Πεθαίνουν κυνηγώντας την ελπίδα

Το όνειρο. Η κούραση αλλά και η ελπίδα ζωγραφισμένη στα μάτια τού μικρού κοριτσιού από το Κουρδιστάν, που περιμένει την αποβίβαση στην Ιταλία

΄Οταν οι αλιείς στο χωριό της Σικελίας Πορτοπάλο Ντι Κάπο Πασέρο τελειώνουν με
το ξεφόρτωμα της πρωινής τους ψαριάς, καταλήγουν συνήθως για μια ανάσα στο
μπαρ Καπρίς, στον κεντρικό δρόμο. Μια μέρα, πέρσι, ένας από αυτούς έφερε μαζί
του κάτι περίεργο που είχε πιαστεί στα δίχτυα, ένα κεφάλι ανθρώπου, καλυμμένο
με φύκια. Το άφησε πίσω από το μπαρ. «Ήταν για πλάκα», λέει η Μαρία Μέι, που
μένει εκεί κοντά. Ο μπάρμαν σοκαρίστηκε όταν το βρήκε ενώ καθάριζε. Το πήρε
και το κρέμασε σε μια κολόνα του ηλεκτρικού. Λίγο αργότερα, τον ίδιο δρόμο
διέσχιζε ο χασάπης, και το είδε. Νόμιζε ότι ήταν προειδοποίηση γι’ αυτόν από
τη Μαφία. Οι χωρικοί λένε ότι από τότε έχει να εμφανιστεί στη γειτονιά. Όμως
το κρανίο, δεν ήταν προειδοποίηση της Μαφίας. Ήταν σημείο των καιρών στο
φρούριο που ονομάζεται Ευρώπη.

Ανήκε σε έναν από τους 283 υποψήφιους μετανάστες που πνίγηκαν όταν ναυάγησε το
σκάφος που τους μετέφερε, το 1996. Οι αρχές γνώριζαν το γεγονός, όμως ποτέ δεν
ερεύνησαν για τους αγνοούμενους Ταμίλ της Σρι Λάνκα και τους Λιβεριανούς, αν
και τα κρούσματα «αλιείας» πτωμάτων από τους χωρικούς ήταν επανειλημμένα. Μόνο
όταν ο ψαράς Σαλβατόρε Λούπο, σε μια κρίση συνείδησης, μίλησε δημόσια φέτος το
καλοκαίρι, ανακαλύφθηκε το σκάφος. «Το πρόβλημα είναι διεθνές», λέει ο ιερέας
της περιοχής. Ευρωπαϊκό, πάντως, είναι σίγουρα. Οργανώσεις που μάχονται για τα
δικαιώματα των προσφύγων υπολογίζουν ότι από το 1997 μέχρι σήμερα τουλάχιστον
6.000 πέθαναν στο δρόμο προς την Ευρώπη.

«Η Αδριατική μοιάζει με νεκροταφείο», λέει ο Ρομπέρτο Τζουλιότο, αξιωματικός
της ακτοφυλακής στο Οτράντο, το κοντινότερο σημείο από τον Αυλώνα, στις
αλβανικές ακτές, σημείο εκκίνησης δράσης για πολλούς λαθρεμπόρους. «Στο βυθό
της θάλασσας εδώ μπορείτε να δείτε οστά χεριών, κορμού, τα πάντα».

Στην Ευρώπη τα κράτη εντείνουν τους συνοριακούς ελέγχους ασφάλειας προκειμένου
να αντιμετωπίσουν το αυξανόμενο κύμα λαθρομετανάστευσης. Οι περισσότεροι
λαθρομετανάστες είναι Αφγανοί, Κούρδοι, Αθίγγανοι που εγκαταλείπουν το
Κοσσυφοπέδιο και Αφρικανοί που αναζητούν εργασία. Η Ιταλία και η Ισπανία
χρησιμοποιούν ειδικούς σταθμούς ραντάρ, παράκτιους, για να παρακολουθούν τις
βάρκες των παράνομων διακινητών την ώρα που φεύγουν από τις μακρινές ακτές της
Αδριατικής και της Μεσογείου. Ανιχνευτήρες που λειτουργούν με υπεριώδεις
ακτίνες εντοπίζουν τρένα και φορτηγά στα σύνορα. Αεροπορικές, ναυτιλιακές
εταιρείες καθώς και άλλες που έχουν στην ιδιοκτησία τους φορτηγά
αντιμετωπίζουν υψηλά πρόστιμα αν οι αρχές τούς πιάσουν να μεταφέρουν, ακόμη
και εν αγνοία τους, λαθρομετανάστες. Έτσι, ίσως περισσότερο από ποτέ, παίρνουν
τα μέτρα τους. Το Καλέ, ο γαλλικός τερματικός σταθμό της σιδηροδρομικής
γραμμής κάτω από τη Σήραγγα της Μάγχης, προστατεύεται από τεράστια αγκυλωτά
συρματοπλέγματα, ενώ έχουν τοποθετηθεί και ειδικές κατασκευές φωτισμού υψηλής
τάσης, ώστε να εντοπίζονται λαθρομετανάστες που επιχειρούν να διασχίσουν την
περιοχή. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες ενέτειναν τα μέτρα ελέγχου κατά της
λαθρομετανάστευσης. Αυτό, σε αρκετές περιπτώσεις, είχε ως αποτέλεσμα να
αυξηθεί ο αριθμός των ατόμων που επιχειρούν να περάσουν παράνομα σε μια ξένη χώρα.

