Ο «προφήτης»Έγκελς γράφει για το Αφγανιστάν του 1857

“Ένας γενναίος και σκληρός λαός που αγαπάει την ελευθερία του. Ο πόλεμος είναι
γι’ αυτούς μια συναρπαστική εμπειρία”. Έτσι περιγράφονται οι Αφγανοί σε ένα
άρθρο που γράφτηκε για τη “New American Cyclopedia” τον Αύγουστο του 1857.
Συντάκτης είναι ο Φρειδερίκος Ένγκελς. Ο μεγάλος κλασικός του μαρξισμού
εμφανίζεται καλά πληροφορημένος τόσο για τις ιδιαιτερότητες της αφγανικής
κοινωνίας όσο και για τη βρετανική εκστρατεία του 1839-41. “Αφγανιστάν, μια
εκτεταμένη χώρα στην Ασία, βορειοδυτικά των Ινδιών”, αρχίζει το άρθρο. Το 1857
δεν υπήρχε Πακιστάν. Η Ινδία ήταν ενιαία και βρισκόταν υπό βρετανική
κυριαρχία. “Οι ορεινοί όγκοι είναι καλυμμένοι από πυκνά δάση στα οποία ζουν
αρκούδες, λύκοι και αλεπούδες, ενώ σε περιοχές με τις κατάλληλες κλιματικές
συνθήκες υπάρχουν λιοντάρια, λεοπαρδάλεις και τίγρεις. Δεν λείπουν όμως και τα
ζώα που είναι χρήσιμα στον άνθρωπο” προσθέτει ο Ένγκελς και επισημαίνει ότι
στο Αφγανιστάν υπάρχουν σπουδαίες ράτσες προβάτων και πολύ καλά άλογα.

Η σημασία της περιοχής

“Λόγω της γεωγραφικής του θέσης αλλά και του ιδιαίτερου χαρακτήρα των κατοίκων
του, το Αφγανιστάν έχει αποκτήσει τεράστια σημασία για τις τύχες της Κεντρικής
Ασίας. Το πολίτευμα είναι η μοναρχία, η κυριαρχία του μονάρχη όμως πάνω στους
περήφανους και απρόβλεπτους υπηκόους του είναι πολύ αβέβαιη”.

“Οι Αφγανοί είναι ένας γενναίος και σκληρός λαός που αγαπάει την ελευθερία
του. Ασχολούνται αποκλειστικά με την κτηνοτροφία και τη γεωργία, και
περιφρονούν το εμπόριο και τη χειροτεχνία, καθώς και τους Ινδούς, που
ασχολούνται με αυτά στις πόλεις. Ο πόλεμος είναι γι’ αυτούς μια συναρπαστική
εμπειρία και μια αλλαγή από τη μονοτονία της καθημερινότητας. Οι Αφγανοί είναι
χωρισμένοι σε φυλές (κλανς), στις οποίες οι φύλαρχοι ασκούν ένα είδος
φεουδαρχικής επικυριαρχίας. Μόνο το μίσος σε κάθε μορφή κυριαρχίας και η αγάπη
που τρέφουν για την προσωπική τους ανεξαρτησία εμποδίζουν το Αφγανιστάν να
γίνει ένα ισχυρό έθνος” γράφει ο Ένγκελς και προσθέτει: “Είναι όμως ακριβώς
αυτή η απουσία στόχων, η ασυνέπεια στις πράξεις που τους κάνει επικίνδυνους
γείτονες. Υποκύπτουν στις παρορμήσεις της στιγμής και είναι εύκολο για τους
πολιτικούς καιροσκόπους να αναμοχλεύσουν τα πάθη τους, προκαλώντας μεγάλη
αναστάτωση”. Στη συνέχεια, ο Ένγκελς ασχολείται με τον τρόπο που αποδίδεται η
δικαιοσύνη: «Όταν έχουν διαφορές, οι Αφγανοί σπάνια αναζητούν καταφύγιο στον
καδή. Οι φυλές τους έχουν το δικαίωμα της τιμωρίας και αποφασίζουν για ζωή ή
θάνατο. Η εκδίκηση αίματος είναι υποχρέωση της φυλής. Όταν όμως δεν τους
ενοχλεί κανείς, είναι ένας φιλελεύθερος και γενναιόδωρος λαός και η φιλοξενία
είναι γι’ αυτούς ιερή”. Το υπόλοιπο άρθρο είναι αφιερωμένο στην ιστορία του
Αφγανιστάν από το 1809, όταν ο Ναπολέων προσπάθησε να στρέψει τους Αφγανούς
εναντίον των Ινδιών και οι Άγγλοι να τους κερδίσουν ως συμμάχους εναντίον των
Περσών και επικεντρώνεται κυρίως στην αποτυχία της αγγλικής εκστρατείας του
1839-41, την αποτυχία της οποίας ο Ένγκελς αποδίδει στην ανικανότητα των
Άγγλων στρατηγών και στην εσφαλμένη εκτίμησή τους για την αντίσταση που έπρεπε
να αντιμετωπίσουν.