ΒΑΣΩ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ «Δεν υπάρχει θέμα προέδρου σ’ αυτό το Συνέδριο»

ΟΧΙ τυφλές επιθέσεις επί δικαίους και αδίκους ζητεί η πρώτη τη τάξει
υπουργός Βάσω Παπανδρέου, σχετικά με την αναμενόμενη απάντηση των Ηνωμένων
Πολιτειών μετά το πρόσφατο μαζικό τρομοκρατικό χτύπημα. «Κανείς σώφρων
άνθρωπος δεν μπορεί να δεχθεί κάτι τέτοιο», σημειώνει η κ. Παπανδρέου σε
συνέντευξή της στα «ΝΕΑ» και προσθέτει: «Δεν μπορεί επίσης να δεχθεί κανείς
λογικές συλλογικής ευθύνης, λογικές πολέμου πολιτισμών».

Είναι λογικό μια συνέντευξη που δίνεται παραμονές του Συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ ­
απομένουν μόλις τρεις εβδομάδες ­ να εστιαστεί στα όσα αφορούν το Κίνημα και
την πορεία του προς αυτήν την κορυφαία εσωκομματική διαδικασία. Όμως τα φοβερά
γεγονότα των τελευταίων ημερών μετατοπίζουν το κέντρο του ενδιαφέροντος σ’
αυτά «που θα γίνουν για μας χωρίς εμάς» και φέρνουν το Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ σε
δεύτερο επίπεδο. Η Βάσω Παπανδρέου έχει ένα λόγο παραπάνω να μιλήσει για τα
γεγονότα και ειδικά για το φαινόμενο της τρομοκρατίας. Πολιτική προϊσταμένη
της ΕΥΠ, γνωρίζει ­ και έχει ζήσει ­ από πρώτο χέρι τις πιέσεις, που αρκετές
φορές ξεπερνούσαν το μέτρο, των Αμερικανών προς την ελληνική κυβέρνηση για το
θέμα της αντιμετώπισης της τρομοκρατίας. Έτσι έχει σημασία που τονίζει ότι
«είναι η πρώτη φορά που οι Αμερικανοί ιθύνοντες μπορούν να αντιληφθούν τα όρια
των μηχανισμών αποτροπής μια τρομοκρατικής πράξης, όπως και τα όρια των
μηχανισμών καταδίωξης των τρομοκρατών». Γιατί; Διότι, όπως λέει, «αποδείχθηκε
ότι κανείς μηχανισμός δεν είναι τόσο ισχυρός, ότι καμιά χώρα δεν είναι
άτρωτη».

Και μπορεί να θεωρηθεί ως απάντηση στις πιέσεις των Αμερικανών για
«περισσότερα» ή «πιο σκληρά» μέτρα κατά της τρομοκρατίας η δήλωσή της που
κάνει σήμερα στα «ΝΕΑ» ότι «θα ήταν λάθος να επιχειρηθεί μια απάντηση στην
τρομοκρατία μέσω του περιορισμού των ατομικών δικαιωμάτων».

Βάζοντας έναν ακόμη αστερίσκο κάτω από την όποια απόφαση συμπαράταξης και
συμπαράστασης με τους Αμερικανούς, η κ. Παπανδρέου δηλώνει ότι «υποστηρίζουμε
τη με κάθε νόμιμο τρόπο προσπάθεια για τον εντοπισμό, τη σύλληψη και την
παραδειγματική τιμωρία των ενόχων γι’ αυτήν την αποτρόπαια πράξη». Προσθέτει
δε ότι αυτή η υπόθεση δεν μπορεί να είναι υπόθεση μιας χώρας, διότι
«αποδείχθηκε ότι η εξάλειψη της παγκοσμιοποιημένης τρομοκρατίας έχει να κάνει
κυρίως με τη συνεννόηση μεταξύ των κρατών και των κοινωνικών ομάδων»…

