Με ευρωπαϊκό καπέλο η συνεργασία Αθήνας – Ουάσιγκτον

Κάποτε, στη δεκαετία του ’80 κυρίως, υπήρχαν οι «αστερίσκοι»: Ήταν ο τρόπος
της Ελλάδας και του Ανδρέα Παπανδρέου να διαφοροποιείται από τις αποφάσεις της
Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, χωρίς όμως να παρεμποδίζεται η λήψη τους.

Μετά, στα τέλη της δεκαετίας του ’90 – για την ακρίβεια τον Μάρτιο του ’99 –
όταν οι «15» έλαβαν την απόφαση για συμμετοχή στον πόλεμο κατά της
Γιουγκοσλαβίας, η Ελλάδα και πάλι δεν άσκησε βέτο. Όπως δεν άσκησε βέτο και
στο ΝΑΤΟ. Τούτη τη φορά, ωστόσο, δεν υπήρχαν αστερίσκοι που να διαφοροποιούν
την ελληνική κυβέρνηση. Η διαφωνία εκδηλώθηκε με έναν άλλο τρόπο – η Ελλάδα
δεν συμμετείχε με τις ένοπλες δυνάμεις της κατ’ ουδένα τρόπο στον πόλεμο και
διατύπωσε δημόσια αυτή τη διαφωνία της. Οι Έλληνες φαντάροι πήγαν στο Κόσοβο
μονάχα όταν τέλειωσε ο πόλεμος και ως τμήμα της ειρηνευτικής δύναμης.

Τώρα – και ενώ ελληνική δύναμη μετέχει στην αποστολή του ΝΑΤΟ στα Σκόπια χωρίς
καμία επιφύλαξη – η διεθνής κοινότητα, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ελλάδα
βρίσκονται αντιμέτωπες με μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα: Μια
«πληγωμένη» Αμερική, αποφασισμένη να απαντήσει στον πόλεμο που της κήρυξαν –
και μια Αμερική κατά συνέπεια απρόβλεπτη σε μεγάλο βαθμό.

Σε αυτήν την άνευ προηγουμένου κατάσταση, η «γραμμή» των Ευρωπαίων
διαμορφώθηκε εξαιρετικά γρήγορα – κάτι πρωτοφανές για τα ειωθότα στις
Βρυξέλλες, όπου κάθε κοινή στάση απαιτεί συνήθως άπειρες διαβουλεύσεις και
χρόνο. Έτσι, όπως φάνηκε στο έκτακτο Συμβούλιο της Τετάρτης, η Ευρώπη θα
«αγκαλιάσει» και θα ταυτιστεί με κάθε τρόπο με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στόχος,
να μην αφεθεί η Ουάσιγκτον μόνη της, ανεξέλεγκτη, ένας «ράμπο» ελεύθερος ανά
τον πλανήτη να ισοπεδώσει τα πάντα. Το μήνυμα, λοιπόν, ήταν σαφές: «Τι θέλετε;
Κτυπήματα; Πόλεμο; Αντιτρομοκρατικό αγώνα μέχρις εξοντώσεως; Νέα Μέτρα; Ό,τι
θέλετε – μαζί, ως σύμμαχοι, θα τα κάνουμε».

Σε μια πρόσθετη επίδειξη αλληλεγγύης προς τις ΗΠΑ, οι Ευρωπαίοι εγγυήθηκαν πως
η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα συνδράμει την αμερικανική ομοσπονδιακή τράπεζα
στην απαιτούμενη ρευστότητα που θα χρειασθεί.

Και η Ελλάδα; Πού διαφοροποιήθηκε; Πολύ απλά, πουθενά. Συμφώνησε ανεπιφυλάκτως
με αυτή τη στάση – και δεν πιέστηκε καθόλου γι’ αυτό, διότι ήδη είχε
αποφασίσει, ως κυβέρνηση, ότι αυτή είναι η πλέον ενδεδειγμένη στάση. Και ο
λόγος δεν είναι μονάχα το συμφέρον του πλανήτη, η διασφάλιση ενός κατά το
δυνατόν προβλέψιμου μέλλοντος.

Όπως έλεγαν σημαίνοντα κυβερνητικά στελέχη, «όποιος ξεχωρίσει, όποιος δεν
βάλει το κεφάλι κάτω και δεν συμπαραταχθεί με τους άλλους, θα το πληρώσει με
την καταστροφή όλων όσων έχει πετύχει». Υπάρχει και μια άλλη παράμετρος:
Δεδομένης της υστερίας που έχει καταλάβει την Αμερική για την τρομοκρατία,
κάθε χώρα για την οποία υπήρχαν υπόνοιες ότι δεν έκανε ό,τι μπορούσε για να
καταπολεμήσει την τρομοκρατία – και, κατά την Ουάσιγκτον, η Ελλάδα είναι μία
από αυτές, όπως πιστοποιούν καμιά ντουζίνα εκθέσεις του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και
άλλων – θα βρεθεί στο στόχαστρο.

Είναι γι’ αυτό, άλλωστε, που τις τελευταίες ώρες υπάρχει έντονη ανησυχία στην
κυβέρνηση για την αδιαφορία που επιδεικνύουν έναντι ημών οι Αμερικανοί. Ουδείς
κάλεσε κανέναν στο τηλέφωνο, καμία γραπτή ενημέρωση δεν έχει γίνει – σε πλήρη
αντίθεση με το παρελθόν, όταν κάθε τρομοκρατικό χτύπημα συνοδευόταν κι από ένα
αμερικανικό σημείωμα προς την Αθήνα.

Και είναι γι’ αυτό που κυβερνητικές πηγές σπεύδουν να διευκρινίσουν πως «σε
ό,τι αποφασισθεί εμείς θα είμαστε μέσα» – είτε πρόκειται για ΝΑΤΟϊκή
επιχείρηση είτε για κάτι άλλο.

Βέβαια, η άνευ όρων στήριξη των αμερικανικών ενεργειών από την Ευρώπη και την
Ελλάδα ενέχει έναν μακροπρόθεσμο κίνδυνο – την αντίδραση των ευρωπαϊκών
κοινωνιών, που δεν είναι διατεθειμένες να δουν την κατάρρευση θεσμών και
πραγμάτων για τα οποία έχουν αγωνισθεί.

«Πώς θα δεχθούν οι πολίτες την ανεξέλεγκτη παρακολούθηση των τηλεπικοινωνιών,
για παράδειγμα;», ήταν η εύγλωττη απορία διπλωμάτη μικρής κοινοτικής χώρας,
γνωστής για την ευαισθησία της στις ατομικές ελευθερίες.

Και για το λόγο αυτό η Αθήνα έχει προσανατολισθεί την όποια αναβάθμιση της
συνεργασίας – ή και ταύτισης – με τις ΗΠΑ να την προωθήσει με… «ευρωπαϊκό
καπέλο». Δηλαδή, αντί για άξονας Ουάσιγκτον – Αθήνας, να υπάρχει άξονας
Ουάσιγκτον – Βρυξελλών – και στις τελευταίες περιλαμβάνεται, φυσικά, και η Ελλάδα…