ΔΡΟΜΟΙ

Δεν μπορούν…

… να μπουν μέσα σου, λέει η Τζούλια στον Ουίνστον Σμιθ, στην αρχή της
ερωτικής σχέσης τους. Στο «1984», αποκαλύπτοντας τον απάνθρωπο χαρακτήρα των
ανθρώπινων σχέσεων, όταν αυτές τις παρακολουθεί ένα άγρυπνο κρατικό μάτι, ο
Όργουελ έδειξε πως «μπορούν». Από τους νόμους για τη σεξουαλική παρενόχληση
μέχρι τις οδηγίες για το ασφαλές σεξ, από τον αστυνόμο της γειτονιάς μέχρι τον
κοινωνικό λειτουργό, το κράτος παρεμβαίνει στην ιδιωτική μας ζωή για να μας
προστατεύσει από τις κακές μας συνήθειες και από τις σχέσεις μας με τους
άλλους, σαν να είναι αυτές τοξικές. Και εμείς όχι μονάχα δεν αντιδρούμε σε
αυτή την παρέμβαση, μα ζητάμε από το κράτος να παρέμβει και άλλο.

Γιατί αγαπάμε…

… τον Μεγάλο Αδελφό; αναρωτιέται η Τζένι Μπρίστοου στο περιοδικό «Σπάικντ».
Όσο πιο δύσκολα μπορούμε να διακρίνουμε το σωστό από το λανθασμένο, τόσο πιο
εύκολα πιστεύουμε πως όλα γίνονται «για το καλό μας». Έτσι, σήμερα, ούτε καν
χρειαζόμαστε το Κόμμα του «1984» για να μας πείσει να αγαπάμε τον Μεγάλο
Αδελφό ­ είμαστε κιόλας έτοιμοι να πέσουμε στην αγκαλιά του. Φοβόμαστε τον
αυθορμητισμό, φοβόμαστε το ρίσκο, παντού. Οι συνέπειες είναι ίδιες με εκείνες
που έγραφε ο Όργουελ. Το φιλόστοργο και ορθώς σκεπτόμενο κράτος καταστρέφει
την ιδιωτική μας ζωή και εξυγιαίνει τα πάθη μας το ίδιο αποτελεσματικά όσο και
το ολοκληρωτικό Κόμμα του «1984». Στο «2001», που βάζει πρώτα την ασφάλεια και
φοβάται το απρόβλεπτο, τα πάντα μπορεί να συμβούν στο όνομα της προστασίας
μας, «για το καλό μας».

Το κοινό…

… που έχει το «2001» με το «1984» είναι μια βαθιά υποψία για την ιδιωτική
ζωή. Στο «2001», το ήθος της «διαφάνειας» διαποτίζει τη ζωή μας. Αστυνομικές
κάμερες μάς παρακολουθούν στον δρόμο, τα e-mail μας είναι στη διάθεση των
αρχών και των εργοδοτών, οι γονείς ελέγχονται πώς μεγαλώνουν τα παιδιά τους,
τα παιδιά ελέγχονται πώς ζουν με τους γονείς τους, ο κόσμος εμποτίζεται με
φόβο για το τι μπορεί να συμβαίνει πίσω από τις κλειστές πόρτες, η ιδιωτική
ζωή είναι ύποπτη κατάχρησης. Πώς μπορούν να λειτουργήσουν οι ανθρώπινες
σχέσεις, όταν δεν υπάρχουν περιθώρια για την ιδιωτική ζωή; Το «γυάλινο σπίτι»
που χτίζει για μας ο Μεγάλος Αδελφός μάς μαθαίνει να ζούμε χωρίς αυτήν.

Η ιδιωτική ζωή…

… τότε μονάχα δεν θεωρείται ύποπτη, όταν είναι διαφανής. Η τηλεόραση έρχεται
να της δώσει αυτή τη διαφάνεια, η οθόνη γίνεται διπλός καθρέφτης, μας μαθαίνει
να βλέπουμε μέσα σε αυτόν την ενσάρκωση του εαυτού μας να υποδύεται σκηνές από
την καθημερινή ζωή, μας κάνει να συνηθίζουμε στην ιδέα πως είναι σχεδόν
φυσιολογικό να ζούμε χωρίς ιδιωτική ζωή, να πέφτουμε στο ίδιο κρεβάτι με τον
Μεγάλο Αδελφό, να τον αγαπάμε όπως τον είχε αγαπήσει ο Ουίνστον Σμιθ. Μας
κάνει άραγε αυτό σε τίποτα καλύτερους;