Σε ό,τι αφορά τα εσωτερικά του ΠΑΣΟΚ, αξίζει να επισημανθεί η δήλωσή της
ότι «η εσωκομματική κριτική είναι συστατικό στοιχείο για την ίδια την ύπαρξη
ενός πολιτικού χώρου. Οι ηγεσίες είναι που οφείλουν να παίρνουν τα μηνύματα
ώστε να απαντούν έμπρακτα στην κριτική». Και έχει ασφαλώς την αυτονόητη αξία
της η δήλωση της κ. Παπανδρέου ότι «δεν υπάρχει θέμα προέδρου σ’ αυτό το
Συνέδριο». Όπως και το ότι παραδέχεται πως «δεν υπάρχει πολιτικό στέλεχος
χωρίς φιλοδοξίες» (και προφανώς και η ίδια). Επιτίθεται όμως εναντίον όσων
θέτουν «άκαιρα» (λ.χ. Γ. Παπανδρέου) θέμα διαδοχής του Κ. Σημίτη: «Στην
υπόθεση της διαδοχής του Κ. Σημίτη μιλούν πολλοί τελευταία. Μιλούν άκαιρα,
κατά τη γνώμη μου».

Κατά τα λοιπά, η κ. Παπανδρέου ζητεί ουσιαστικά νέο μοντέλο διακυβέρνησης
(«μιλώ για ένα ριζικά διαφορετικό μοντέλο σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης»,
αναφέρει) και τονίζει, προφανώς με κριτική διάθεση, «χρειάζεται πια η ομαδική
δουλειά. Απαιτείται συλλογικότητα στις αποφάσεις, έτσι ώστε να υπάρχει σαν
αποτέλεσμα η συνευθύνη. Υπάρχει έλλειμμα συλλογικότητας στις αποφάσεις σήμερα.
Γι’ αυτό παρατηρείται και το έλλειμμα συνευθύνης σε πολλές περιπτώσεις».

Να μην αναβληθεί το Συνέδριο, έστω και λόγω της επιδείνωσης της διεθνούς
κατάστασης, δηλώνει η κ. Βάσω Παπανδρέου. «Έτσι όπως είναι σήμερα τα πράγματα,
δεν θα έβλεπα λόγο για μετάθεση του Συνεδρίου», τονίζει.

Η κ. Παπανδρέου, επισημαίνει ότι δεν υπάρχει θέμα αλλαγής ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ
«σ’ αυτό το Συνέδριο» και θεωρεί ότι το 6ο Συνέδριο «είναι μια ευκαιρία για
κριτική και αυτοκριτική, για συνειδητοποίηση των ευθυνών μας και για
συσπείρωση των δυνάμεών μας». Και προσθέτει ότι αυτό που θα προκύψει είναι η
ενότητα του χώρου. Όπως δηλώνει χαρακτηριστικά «ο κόσμος του ΠΑΣΟΚ επιβάλλει
και σε εκείνους που επιλέγουν τις προσωπικές στρατηγικές να ακολουθήσουν την
κοινή πορεία».

ΕΡ.: Ποιος μας βεβαιώνει ότι μετά το Συνέδριο δεν θα ξαναδούμε
φαινόμενα, όπως αυτό της αμφισβήτησης της κυβερνητικής πολιτικής ή της
αμφισβήτησης του προέδρου του ΠΑΣΟΚ;

ΑΠ.: Το συνέδριο του Οκτωβρίου είναι το 6ο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ. Πριν και από τα
πέντε προηγούμενα, πολλοί διατύπωσαν παρόμοια ερωτήματα. Η απάντηση είναι
απλή. Τα συνέδρια του ΠΑΣΟΚ δεν πραγματοποιούνται για να κλείνει οριστικά ο
κύκλος της κριτικής, αλλά για να ενισχύουν τους δεσμούς μας με την κοινωνία.
Για να εκφράζονται τα μέλη και στελέχη μας, για να συμμετέχουν στις αποφάσεις.

Η εσωκομματική κριτική είναι συστατικό στοιχείο για την ίδια την ύπαρξη ενός
πολιτικού χώρου. Οι ηγεσίες είναι που οφείλουν να παίρνουν τα μηνύματα, ώστε
να απαντούν έμπρακτα στην κριτική. Και αυτό οφείλουμε να κάνουμε και τώρα.