Ο κίνδυνος και οι δουλέμποροι

Η Ιταλία επέβαλε αυστηρές ποινές φυλάκισης για τους δουλεμπόρους. Τώρα, οι
βάρκες που μεταφέρουν λαθρομετανάστες είναι υπερφορτωμένες. Αυξάνοντας τους
κινδύνους τέτοιων εγχειρημάτων, αυξάνονται και οι τιμές. Οι περισσότεροι
λαθρομετανάστες στοιβάζονται σε φουσκωτά μήκους έξι μέτρων, σχεδιασμένα για να
μεταφέρουν το πολύ 6 άτομα.

Ακόμη και 60 ανθρώπους φορτώνουν σε αυτά τα σκάφη και το κάθε ταξίδι μπορεί να
αποφέρει μέχρι και 35 εκατομμύρια δραχμές. Με τέτοια κέρδη, δεν τους νοιάζει
αν χάσουν και κάποιο σκάφος – με το φορτίο του – αφού μάλιστα πληρώνονται
προκαταβολικά. «Η ισπανική κυβέρνηση πρέπει να βρει λύση», τονίζει ο Φερνάντο
Κόρδομπες, μέλος του ισπανικού ΕρυθρούΣταυρού.

Κάθε βάρκα γεμάτη όνειρα και θλιβερές ιστορίες

Η ταλαιπωρία. Αφρικανοί λαθρομετανάστες μόλις έχουν φτάσει στις ισπανικές ακτές

Λαθρομετανάστες, στην προσπάθειά τους να φθάσουν στον τόπο προορισμού τους,
βρίσκουν συχνά τραγικό θάνατο. Παγώνουν μέχρι θανάτου διασχίζοντας τα βουνά
του Κοσσυφοπεδίου, πνίγονται διασχίζοντας τον ποταμό Μοράρα, μεταξύ Σλοβακίας
και Τσεχικής Δημοκρατίας, παθαίνουν ασφυξία σε φορτηγό ψυγείο που διασχίζει τη
Σήραγγα της Μάγχης. Τον Ιούνιο, ένας λαθρομετανάστης που προφανώς είχε κρυφτεί
στο σύστημα τροχών αεροσκάφους έπεσε στη διάρκεια της πτήσης και βρήκαν το
πτώμα του στη Βρετανία.

Πολλοί από όσους επιχειρούν να βρεθούν παράνομα σε μια χώρα έχουν ανθρώπους να
τους περιμένουν εκεί. Στο Αλγεθίρας, όταν οι λαθρομετανάστες δεν εμφανίζονται
στο σημείο συνάντησης που έχει προκαθοριστεί, το τηλέφωνο στο νεκροτομείο και
γραφείο κηδειών χτυπά ασταμάτητα. Ο ιδιοκτήτης του, Μάρτιν Σάντσες, έχει μάθει
να ντύνει και να προετοιμάζει τους νεκρούς σύμφωνα με το μουσουλμανικό τυπικό.
«Είχα δεχτεί κλήση από κάποιον που μου έλεγε… Βυθιζόμαστε, μπορείτε να μας
βοηθήσετε;», θυμάται. «Είναι τόσο τραγικό… Κάθε ένα από εκείνα τα σκάφη
είναι γεμάτο από θλιβερές ιστορίες. Ποιος είναι; Ποιος τον ξέρει; Τι έψαχνε;
Τι ονειρευόταν; », αναρωτιέται καθώς κλείνει την πόρτα του νεκροτομείου. Όλοι
κατευθύνθηκαν προς την Ευρώπη αναζητώντας δουλειά, ή έστω ελπίδα.

Οι Κινέζοι έχουν μια παροιμία: «Ένας τρόπος να γεννηθείς, χίλιοι να πεθάνεις».
Όλο και περισσότεροι τέτοιοι τρόποι ανακαλύπτονται καθημερινά, την ώρα που το
φρούριο Ευρώπη σηκώνει νέους τοίχους.