή τους για την καταστροφή των αγαλμάτων του
Βούδα από το ισλαμικό καθεστώς των Ταλιμπάν. Η απώλεια πέρυσι της στρατηγικής
σημασίας πόλης Ταλοκάν, ώθησε τον Μασούντ να μεταφέρει το αρχηγείο του βόρεια,
στο Κουάτζα Μπάχα Ουντίν. Χρειαζόταν τον Τύπο περισσότερο από ποτέ.

Ένας φωτογράφος από το Παρίσι, που έπαιζε συχνά σκάκι μαζί του, τον είχε
προειδοποιήσει ότι θα πρέπει να είναι περισσότερο προσεκτικός: «Δεχόταν με
χαρά εκπροσώπους του Τύπου. Δεν γίνονταν ποτέ έλεγχοι ασφάλειας. Όταν του το
έθεσα, γέλασε και μου απάντησε το εξής: «Όταν έρθει η ώρα μου, κανείς δεν θα
μπορέσει να το αποτρέψει».

Αυτή «η ώρα» έφτασε το πρωί της 9ης Σεπτεμβρίου. Δύο ημέρες πριν από το μπαράζ
των επιθέσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι δολοφόνοι πήραν θέση σε ένα λιτό
σπίτι. Ο διοικητής προφανώς μιλούσε στο δορυφορικό του τηλέφωνο. Παρόντες ήταν
σύμβουλοί του. Ο νεώτερος από τους Άραβες τοποθέτησε την κάμερα στο τραπέζι
μπροστά στον Μασούντ και έσκυψε. Ακολούθησε μια τρομακτική έκρηξη. Ένας από
τους Άραβες σκοτώθηκε, όπως και ο υπεύθυνος Τύπου του Μασούντ. Ο ίδιος έπεσε
κάτω αιματοβαμμένος καθώς μία θραυσματοφόρα οβίδα είχε καρφωθεί στο κεφάλι
του. Ποτέ δεν ανέκαμψε από το κώμα. Πέθανε τέσσερις ώρες μετά την επίθεση.

Σε μια προσπάθεια να μην προκληθεί πανικός μεταξύ των οπαδών του, ο στενός του
κύκλος δεν ανακοίνωσε το γεγονός, παρά έξι μέρες αργότερα, όταν ορίστηκε
διάδοχος ο στρατηγός Μουχάμαντ Φαχίμ.