ΕΡ.: Πολλοί υποστηρίζουν ότι το «ναι» στον Σημίτη είναι αναγκαία και ικανή
συνθήκη για να προχωρήσει το ΠΑΣΟΚ σ’ αυτήν τη νικηφόρα πορεία. Ποια
είναι η εκτίμησή σας; Θα βγει ενισχυμένος από το Συνέδριο ή
«τραυματισμένος» από τα λευκά; Και σε ποιο ποσοστό ουσιαστικά δεν
υπάρχει πρόβλημα;

ΑΠ.: Σε ανύποπτο χρόνο είχα πει: δεν υπάρχει θέμα προέδρου σ’ αυτό το
Συνέδριο. Ο Κώστας Σημίτης προσωποποιεί τη λαϊκή εντολή που δόθηκε στο ΠΑΣΟΚ.
Οφείλετε εσείς μάλιστα να αναγνωρίσετε ότι ήταν ο ίδιος ο κ. Κώστας Σημίτης
που επεδίωξε να υπάρχει διαδικασία εκλογής με μυστική ψηφοφορία του προέδρου
σε κάθε Συνέδριο, και όχι η ευκολία της διά βοής ανάδειξής του.

Νομίζω ότι ο κ. Κώστας Σημίτης θα βγει ενισχυμένος και από αυτό το Συνέδριο,
όπως θα βγούμε και όλοι μας ενισχυμένοι, αν πάρουμε σωστά τα μηνύματα της
κοινωνίας.

ΕΡ.: Ο Κώστας Σημίτης σε ομιλία του σε πρόσφατη Κ.Ε. προσδιόρισε
«όρια» στην κριτική και στη διαφορετική άποψη. Συμφωνείτε με την
επιβολή αυτών των ορίων; Και ποιος θα προσδιορίζει κάθε φορά το εύρος
τους;

ΑΠ.: Βεβαίως και υπάρχουν όρια στην κριτική. Τα επιβάλλουν οι αποφάσεις κάθε
φορά που λαμβάνονται με δημοκρατικές διαδικασίες. Είναι τα όρια που θέτει ο
καθένας για να διαφυλάξει την αξιοπρέπειά του και την αξιοπιστία του. Και,
φυσικά, όλοι κρινόμαστε από τους πολίτες.

” Κανείς υπουργός δεν μπορεί να έχει την αίσθηση του αμετακίνητου “

Η υπουργός Εσωτερικών Βάσω Παπανδρέου επικρίνει όσους μιλούν πολύ τελευταία,
συντηρώντας τη διαδοχολογία. «Μιλούν άκαιρα» επισημαίνει αυστηρά. Κατά τα
άλλα, διατηρεί τις απόψεις της για την αλλαγή του μοντέλου διακυβέρνησης. Όπως
εξηγεί η ίδια:

«Εγώ μιλώ για ένα ριζικά διαφορετικό μοντέλο σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης
και των σχέσεών μας με την κοινωνία και τους φορείς της.

Χρειάζεται πια η ομαδική δουλειά. Απαιτείται συλλογικότητα στις αποφάσεις,
έτσι ώστε να υπάρχει σαν αποτέλεσμα η συνευθύνη. Υπάρχει έλλειμμα
συλλογικότητας στις αποφάσεις σήμερα. Γι’ αυτό παρατηρείται και το έλλειμμα
συνευθύνης, σε πολλές περιπτώσεις».

ΕΡ.: Διανύσαμε ολόκληρη σχεδόν την προσυνεδριακή περίοδο και δεν ακούσαμε
ούτε τη στοιχειώδη αυτοκριτική…

ΑΠ.: Κοιτάξτε, είναι δεδομένο, και το έχουμε παραδεχθεί, ότι έχουμε διαπράξει
σφάλματα. Χρειάζεται σίγουρα να μειώσουμε τις ανισότητες που υπάρχουν, να
γίνει η κοινωνική μας πολιτική πιο αποτελεσματική.

Δεν θεωρώ όμως ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να διορθώσει τα λάθη του, ότι το ΠΑΣΟΚ
μπορεί να ξαναβρεί τον συνδετικό κρίκο με τις μεγάλες κοινωνικές δυνάμεις που
το στηρίζουν, μέσα από μια άκριτη πολιτική δήθεν παροχών. Κατά τη γνώμη μου η
μεγαλύτερη «παροχή», μέσα σε εισαγωγικά η λέξη, είναι η τήρηση των δεσμεύσεών
μας και η εμπέδωση της αξιοπιστίας μας.

ΕΡ.: Είναι γνωστό ότι αμέσως μετά το συνέδριο θα πραγματοποιηθεί
ανασχηματισμός της κυβέρνησης. Διατυπώνονται ήδη δημόσιες τοποθετήσεις
για το ότι ο ανασχηματισμός πρέπει να είναι από μηδενική βάση. Ποια
είναι η θέση σας δεδομένου ότι διάφοροι υπουργοί, όπως ο Α.
Τσοχατζόπουλος, ο Γ. Παπαντωνίου και ο Γ.
Παπανδρέου, δηλώνουν ευχαριστημένοι με τις θέσεις που κατέχουν
σήμερα;

ΑΠ.: Η σύνθεση της κυβέρνησης είναι αρμοδιότητα και ευθύνη του Πρωθυπουργού.
Στο πλαίσιο αυτό, δεν μπορεί να νοηθεί η έκφραση προτίμησης από τα πολιτικά
στελέχη. Είναι δεδομένο, κατά τη γνώμη μου, ότι είμαστε όλοι και όλες
στρατευμένοι στην υπόθεση της αλλαγής και του εκσυγχρονισμού και επομένως δεν
υπάρχει, ούτε μπορεί να υπάρχει, η αίσθηση των αμετακίνητων υπουργών.

Σε ό,τι με αφορά, θεωρώ ότι πρέπει όλοι και όλες να σκύψουμε το κεφάλι και να
είμαστε έτοιμοι να υπηρετήσουμε την παράταξη και τη χώρα από την όποια θέση
χωρίς υπολογισμούς και σκοπιμότητες. Δεν υπάρχει λοιπόν έδαφος για έκφραση
προτιμήσεων και περιττούς βεντετισμούς.

Κάθε αλλαγή στην κυβέρνηση πρέπει να βασίζεται στην αξιοκρατία, τη συνέχεια,
την ανανέωση και την αποτελεσματικότητα.

ΕΡ.: Κυρία Παπανδρέου, έχετε φιλοδοξίες; Και μέχρι πού
φθάνουν;

ΑΠ.: Δεν υπάρχει στην πολιτική στέλεχος χωρίς προσωπικούς στόχους. Και δεν
υπάρχει πολιτικό στέλεχος χωρίς φιλοδοξίες. Από ‘κει και πέρα, στην υπόθεση
της διαδοχής Σημίτη, μιας και αυτό με ρωτάτε, μιλούν πολλοί τελευταία. Μιλούν
άκαιρα, κατά τη γνώμη μου. Και αυτό είναι κάτι που ενοχλεί την κοινωνία, που
περιμένει από εμάς να την υπηρετήσουμε. Με δυο λόγια, η εξυπηρέτηση προσωπικών
στόχων περνάει μέσα από τη συλλογική δουλειά. Εκεί κρινόμαστε όλοι και όχι από
τις δηλώσεις μας και τις προθέσεις μας.

” Θα ήταν λάθος να επιχειρηθεί μια απάντηση στην τρομοκρατία μέσω του
περιορισμού των ατομικών δικαιωμάτων “

ΕΡ.: Πώς εκτιμάτε την κατάσταση που διαμορφώνεται για την Ελλάδα μετά το
τρομοκρατικό χτύπημα στις ΗΠΑ;

ΑΠ.: Πιστεύω ότι αυτή η τραγωδία είναι ένα πολυσήμαντο γεγονός. Πρόκειται για
μια καμπή. Οι επιπτώσεις στις διεθνείς σχέσεις είναι και σήμερα προφανείς.
Ωστόσο, πρόκειται για ένα γεγονός αποκαλυπτικό πολλών πραγμάτων. Αποδείχθηκε
ότι κανείς μηχανισμός δεν είναι τόσο ισχυρός, ότι καμία χώρα δεν είναι άτρωτη.
Αποδείχθηκε ότι η εξάρθρωση των τρομοκρατικών οργανώσεων μπορεί και πρέπει να
αποτελέσει το αντικείμενο διεθνούς συνεργασίας σε ισότιμη βάση. Και βεβαίως,
αποδείχθηκε και κάτι άλλο. Ότι η εξάλειψη της παγκοσμιοποιημένης τρομοκρατίας
έχει να κάνει κυρίως με τη συνεννόηση μεταξύ των κρατών και των κοινωνικών
ομάδων. Η εξάλειψη της τρομοκρατίας θα γίνει πραγματικότητα μόνο με την
εξάλειψη των αιτιών που τη γεννούν. Και όχι με βία, που γεννά μόνο βία.

ΕΡ.: Ο κόσμος ζει με την αγωνία της αντίδρασης των Αμερικανών και το πόσο
σκληρή θα είναι…

ΑΠ.: Κανείς σώφρων άνθρωπος δεν μπορεί να δεχτεί ότι η απάντηση σε αυτό το
απάνθρωπο χτύπημα θα μπορούσε να είναι οι τυφλές επιθέσεις επί δικαίους και
αδίκους. Δεν μπορεί κανείς να δεχτεί λογικές συλλογικής ευθύνης, λογικές
πολέμου πολιτισμών.

Η Ελλάδα μετέχει ισότιμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η οποία πρέπει τώρα να παίξει
τον δικό της ρόλο. Τον ρόλο της γέφυρας μεταξύ των πολιτισμών. Τον ρόλο του
παγκόσμιου διαπραγματευτή για τη μείωση των εντάσεων. Το αθώο αίμα που κύλησε
στην Ουάσιγκτον και τη Ν. Υόρκη θα δικαιωθεί μόνο με την επικράτηση της
ειρήνης και όχι με τη διαιώνιση της βίας, πολεμικής ή ρατσιστικής.

ΕΡ.: Θα επηρεασθούν και πόσο οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις εξαιτίας της
τρομοκρατίας;

ΑΠ.: Η Ελλάδα και οι Έλληνες συμπαραστεκόμαστε ολόψυχα στις ΗΠΑ και τους
Αμερικανούς πολίτες που δοκιμάζονται τόσο πολύ με αυτήν την τρομερή
τρομοκρατική ενέργεια. Υποστηρίζουμε την με κάθε νόμιμο τρόπο προσπάθεια για
τον εντοπισμό, τη σύλληψη και την παραδειγματική τιμωρία των ενόχων για αυτή
την αποτρόπαια πράξη.

Οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις είναι όλα τα τελευταία χρόνια σε πολύ καλό
επίπεδο, με όλα τα περιθώρια βελτίωσης που πάντοτε υπάρχουν. Νομίζω όμως ότι
τώρα υπάρχει ένα διαφορετικό ψυχολογικό συναίσθημα. Είναι η πρώτη φορά που οι
Αμερικανοί ιθύνοντες μπορούν να αντιληφθούν τα όρια των μηχανισμών αποτροπής
μιας τρομοκρατικής ενέργειας, όπως και τα όρια των μηχανισμών καταδίωξης των
τρομοκρατών.

ΕΡ.: Μπορεί ή πρέπει η Ελλάδα να μείνει απαθής σε μια ενδεχόμενη πολεμική
αναμέτρηση;

ΑΠ.: Η Ελλάδα μετέχει στο ΝΑΤΟ, μετέχει στους διεθνείς Οργανισμούς και
βεβαίως, σε κάθε περίπτωση, θα εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της, όπως έχει κάνει
και στο παρελθόν. Ωστόσο, είναι σαφές ότι έχουμε τη δική μας άποψη, έχουμε τη
δική μας θέση, που δεν είναι άλλη από την προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο, τη
μείωση των εντάσεων και την προώθηση της διεθνούς συνεργασίας.

ΕΡ.: Πού κατά την άποψή σας θα έχουμε τις μεγαλύτερες επιπτώσεις λόγω της
κατάστασης που διαμορφώνεται και πώς μπορεί να ελαχιστοποιηθούν αυτές;

ΑΠ.: Είναι ακόμα νωρίς να μιλάμε για μακροχρόνιες επιπτώσεις αυτής της
τραγωδίας. Το αίμα είναι ακόμα νωπό. Ωστόσο, θα ήταν λάθος να επιχειρηθεί μια
απάντηση σε τέτοια φαινόμενα, μέσω του περιορισμού ατομικών δικαιωμάτων. Μέσω
της αλλαγής του τρόπου ζωής των δυτικών κοινωνιών. Μία αντιτρομοκρατική
υστερία, που θα οδηγούσε σε αντίμετρα που θα έκαναν τη ζωή στις δημοκρατικές
χώρες πιο δύσκολη, θα ήταν στην πραγματικότητα μία μεγάλη νίκη των
τρομοκρατών.

Η δημοκρατία δεν πρέπει να φοβάται. Εμείς έχουμε την πικρή εμπειρία της
τρομοκρατίας στη χώρα μας. Με θύματα. Με αδυναμία εξάρθρωσης των τρομοκρατικών
οργανώσεων. Όμως οι τρομοκράτες δεν νίκησαν. Και δεν νίκησαν, επειδή
αρνηθήκαμε να αλλάξουμε την οργάνωση της κοινωνίας μας για να τους εξαρθρώσουμε.